1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 38 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan bu yana Hürriyet gazetesinde Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 GAZETECİLERİN "EN" MERAKI
 26 Kasım 2018, Pazartesi
 

“Dev olmaya az kaldı” haberinde Yusufeli barajının “Türkiye’nin en yüksek, dünyanınsa en yüksek üçüncü barajı olacağı” belirtiliyordu. A. Feridun Gündoğdu, bu haberdeki “en”lere dikkatimi çekti.

Ben de inceledim. “Enerji Atlası” adlı sitede “Dünya’daki en yüksek barajlar listesi” başlığı altında Yusufeli barajı (275 metre) üçüncü değil yedinci sırada gösteriliyordu. Ayrıca halen yapımı süren Tacikistan’daki Rogun barajı (335 metre), İran’daki Bahtiyari barajı (325 metre) ve Çin’deki Shuangjiangkou barajı (312 metre) bittiğinde Yusufeli barajının 10. sıraya gerileyeceği bilgisi veriliyordu.

DHA’dan haberi yazan Muhammet Kaçar’a da sordum. O da “Ben haberde ‘Yusufeli barajı çift eğrilikli barajlar kategorisinde dünya üçüncüsü’ diye yazmıştım” dedi. Fakat bu kategori bilgisi gazetede yoktu. Anlaşılan haber gazeteye konulurken bu kategori silinince yanlış ifade ortaya çıkmış.

Yakın tarihte yaşanan önemli bir “en” vakası da İstanbul havalimanı haberlerindeydi. Hürriyet ve hemen tüm medyadaki haberlerde açıklamalara dayanılarak “İstanbul havalimanının dünyanın en büyüğü olduğu” yazıldı.

Aslında “en büyük” derken neyin ölçü alındığının da belirtilmesi gerekirdi. Yolcu sayısı mı, alan büyüklüğü mü? İkisi farklı çünkü. Doğrulukpayı, “en büyük” iddiasını bu iki açıdan da incelemiş. Özetle şu sonuca varmış:

“Yolcu trafiği açısından dünyanın en yoğun havalimanı yıllık 104 milyon ziyaretçi ile Atlanta havalimanı. Yeni havalimanının yıllık yolcu kapasitesi ilk etapta 80 milyon, zaman içerisinde 150 milyona kadar çıkacak. Tam kapasite işletilebilirse gelecekte “dünyanın en çok yolcu taşıyan havalimanı olacağı” iddiasını doğru kabul edebiliriz. En büyük rakibi ise 2010’da tamamlanmış olan Dubai’deki El Makdum havalimanı. Yıllık yolcu kapasitesinin 160-220 milyon arasında olacağı tahmin ediliyor.

Alan açısından bakarsak, İstanbul havalimanı dünyanın dördüncü en büyük havalimanı olacak. Dünyanın en büyük havalimanı Suudi Arabistan’daki Kral Fahd havalimanı 780 bin hektarlık yüzölçümü ile İstanbul havalimanının on katından daha büyük.”

Görüldüğü gibi, yeni havalimanın “dünyanın en büyüğü olduğu” iddiası doğrulanmıyor. Haberlerde hiç incelemeden, araştırmadan “dünyanın en büyüğü” yerine “dünyanın en büyüklerinden biri” yazılması yeterliydi. Zaten “en büyük” olması ne kazandırır ki? Bir övünme vesilesi olmaktan başka...

Siyasetçiler gibi gazetecilerin de “en” merakı bitmek bilmiyor ve çoğu zaman da yanlışa sürüklüyor.

 

AÇIKLAMANIN AÇIKLAMASI AÇIKLANDI 

12 Kasım’da bu köşede, bir gazeteci cinliğini ve yol açtığı sonuçları yazmıştım. TBMM’de bakanlık bütçesi görüşülürken, önce “Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Mehmet Cahit Turhan, ‘Adil kullanım kotası 2019’da kaldırılacak’ dedi” diye haber geçilmiş, sonra bu cümle bakana “söyletilmiş”ti.

“Bakan kotanın kaldırılacağını açıkladı” haberi, televizyonlar ve aralarında Hürriyet internetin de bulunduğu internet sitelerinde “son dakika” diye girmiş olmuş, ertesi gün de birçok gazetede “Bakan açıkladı” başlığıyla yayımlanmıştı.

Hâlbuki “Adil kullanım kotası”nın 2019’da kalkacağını BTK 30 Aralık 2016’da açıklamıştı. O günlerde bakan olan Ahmet Arslan da kotanın kalkacağını tekrarlamış ve medyada haber olmuştu. Dolayısıyla Bakan Turhan’a atfen verilen yeni haber bayattı. Hem de iki yıllık.

Bu bayat haber, 6 Kasım’da Hürriyet’te yayımlanmadı diye sevinmiştim. Yanılmışım. 19 Kasım’da Hürriyet’in birinci sayfasında “İnternette sınıra son”, ekonomi sayfasında “Bakan Turhan, 1 Ocak’tan itibaren internette kota sınırının kalkacağını açıkladı” başlığını taşıyan bir haber yayımlandı. Bakan Turhan, Anadolu Ajansı’na konuşmuş, yeni uygulamanın ayrıntılarını anlatmış, gazeteye bu başlıkla haber yapılmıştı. Sanki iki yıldır “Kota kalkacak” haberleri yayımlanmıyordu! Onun için de açıklamanın açıklanmasının açıklaması, yeni bir “açıklama” haberi olarak yeniden girmişti gazeteye.

Merak ediyorum, acaba yeni yıla girene kadar daha kaç defa “Bakan, adil kullanım kotasının 2019’da kalkacağını açıkladı” haberi yapılacak?

 

OKURDAN KISA KISA

E. D. : “...pompalı tüfekle intihar etti” haberinde adı geçen kişinin kızıyım. Babamın intiharının detaylarının sitenizde yer alması, adresimiz ve babamın fotoğrafının izinsiz kullanılması bizi üzdü. Haberi kaldırın lütfen. (15 Kasım)

Not: Hürriyet, istisnai durumlar dışında intihar haberi yayımlamamaya karar vermişti. Sadece isim ve adres verilmesi değil, bu haberin yayımlanması yanlış.

Arzu Uzundurukan: “Trabzonspor’u onlarla vuracak” kadar fütursuz bir başlığı internette nasıl göz ardı ediyorsunuz? Fenerbahçe bir Türk takımı, Trabzonspor da. Bu başlık Trabzonspor camiasına saygısızlık. (20 Kasım)

Talat Kuru: Altın Kelebek’te ödül kazanan bir oyuncuyla söyleşide sponsor şampuan markasının adı tam on kez geçiyor. Bir de saçını bu şampuanla nasıl yıkadığını anlatıp duruyor. Keşke “Bu bir reklamdır” yazsaydınız. (24 Kasım)

Avni Aksaycık: “Tehlikeli güzeller” haberinde mantarların fotoğraf tutkunlarının ilgi odağı olduğu ve dağ köylerinde yaşayan ailelerin ekonomisine katkı sağladığı yazılmış. Tehlike bunun neresinde? (14 Kasım)

Ahmet Koncu: “Polise yakalanınca terliklerini çıkarıp kaçtı” demişsiniz internette. Ama yakalanan kaçamaz, kaçtıysa yakalanmamıştır. (20 Kasım)

Bahadır Böğe: Haberlerinize ne zaman baksam erkekse işadamı olarak adlandırılıyor, kadın ise işinsanı. Sizce de bir gariplik yok mu?(17 Kasım)

Serdar Bir: İnternette “Trump’ı çok kızdıracak karar” haberinizde mahkemenin “CNN muhabiri Jim Acosta’nın basın izninin aktifleştirilmesine karar verdiği” yazıyor. Bu yanlış. Yasak, Acosta’nın “Beyaz Saray’a basın giriş izni”ydi. Mahkeme bu yasağı iptal etti.(16 Kasım)


HAFTANIN ENGELLENENLERİ

Erişim Sağlayıcıları Birliği’nin bu hafta Hürriyet’e ilettiği Sulh Ceza Hâkimlikleri’nin erişim engelleme kararları şöyle sıralanıyor:

Bakırköy 3. Sulh Ceza Hâkimliği, 2003 yılında yayımlanan “Öldükten on ay sonra baba oldu” haberine erişimi “güncelliğini yitirdiği ve yayımlanmasında kamu yararı olmadığı” gerekçesiyle engelledi.

Emekli olmuş bir hâkim hakkında15 yıl önce çıkan “Adalete bak” ve “Vukuatı bölmüş” haberlerine erişim suçlamalarla ilgili beraat kararı verildiği gerekçesiyle Kuşadası Sulh Ceza Hâkimliği tarafından yasaklandı.

Hürriyet’in yanısıra 44 sitede yayımlanan “Hâkimin otomobille çarptığı bisikletteki iki çocuk yaralandı” haberine erişim Tekirdağ 1. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından “kazanın başvuranın kusurundan kaynaklanmadığı” ve “Haberler mesleki itibarını sarsıcı nitelikte olduğu” gerekçeleriyle engellendi.

Bakırköy 5. Sulh Ceza Hâkimliği, “Hac hayallerini söndürdü” haberine “kişilik haklarının ihlal edildiği” gerekçesiyle erişim yasağı koydu.

Geçen yıl yayımlanan “Genç türkücünün büyük dramı” başlıklı videoya erişimi Denizli 2.Sulh Ceza Hâkimliği “kişilik haklarının ihlal edildiği” gerekçesiyle yasakladı.

İstanbul 6. Sulh Ceza Hâkimliği, borsadaki spekülatif hareketlerle ilgili olarak erişimi yasaklanan haberlere bu kez de “13 şirketin hisseleriyle keriz silkeleme yapmışlar” ve “Borsa operasyonunda gözaltı sayısı 60’a çıktı” haberlerini ekledi.

Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliği, eski Emniyet Genel Müdür Yardımcısı Emin Arslan hakkında açılan davalar ve yargılanmasıyla ilgili olarak dokuz yıl önce 22’si Hürriyet’te olmak üzere çeşitli sitelerde yayımlanan 170 habere “kişilik haklarının ihlal edildiği” gerekçesiyle erişim engeli getirdi.

8 Kasım’da yayımlanan “Cinsel ilişki vaadiyle tuzak kurdukları çiftçi kalp krizi geçirince” başlıklı habere erişim, yaşamını yitiren çiftçinin yakınlarının başvurusu üzerine Adana 5. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından yasaklanmıştı. Bu kez de Adana 2. Sulh Ceza Hâkimliği aynı konuyla ilgili bir videonun linki ile yerel sayfalarda çıkan iki habere erişim yasağı koydu.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 26 KASIM 2018


 
EDİTORYAL STANDARTLAR
GAZETECİLERİN "EN" MERAKI
MEDYAYA YENİ KAYNAK
AMA NE SON DAKİKA
YETERSİZ BİLGİ
ARA GÜLER’E SAYGI
SERVİS GAZETECİLİĞİ
EKSİK HABER YANILTIR
GELENEKSEL HABER DEĞERİ
FUTBOLDA HABER ÜLEŞTİRME
SOSYAL MEDYA OLMASAYDI
KANDIRMACANIN BÖYLESİ
İZLEDİĞİ KURUMLA BÜTÜNLEŞİRSE
KARANLIKTA BIRAKMAMA ROLÜ
DEDİ DEDİ GAZETECİLİĞİ
PORNOGRAFİK AYRINTILAR
YOK SAYILAN ÜNİVERSİTELER
BİR ÖLÜMÜN İŞARET ETTİKLERİ
GAZETECİ KANDIRMAK KOLAY
EVET, SKANDAL AMA
28 ŞUBAT KARARINDA YANLIŞLIK
MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
PARASINI ÖDEYİNCE SERBEST Mİ?
KAÇIRDIĞI KIZI ÖLDÜREN MAĞDURMUŞ
YANLIŞ, YALAN, GAF
EZHEL VE SANATÇININ TUTUKLANMASI
SİNEMA SÖYLEŞİLERİ
"ÇIPLAK ARAMA" MEVZUATI
HAD BİLDİRME İŞİ
99.952 ADRES ENGELLENMİŞ
DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
DOĞRU HAVADİS, DÜRÜST GAZETE
AKLANMA DA HABERDİR
GAZETECİ-SEKTÖR İLİŞKİSİ
KARŞIT GÖRÜŞ
HÜRRİYET’İN ORTAK DEĞERLERİ
İNANMA, ŞÜPHE ET VE SORGULA
DİL DEĞİŞİR, KÖHNE ZİHNİYET SİLİNİR
SENİ OLDUKÇA SEVİYORUM
ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
GÖZLERİ MORARMIŞ KADIN
"PERDE ARKASI"NIN ÖLÜMÜ
RAKILI FOTOĞRAF
TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR'CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP'SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2018   |   fbildirici@hurriyet.com.tr