1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda.  Haberlerin peşinden koştum; haber trafiği yönettim, söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım. Dokuz yıl boyunca sürdürdüğüm Hürriyet gazetesi Okur Temsilciliği (Ombudsman) görevinden 4 Mart 2019’da ayrıldım. Artık mesleğime "Medya ombudsmanı" olarak katkıda bulunmayı hedefliyorum.  Okurlardan da somut örnekler üzerinden medya eleştirileri bekliyorum.

Faruk Bildirici


 HÜRRİYET'TE KULLANILMAYAN ÜÇ YAZI
 
 

BM ödülü değildi

Bahçeşehir Uğur Eğitim Kurumları Başkanı Enver Yücel ile yapılan söyleşi, “Küresel Eğitime Katkı Ödülü’nü alan ilk TÜRK” başlığını taşıyordu. Ayşe Arman söyleşinin sunuş bölümünde “Bence en müthişi 2014’te Birleşmiş Milletler’den aldığı ‘Küresel Eğitime Katkı Ödülü’. Dünyada bu dalda ödül alan ilk Türk” yazmıştı.

Eğitimci olduğunu belirten İsmail Can Öztürk adlı okur, Arman ve bana gönderdiği e-postada ödül konusunda bilgi yanlışı olduğunu savundu:

“Enver Beye ödülü veren BM değil, UNCA diye bir dernek. BM’de çalışan gazeteciler derneği. O gece ödülü o zamanki BM Genel Sekreteri’nin elinden aldığı için BM’den ödül verilmiş gibi yapıyorlar.”

Okurun bu itirazı üzerine internette kısa bir tarama yaptım. Gerçekten de Yücel’e verilen ödül konusunda ciddi bir kafa karışıklığı vardı. Bazı haberlerde BM, bazı haberlerde de UNCA’nın (United Nations Correspondents Association / BM Muhabirleri Derneği) ödül verdiği belirtiliyordu. Hürriyet yazarı Selçuk Şirin de 16 Aralık 2014 tarihli yazısında “Birleşmiş Milletler Global Eğitime Katkı Ödülü Türkiye’ye hayırlı olsun!” diye yazmıştı.

Ama Bahçeşehir’den yapılan açıklamalarda ve Enver Yücel’in kişisel web sayfasında “BM ödülü” denilmiyor. “Enver Yücel, UNCA Ödülleri’nde ‘Küresel Eğitime Katkı Ödülü’ aldı. Dünyada bu dalda ödül alan ilk Türk olan Enver Yücel, ödülünü Ban Ki-moon’un elinden aldı” bilgisi veriliyor.

UNCA’ya da sordum. Ödül Koordinatörü Melanie Randisi, “Enver Yücel, 2014 UNCA Ödülleri’nde Küresel Eğitim Ödülü’ne layık görüldü” yanıtı verdi.

Görüldüğü gibi, Enver Yücel, BM’den değil, orada faaliyet gösteren gazetecilerden ödül almış. İkisi çok farklı. Nihayetinde UNCA, BM’ye akredite gazetecilerin kurduğu bir dernek. TBMM’de çalışan gazetecileri bünyesinde toplayan Parlamento Muhabirleri Derneği gibi… (12 Kasım 2018)

 

Haberde kaynak yazılmazsa

“Dava dosyasında yeni görüntüler” haberi, oyuncu Ahmet Kural’ın, sanatçı Sıla’yı dövdüğü iddiasıyla ilgiliydi. Kanal D’den aynen Hürriyet’e aktarılan haberde, “..dava dosyasına giren yeni görüntülerde, darp raporundan 18 saat sonra Sıla’nın vücudunda darp izlerinin olmadığı görülüyor” deniliyordu.

Esra Artuç adlı okur, “Sizce bu haber doğru mu? Yoksa Ahmet Kural’ın tarafını mı tutuyorsunuz?” diye itiraz etti. 1 Aralık’ta çıkan haberi inceledim.

Öncelikle haberde kaynak belirtilmemesi dikkatimi çekti. “Dava dosyasına giren yeni görüntüler” deniyordu ama Kural’ın avukatı mı bulmuştu bu görüntüleri, savcılık mı, yoksa Kanal D mi? O belli değildi. Bu bilgiyi Ahmet Kural’ın avukatı Sibel Aydın’ın açıklamasında buldum; “Görüntülerden, yayınlanmasının ardından haberdar olduk, haber kanalından talep ettik. Bu görüntüyü yargı makamlarına ancak 3 Aralık pazartesi günü sunabileceğiz.”

Demek ki, haberdeki “görüntülerin dosyaya girdiği” ifadesi yanlıştı, yayından iki gün sonra dosyaya girecekti. Kaynağın haberde belirtilmemesi büyük eksiklik ve bilgi karartma. Haberin ikinci önemli eksiği de taraflardan birinin savcılığa sunacağı yeni bir kanıt hakkında karşı tarafın yani Sıla ve avukatının görüşünün alınmaması. Nitekim Sıla ve avukatı bu görüntülerle ilgili “Tahrif edilmiş” ve “O sırada ağıt yakıyordum” açıklaması yaptı. Bu açıklamaların gazetede yayımlanarak “cevap hakkı” tanınması, haberdeki eksiğin giderilmesi gerekirdi, o da olmadı. 

Bilgi eksikliğiyle kalmıyor, haberde “darp izlerinin olmadığı görülüyor” denilerek yargıda bulunuluyordu. Gazeteci olarak kendimizi polisin, yargının yerine koymaya hakkımız da yok, yetkimiz de. Hele de bir kadına şiddet vakasında… (10 Aralık 2018)

 

Ton balığı tavsiyesi

Hürriyet’in sağlık yazarı Prof. Dr. Osman Müftüoğlu, ton balığı konservesi üreten bir firmanın ekran yüzü oldu. Televizyonlarda ve dijital mecralarda yayımlanan reklamda Müftüoğlu, “Mutfağınızdaki en büyük eksik balık. Çünkü balık çok güçlü bir protein deposu ve omega 3 kaynağıdır. Mutfağınızdan balığı sakın eksik etmeyin” tavsiyesiyle yer alıyor. En sonunda da “Evet balık sağlıktır” diye noktalıyor reklamı.

Gazete yazarlarının reklamlarda oynamasının gazetecilik açısından sakıncalarına ve Prof. Dr. Müftüoğlu’nun yer aldığı reklamlarla ilgili görüşlerimi daha önce yazdığım için yeniden o noktaya dönmeyeceğim. Gazetecilik güvenilirliğinin reklamlarda kullanılması evrensel gazetecilik kuralları ve bizim Yayın İlkelerimiz açısından yanlıştır.

Prof. Dr. Müftüoğlu’nun Hürriyet’te haftanın beş günü yazan bir sağlık yazarı olmasının yanı sıra bir hekim olduğunu da hatırlatmak isterim. Tıp etiği, bir hekimin sağlığı reklam aracı olarak kullanmasını ne kadar onaylıyor, o benim konumun dışı.

Ama bir Hürriyet yazarı olarak sağlıkla ilgili tavsiyelerinin doğruluğu konusunda şüphe yaratmamasını ve reklamlarda yazdıklarına aykırı görüşler ifade etmemesini beklemek Hürriyet okurlarının hakkı.

Reklamlarda ton balığı konservesini herkese öneren ve mutfaklardan eksik edilmemesini isteyen Müftüoğlu’nun, Hürriyet’te de “ton balığı” hakkında yazıları yayımlanmıştı. “Ağır metal tehdidi” başlığıyla 30 Mayıs 2015 tarihinde Hürriyet’te yayımlanan yazısında aynen şöyle diyordu:

“..Dahası araştırmalara bakılırsa okyanuslarda bile artık kabul edilebilecek miktarın üzerinde cıva kirlenmesi var. Dolayısıyla buralarda büyüyüp yetişen balıklarda da cıva tehdidi olabiliyor. Özellikle ömrü uzun olan büyük balıklarda (kılıç balığı, ton balığı, köpek balığı) bu risk çok yüksek.”

13 Ocak 2016 tarihli “Balıkta cıva tehlikesi var mı?” başlıklı yazısında da “daha fazla cıva barındırabilecekleri” düşüncesiyle “dip balıklarını, büyük ve iri balıkları” yemediğini bu balıklardan uzak durduğunu ifade etmişti. Sanırım daha fazla alıntı yapmama gerek yok. Görüldüğü gibi, Müftüoğlu, gazetedeki yazılarında balıklar arasında ayrım yapmış ve ton balığı ile ilgili tavsiyeleri olumsuz. Halbuki reklamda böyle bir ayrım yapmıyor. Zaten o reklamda da sakıncalara değinmesi beklenemezdi… (10 Aralık 2018)

FARUK BİLDİRİCİ


 
HÜRRİYET'TE KULLANILMAYAN ÜÇ YAZI
AYRILIK ZAMANI
OLAY YOK YANIT VAR
SELVİ BOYLUM AL YAZMALIM
ÖDÜLLÜ FOTOĞRAFA YALAN ETİKET
SEÇİMLER YAKLAŞIRKEN
TECAVÜZ SUÇU VE FUTBOL
KADINA ŞİDDET GÖRÜNTÜLERİ
TREN KAZALARI VE GAZETECİLİK AÇIĞI
BAŞKA CEM YILMAZLAR
EROTİK ÇAĞRIŞIMLI BAŞLIKLAR
GAZETECİLERİN MESLEKİ DAYANIŞMASI
ENGELLEMELER VE SANSÜR
BİLGİ SAKLAMA
EDİTORYAL STANDARTLAR
GAZETECİLERİN "EN" MERAKI
MEDYAYA YENİ KAYNAK
AMA NE SON DAKİKA
YETERSİZ BİLGİ
ARA GÜLER’E SAYGI
SERVİS GAZETECİLİĞİ
EKSİK HABER YANILTIR
GELENEKSEL HABER DEĞERİ
FUTBOLDA HABER ÜLEŞTİRME
SOSYAL MEDYA OLMASAYDI
KANDIRMACANIN BÖYLESİ
İZLEDİĞİ KURUMLA BÜTÜNLEŞİRSE
KARANLIKTA BIRAKMAMA ROLÜ
DEDİ DEDİ GAZETECİLİĞİ
PORNOGRAFİK AYRINTILAR
YOK SAYILAN ÜNİVERSİTELER
BİR ÖLÜMÜN İŞARET ETTİKLERİ
GAZETECİ KANDIRMAK KOLAY
EVET, SKANDAL AMA
28 ŞUBAT KARARINDA YANLIŞLIK
MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
PARASINI ÖDEYİNCE SERBEST Mİ?
KAÇIRDIĞI KIZI ÖLDÜREN MAĞDURMUŞ
YANLIŞ, YALAN, GAF
EZHEL VE SANATÇININ TUTUKLANMASI
SİNEMA SÖYLEŞİLERİ
"ÇIPLAK ARAMA" MEVZUATI
HAD BİLDİRME İŞİ
99.952 ADRES ENGELLENMİŞ
DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
DOĞRU HAVADİS, DÜRÜST GAZETE
AKLANMA DA HABERDİR
GAZETECİ-SEKTÖR İLİŞKİSİ
KARŞIT GÖRÜŞ
HÜRRİYET’İN ORTAK DEĞERLERİ
İNANMA, ŞÜPHE ET VE SORGULA
DİL DEĞİŞİR, KÖHNE ZİHNİYET SİLİNİR
SENİ OLDUKÇA SEVİYORUM
ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
GÖZLERİ MORARMIŞ KADIN
"PERDE ARKASI"NIN ÖLÜMÜ
RAKILI FOTOĞRAF
TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR'CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP'SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@gmail.com