1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 38 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan itibaren yaklaşık dokuz yıl Hürriyet gazetesinde Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yaptım.

Faruk Bildirici


 KADINA ŞİDDET GÖRÜNTÜLERİ
 21 Ocak 2019, Pazartesi
 

İki genç kızın Palandöken Dağı’na kaçırılıp, dövülüp bıçak tehdidi ile soyulmaları ve birine cinsel istismarda bulunulmasına ilişkin görüntüler, Hürriyet internette galeri olarak 18 fotoğrafla yayımlandı.

Okurlar, Kumru Başer ve Meltem Ruscuklu, “Kadına şiddetin galerisi mi olur? Aynısını Cumhuriyet ve Sabah da yapmış. Durdurun bunu” diye yazdılar. Haklıydılar bu itirazlarında. Hürriyet, Cumhuriyet ve Sabah’ın yanı sıra Star, A Haber ve Karar’ın siteleri de kare kare yayımlamıştı bu şiddet görüntülerini.

Tecavüz, taciz ya da saldırıya uğrayan, şiddete maruz kalan kadınlarla ilgili haberlerde “Erotik çağrışımlı başlıklar” atılmaması gerektiğini daha önce yazmıştım. Şiddet gören kadınlarla ilgili haberler, bu tür başlıklarla “şiddet pornosuna” dönüştürülüyor; okur devşirmeye çalışılıyor.

Şiddet görüntüleri de aynı işlevi görüyor maalesef. İki genç kızın maruz kaldığı şiddetin 18 ayrı fotoğrafla yayımlanması haberi şiddet pornosu haline getirmiş. Aslında o şiddeti okura yansıtmak için tek kare fotoğraf yeterli. Diğerleri tekrar. O kareler verilmese haber değerini kaybetmez.

Sadece daha fazla okur çekmek için bu yönteme başvurmak, kadına yönelik şiddete karşı kampanyalar düzenlemiş olan bir gazeteye yakışmıyor. Kadına şiddet haberlerinde okur sayısını değil, toplumda şiddetin arınmasına katkıyı hedeflemeliyiz. Tabii bir de şiddete uğrayan kadınlardaki travmayı arttırıcı etkide bulunmamayı gözetmeliyiz. Ne olursa olsun tıklansın mantığı itibar kaybettirir.

 

NİKÂHSIZ EŞ

“Balkondan atlayıp canını kurtardı” haberinde erkek şiddetinden kurtulan kadın için “nikâhsız eş” yazılmıştı. Pelin Günay adlı okur, karşı çıktı bu tanıma:

“Bir insan nikâhsız ise eş değildir, sevgilidir. Nikâhsız eş kavramına nasıl ulaşıyorsunuz? İnsanların ilişkilerinin bizi ilgilendirmediğine, istediği kişiyle birlikte yaşayabileceğine inanıyorum nikâhlı veya nikâhsız. Lütfen imam nikâhını resmi nikâh olarak gören ifadenizi gazete olarak düzeltin artık.”

Aslında bu tanım yeni değil. Günlük yaşamda ve medyada yıllardır kullanılıyor. Okurun yazdıklarını okuduktan sonra taradım; Hürriyet’te de birçok haberde özellikle de yerel haberlerde yer verilmiş bu tanıma.

“Nikâhsız eş” tanımı, hukuki metinlerde ve Yargıtay içtihatlarında da geçiyor. O kararlarda “Anadolu’da örf ve adetler gereği yapılan, çocuk sahibi olup aile düzenini nikâhlı eş gibi götüren birliktelikler” kastediliyor. İçtihatlardaki amaç, o durumdaki kadınları korumak.

Fakat bir yandan da Medeni Kanun’a göre “eş” olmak için “evlilik birliği”nin kurulması gerekir. Bu da resmi nikâhla olabilir. Bir kadın resmi nikâh olmadan bir erkekle birlikte yaşıyorsa “eş” değildir. Birlikte yaşama, sevgili, imam nikâhlı denebilir ama “nikâhsız eş” denemez. İlişkilerin adını doğru koymalıyız.

 

ESKİ ALIŞKANLIK HORTLADI

Eskiden polis, yakaladığı insanları da suç malzemeleriyle birlikte teşhir ederdi. İnsanlar masanın arkasına sıralanır, basın mensupları da fotoğraflarını çekerdi. Özellikle 12 Eylül askeri darbe döneminde yaygın olarak kullanılan bu teşhir yöntemi, daha sonra terk edilmişti. İnsan haklarına aykırı olduğu, insanları peşinen suçlu gösterdiği kabul edilmişti.

Şişli İlçe Emniyet Müdürlüğü nedense bu yöntemi canlandırmaya karar vermiş; 15 Ocak’ta fuhuş yapmak, uyuşturucu ve silah bulundurmak suçlamalarıyla gözaltına alınan dört kadın ve iki erkeği, eskiden olduğu gibi “suç aletleri” ile birlikte teşhir etti!

Hürriyet bu haberi “Gözaltı sergisi” başlığıyla üçüncü sayfadan yayımladı. Başlık, polis uygulamasının yanlışlığına dikkat çekiyordu. Ama haberin de buna göre yeniden düzenlenmesi, başlığı açıklayan ve yanlışlığı vurgulayan bilgi eklenmesi gerekliydi. Oysa ajans haberi aynen kullanılmış, insan teşhiri konusu “Gözaltına alınanların ele geçirilen uyuşturucu, silah ve paralarla birlikte ‘sergilenmesi’ ise dikkat çekti” ifadesiyle yetinilmişti.

Halbuki insan hakları açısından endişe verici bir değişim bu. Nitekim Ankara Barosu da “insanların suç eşyası gibi teşhir edilerek kişilik hakları ve masumiyet karinesinin yok sayıldığı” gerekçesiyle savcılığa suç duyurusunda bulundu.

 

OKURDAN KISA KISA

Birgül Ergev: Kelebek’te Cihan Şensözlü yazısında Finlandiya’da hava -15, su -20 demiş. “-20 derecede suya girmeye cesareti olanlar”dan bahsediyor. Bize fizikte yanlış öğretmişler. Oralarda su -20’de donmuyormuş! (17 Ocak)

Mehmet Yılmaz: Faruk Bey, tren kazaları haberlerini irdelerken siz de bir hata yapmışsınız. Çorlu’daki kazada 9 kişi değil, 25 kişi hayatını kaybetti.

Not: Hata nedeniyle özür dilerim. İnternetteki yazıda düzelttim.

Türkan Can: Engelsiz Yaşam Vakfı’nın ödül gecesi ile ilgili 11 Eylül’de Kelebek’te çıkan ilk haberde “İlk açık arttırma Müslüm Gürses’in gömleği için yapıldı” diye yazmıştınız. Gömleğin filmde giyilen gömlek olduğu bilgisi yoktu. Diğer gazeteler de böyle yazdı. Haberiniz yanlış değilse bu tartışmada Muhterem Nur haklı.

Nurullah Tez: Manşette “DEAŞ’tan atla kaçırdı” demişsiniz ama haber öyle demiyor. Kızı DEAŞ’tan kaçıp Kürt bölgesine geçmiş, adam da gidip kızını onların elinden almış. Hepsi bu. (16 Ocak)

Nusret Eriş: İnternette her habere onlarca tıklamayla ulaşılıyor, haber başlığı ile içerik arasında bir ilinti olmuyor. Amaç yalnızca ilgi çekmek. (16 Ocak)

İbrahim Ormancı: Sporda Samet Aybaba ile yapılan röportajda “yarın oynanacak Fenerbahçe maçı” deniyor. Ama “Haftanın hakemleri” programında Bursaspor-Fenerbahçe maçının 21 Ocak’ta oynanacağı görülüyor. (18 Ocak)

Salim Taşçı: “Blackwater’den Suriye teklifi” haberinde bu şirketin ABD’de “dünyanın en büyük askeri tesisine sahip olduğunu” yazıyor. Tesis, 28 bin metrekareymiş! Bu 28 dönüm demek! Bizde bundan büyük tesis çok. (18 Ocak)

 

HAFTANIN ENGELLENENLERİ

Erişim Sağlayıcıları Birliği’nin bu hafta ilettiği Sulh Ceza Hâkimlikleri’nin verdiği erişim engelleme kararları şöyle sıralanıyor:

Lapseki Sulh Ceza Hâkimliği, 16 Ocak’ta, Hürriyet ve 16 sitede yayımlanan “Çanakkale hâkimi hakkında inceleme” başlıklı habere erişim yasağı getirdi. Haber, Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun, siyasi paylaşım yaptığı iddia edilen Çanakkale Hâkimi M.Şerif Aktürk hakkında dosya açıldığı bilgisini içeriyordu. Aktürk, erişim engellemesi başvurusunu “CHP ve zihniyetini istemiyoruz” adlı hesabın bir mesajının kendisinin rızası dışında facebook hesabından paylaşıldığı ve bu haberler nedeniyle saygınlık ve kişilik haklarının saldırıya uğradığı, itibarının zedelendiği” gerekçesine dayandırmış.

Bakırköy 2. Sulh Ceza Hâkimliği, Hürriyet ve yedi sitede kullanılan “Canlı yayında büyük şok: Dayımla kaçtım” haberini “aradan uzun zaman geçmesi nedeniyle kamu yararı bulunmadığı, güncelliğini yitirdiği, kamu yararı bulunmadığı” gerekçesiyle engelledi.

İstanbul 3. Sulh Ceza Hâkimliği, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank’ın talebi üzerine Hürriyet ve yedi sitede beş yıl önce yayımlanan “Şimdi de stat tapeleri” haberini “kişiliğini hedef aldığı, meslek ve şerefini, saygınlığını rencide ettiği, kötülediği, olumsuz ve yanlış algı yaratmaya yönelik ifadeler bulunduğu” gerekçesiyle erişeme engelledi.

Alanya 1.Sulh Ceza Hâkimliği, üç yıl önce yayımlanan “Şehit fotoğrafını buruşturup çöpe atan öğretmen” suçlamaların haksız olduğunun ortaya çıktığı gerekçesiyle engellendi.

Hürriyet ve 10 sitede beş yıl önce yayımlanan “Damada ceza gibi eğlence” haberi, “düğünde çekilen görüntülerin servis edilerek özel hayatın ihlal edildiği, yöresel adetlere göre yapılan eğlencenin işkence gibi yazıldığı” gerekçesiyle Osmaniye 1. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından yasaklandı.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 21 OCAK 2019


 
SELVİ BOYLUM AL YAZMALIM
ÖDÜLLÜ FOTOĞRAFA YALAN ETİKET
SEÇİMLER YAKLAŞIRKEN
TECAVÜZ SUÇU VE FUTBOL
KADINA ŞİDDET GÖRÜNTÜLERİ
TREN KAZALARI VE GAZETECİLİK AÇIĞI
BAŞKA CEM YILMAZLAR
EROTİK ÇAĞRIŞIMLI BAŞLIKLAR
GAZETECİLERİN MESLEKİ DAYANIŞMASI
ENGELLEMELER VE SANSÜR
BİLGİ SAKLAMA
EDİTORYAL STANDARTLAR
GAZETECİLERİN "EN" MERAKI
MEDYAYA YENİ KAYNAK
AMA NE SON DAKİKA
YETERSİZ BİLGİ
ARA GÜLER’E SAYGI
SERVİS GAZETECİLİĞİ
EKSİK HABER YANILTIR
GELENEKSEL HABER DEĞERİ
FUTBOLDA HABER ÜLEŞTİRME
SOSYAL MEDYA OLMASAYDI
KANDIRMACANIN BÖYLESİ
İZLEDİĞİ KURUMLA BÜTÜNLEŞİRSE
KARANLIKTA BIRAKMAMA ROLÜ
DEDİ DEDİ GAZETECİLİĞİ
PORNOGRAFİK AYRINTILAR
YOK SAYILAN ÜNİVERSİTELER
BİR ÖLÜMÜN İŞARET ETTİKLERİ
GAZETECİ KANDIRMAK KOLAY
EVET, SKANDAL AMA
28 ŞUBAT KARARINDA YANLIŞLIK
MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
PARASINI ÖDEYİNCE SERBEST Mİ?
KAÇIRDIĞI KIZI ÖLDÜREN MAĞDURMUŞ
YANLIŞ, YALAN, GAF
EZHEL VE SANATÇININ TUTUKLANMASI
SİNEMA SÖYLEŞİLERİ
"ÇIPLAK ARAMA" MEVZUATI
HAD BİLDİRME İŞİ
99.952 ADRES ENGELLENMİŞ
DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
DOĞRU HAVADİS, DÜRÜST GAZETE
AKLANMA DA HABERDİR
GAZETECİ-SEKTÖR İLİŞKİSİ
KARŞIT GÖRÜŞ
HÜRRİYET’İN ORTAK DEĞERLERİ
İNANMA, ŞÜPHE ET VE SORGULA
DİL DEĞİŞİR, KÖHNE ZİHNİYET SİLİNİR
SENİ OLDUKÇA SEVİYORUM
ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
GÖZLERİ MORARMIŞ KADIN
"PERDE ARKASI"NIN ÖLÜMÜ
RAKILI FOTOĞRAF
TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR'CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP'SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@hurriyet.com.tr