1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda.  Haberlerin peşinden koştum; haber trafiği yönettim, söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım. Dokuz yıl boyunca sürdürdüğüm Hürriyet gazetesi Okur Temsilciliği (Ombudsman) görevinden 4 Mart 2019’da ayrıldım. Artık mesleğime "Medya ombudsmanı" olarak katkıda bulunmayı hedefliyorum.  Okurlardan da somut örnekler üzerinden medya eleştirileri bekliyorum.

Faruk Bildirici


 OLAY YOK YANIT VAR
 25 Şubat 2019, Pazartesi
 

Haber, “Soylu’dan taciz iddiasına yanıt: ‘Polisin ezilmesine müsaade etmeyeceğiz’ başlığını taşıyordu. 21 Şubat’ta Hürriyet’te yayımlanan bu haberde, İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun “Tutuklu ve Hükümlü Aileleri ile Dayanışma Derneği’nin (TAYAD) Ankara’da yaptığı eylemde üniversite öğrencisi bir genç kızın gözaltına alındığı sırada bir polisin cinsel tacizine uğradığı” iddiasıyla ilgili açıklamalarına yer verilmişti. TBMM Genel Kurulu’ndaki tartışmalar da haberde yer alıyordu.

Oysa bu olay 16 Şubat’ta meydana gelmişti. Ertesi gün olay anına ilişkin fotoğraf ve görüntüler ortaya çıkmıştı; polislerden biri, gözaltına alınan türbanlı genç kızı araca bindirirken bir elini kızın kalçasına götürerek itiyordu. Taciz iddiaları önce sosyal medyada ortaya atıldı, tepkiler paylaşıldı; ardından internet sitelerinde yayımlandı; bazı gazetelerde çıktı. Sonraki günlerde tacize uğradığı belirtilen genç kız, Artı Gerçek internet sitesine konuştu; savcılığa suç duyurusunda bulundu.

Fakat ne ilk günkü olay, ne de sonraki gelişmeler Hürriyet’te haber oldu. Ta ki, Bakan Soylu konuşana ve bu konu Meclis’te gündeme gelene kadar. Ancak o zaman basılı gazetede haberi yayımlandı. Hürriyet internette ise farklı olarak 19 Şubat’ta genç kızın suç duyurusu yayımlandı.

Hatta “Soylu’dan taciz iddiasına yanıt” haberinin çıktığı gün, genç kızla söyleşi yapan gazeteci Derya Okatan gözaltına alındı. Gazetecinin gözaltına alınması da haber olamadı; ertesi gün yine Soylu’nun bu konudaki sözleri yayımlandı.

Elbette İçişleri Bakanı ve parti sözcülerinin taciz iddiasıyla ilgili açıklamalarına gazetede yer verilmesi gerekli. Ama Bakan’ın ve politikacıların sözleri haber taşıyor ise taciz, tacize uğradığı öne sürülen genç kızın sözleri, suç duyurusu ve Ankara Emniyeti’nin konuya ilişkin açıklaması da haber değeri taşıyor demektir. Hatta asıl haber odur. Okurun olayı doğru değerlendirebilmesi için olaya ilişkin bilgilerin eksiksiz ve nesnel bir dille aktarılması gerekirdi. Unutmayalım, eksik ve tek yanlı bilgi, yanlış bilgidir.

Kuşkusuz taciz olup olmadığına yargı karar verecek. Ama şurası açık, polisin gözaltına alınan bir genç kızın kalçasına el atmaya hakkı olamaz. Genç kızın kim olduğunun ya da hangi suçlamayla gözaltına alındığının hiçbir önemi yok.

 

EŞCİNSELLİK VE POLİS OPERASYONU

“Apart dairede iğrenç olay! Polis olduklarını söylemişler” başlıklı haber, Karaman’da operasyon yapan polisin iki eşcinseli “fuhuş yaptıkları” iddiasıyla gözaltına aldığını duyuruyordu.

Kaos-Gl Derneği’nin, “Haberde kişilerin suç bağlantısı olmadığı halde cinsel yönelimlerinin vurgulanmasının ayrımcı bir söylem olduğu” eleştirisine geçen hafta bu köşede yer vermiştim.

Fakat Hürriyet internetteki haberde bir değişiklik olmadığı gibi devam haberinde de aynı yaklaşım sergilenmekle kalmadı; bu kez gözaltına alınan iki eşcinselin “HIV virüsü taşıdıkları” yazıldı. Pozitif-İz Derneği’nden yapılan açıklamada, bu haberde “ayrımcılık yapıldığı” vurgulandı ve İnsan Hakları Sözleşmesi ile Hasta Hakları Yönetmeliği’ne atıfta bulunularak “Tıbbi tanılar kişinin rızası, hâkim kararı ya da tıbbi zorunluluk olmadan açıklanamaz” denildi. Ayrıca “HIV kavramının sonundaki v harfi ‘virüsü’ tanımlar. O nedenle HIV’in sonuna haberdeki gibi ‘virüsü’ kelimesini eklemek ‘virüsün virüsü’ gibi anlamsız bir ifade” eleştirisinde bulunuldu.

Ne yazık ki her iki derneğin eleştirisi de haklı. İki haberde de eşcinsellere yönelik “ayrımcılık” söz konusu. Elbette HIV bir hastalık ve kişilerin rızası olmadan haberde açıklamak yanlış. AIDS’i eşcinsellik ile eşdeğer göstermek bu yanlışı daha da büyütüyor. Hem bu yaklaşım çok eskilerde kalmıştı, maalesef bu haberlerle yeniden tedavüle sokulmuş oluyor.

Bir de Kaos-Gl’nin “bu kişilerin suç bağlantısı olmadığı” eleştirisini inceledim. Her ne kadar haberde, Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü’ne göre polisin işlem yaptığı belirtilse de, Türk Ceza Yasası’nda fuhuş suç olarak nitelendirilmiyor. TCK’ya göre, “fuhuş yaptırmak, fuhuşa zorlamak, fuhuşa teşvik etmek, fuhuşa aracılık etmek, fuhuşa yer temin etmek vb” suç. Hatta Anayasa Mahkemesi, fuhuş yapanlara Kabahatler Kanunu çerçevesinde para cezası verilmesi kararını da iptal etmişti.

Bu nedenle gözaltına alınan iki kişinin haberde suçlu olarak gösterilmesi doğru değil. Tabii ahlaki ve insani açıdan eleştirilebilirler ama onu yapacak merci biz gazeteciler değiliz...

   

OKURDAN KISA KISA

A. Rıza Karaöz: “Serbest bırakıldı eşini öldürdü” başlıklı haberde cinayeti işlemek için kurduğu tuzağın ayrıntılı biçimde yazılması kötü niyetli kişilere yol gösterici olabilir. Sadece “pusu” ifadesiyle de verilebilirdi. (8 Şubat)

Nihat Dilşen: Çok eski bir okuyucunuz olarak son zamanlarda gazetenizin baskılarında bazı bölümlerde kullanılan beyaz dışındaki zemin renginin bizim gibi yaşlı okurları zora soktuğunu üzülerek bildirmek istedim. (12 Şubat) 

Bülent Saraç: Kitap ekinde Doğan Hızlan’ın “AKM’nin yandığı gece” yazısında, o gece “IV. Murat operasının sahnelendiği” belirtilmiş. Bu bilgi yanlış. O gece izleyenler arasındaydım. Arthur Miller’in “Cadı Kazanı” adlı oyunu sahnelenmişti; Kerim Afşar sahnedeyken yangın başlamıştı. (15 Şubat)

Hasan Selçuk: GQ dergisinin ödül törenini Cengiz Semercioğlu yerin dibine sokmuş, aynı gün Onur Baştürk övmüş. İki gün sonra da Kelebek’in ana sayfası tamamen bu törene ayrılmış. Hangisine inanalım? 

Bülent Erkan: Yaklaşık 60 yıldır gazetenizi okurum. Son zamanlarda siteniz felaket haberi dolu. Haberler okutmak için eksik, flaş başlıkla yazılıyor. (20 Şubat) 

Tarık Deren: TÜSİAD’ın yeni başkanı ve kongre haberinde eski başkan Bilecik’in “Enflasyon ferman dinlemiyor” ve İstişare Konseyi Başkanı Özilhan’ın “Tanzim satışları susuzluğu gidermek için zehir içmeye benziyor” gibi ekonomik kriz hakkındaki sözlerini göremedim. Başka gazetelerde okudum. (21 Şubat)

İbrahim Orhan: Ömer Onan’ın babasının vefatını internette duyururken Arda Turan’ın gülen fotoğrafını öne çıkarmanız ve “Arda-Emre-Aziz Yıldırım bir araya geldiler” diye yazmanız içerikle uyuşmuyor ve yakışmıyor. (20 Şubat)
 
Murat Tarım: İnternetteki başlıklar rahatsız edici. “Korkunç!”, “Dehşet!”, “Korkulan oldu!”, “Öldürdüm!” ünlemleri kullanılıyor. Bu durumun sistematik bir tercih olduğunu düşünüyorum. Ama bu olumsuz ve haberi abartan başlık ve ünlemler, insanları kötü etkiler; bilinçaltında izler bırakır. (14 Şubat)

Togay Bayrak: İnternette dünya bölümündeki “Bu lahiti açınca öldüler” haberi yanlış bilgi içeriyor. Arkeolog Carter, 1922’deki lahit açımından 16 sene sonra (1939) hayatını kaybetmiştir. (18 Şubat)

Lütfi Özel: Yaşamını yitiren Fikret Ünlü’nün haberi birinci sayfadan “Eski Bakan öldü” başlığıyla verilmiş. Ben bunu aşırı özensiz buldum. Saygılı bir ifade değil. (20 Şubat)

  

HAFTANIN ENGELLENENLERİ

Erişim Sağlayıcıları Birliği’nin bu hafta ilettiği Sulh Ceza Hâkimlikleri’nin verdiği erişim engelleme kararları şöyle sıralanıyor:

* Göksun Sulh Ceza Hâkimliği, 1 Şubat’ta Hürriyet, Sabah ve Posta’da yayımlanan “Savcıdan tacizci kadın doktora görülmemiş ders” haberine erişimi, “kişilik haklarını ihlal ettiği ve kadın doktorla ilgili iddianamede tacizden söz edilmediği, sadece hakaret davası olduğu” gerekçesiyle engelledi. Hâkimlik, kararında haberlerin yer aldığı link adreslerini vermediği için engelleme kararı düzeltildikten sonra uygulanabildi.

* 20 Temmuz 2016 tarihinde yayımlanan “Meclis’te operasyon 8 üst düzey yönetici görevden alındı” haberi, adı geçen yöneticilerden birinin “kişilik haklarının ihlal edildiği, itibarı ve saygınlığının zedelendiği” gerekçesiyle yaptığı başvuru üzerine Ankara 1.Sulh Ceza Hâkimliği tarafından erişime kapatıldı.

* Edirne 1.Sulh Ceza Hâkimliği, adı geçen profesörün başvurusunu yerinde bularak, “kişilik haklarının ihlal edildiği” gerekçesiyle 16 Ocak’ta yayımlanan “Profesörden doktora resmi yazışma ahlaksız şerefsiz” haberi hakkında erişime engelleme kararı verdi.

* Erişim Sağlayıcıları Birliği, 20 Haziran 2018’de yayımlanan “Beşiktaş’taki lüks otele operasyonun sırrı çözüldü” haberine erişimi, daha önce İstanbul 7. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından engellenen linklerdeki içerikle aynı olduğu gerekçesiyle engelledi.

* İzmir 5.Sulh Ceza Hâkimliği, 2000 yılında yayımlanan “Doktor irtikaptan tutuklandı” haberiyle ilgili olarak “Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın Google kararında açıkladığı unutulma hakkı kapmasına girdiği” ve “haberde kişilik haklarının ihlal edildiği” gerekçesiyle erişim engelleme kararı verdi.

* Hürriyet ve 11 sitede geçen yıl yayımlanan “Seks kasetiyle şantaj davası” haberi, Beykoz Sulh Ceza Hâkimliği tarafından “kişilik haklarını ihlal edici nitelikte olduğu” gerekçesiyle erişime kapatıldı.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 25 ŞUBAT 2019


 
HÜRRİYET'TE KULLANILMAYAN ÜÇ YAZI
AYRILIK ZAMANI
OLAY YOK YANIT VAR
SELVİ BOYLUM AL YAZMALIM
ÖDÜLLÜ FOTOĞRAFA YALAN ETİKET
SEÇİMLER YAKLAŞIRKEN
TECAVÜZ SUÇU VE FUTBOL
KADINA ŞİDDET GÖRÜNTÜLERİ
TREN KAZALARI VE GAZETECİLİK AÇIĞI
BAŞKA CEM YILMAZLAR
EROTİK ÇAĞRIŞIMLI BAŞLIKLAR
GAZETECİLERİN MESLEKİ DAYANIŞMASI
ENGELLEMELER VE SANSÜR
BİLGİ SAKLAMA
EDİTORYAL STANDARTLAR
GAZETECİLERİN "EN" MERAKI
MEDYAYA YENİ KAYNAK
AMA NE SON DAKİKA
YETERSİZ BİLGİ
ARA GÜLER’E SAYGI
SERVİS GAZETECİLİĞİ
EKSİK HABER YANILTIR
GELENEKSEL HABER DEĞERİ
FUTBOLDA HABER ÜLEŞTİRME
SOSYAL MEDYA OLMASAYDI
KANDIRMACANIN BÖYLESİ
İZLEDİĞİ KURUMLA BÜTÜNLEŞİRSE
KARANLIKTA BIRAKMAMA ROLÜ
DEDİ DEDİ GAZETECİLİĞİ
PORNOGRAFİK AYRINTILAR
YOK SAYILAN ÜNİVERSİTELER
BİR ÖLÜMÜN İŞARET ETTİKLERİ
GAZETECİ KANDIRMAK KOLAY
EVET, SKANDAL AMA
28 ŞUBAT KARARINDA YANLIŞLIK
MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
PARASINI ÖDEYİNCE SERBEST Mİ?
KAÇIRDIĞI KIZI ÖLDÜREN MAĞDURMUŞ
YANLIŞ, YALAN, GAF
EZHEL VE SANATÇININ TUTUKLANMASI
SİNEMA SÖYLEŞİLERİ
"ÇIPLAK ARAMA" MEVZUATI
HAD BİLDİRME İŞİ
99.952 ADRES ENGELLENMİŞ
DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
DOĞRU HAVADİS, DÜRÜST GAZETE
AKLANMA DA HABERDİR
GAZETECİ-SEKTÖR İLİŞKİSİ
KARŞIT GÖRÜŞ
HÜRRİYET’İN ORTAK DEĞERLERİ
İNANMA, ŞÜPHE ET VE SORGULA
DİL DEĞİŞİR, KÖHNE ZİHNİYET SİLİNİR
SENİ OLDUKÇA SEVİYORUM
ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
GÖZLERİ MORARMIŞ KADIN
"PERDE ARKASI"NIN ÖLÜMÜ
RAKILI FOTOĞRAF
TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR'CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP'SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@gmail.com