1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 38 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 SERVİS GAZETECİLİĞİ
 22 Ekim 2018, Pazartesi
 

Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın öldürüldüğü yer, İstanbul’daki Suudi Arabistan Konsolosluğu. Doğal olarak, bu olayla ilgili belge ve bilgi içeren haberlerin ağırlıklı olarak Türkiye medyasında yayımlanması beklenirdi.

Fakat hiç de öyle olmadı. S. Arabistan’ın cinayeti kabul eden açıklamasına kadar geçen 18 günlük süreçte önemli bilgi ve kritik iddialar hep Batı basınında, özellikle de ABD medyasında çıktı. Kaşıkçı’nın konsoloslukta öldürüldüğüne dair ilk haberi veren, konsolosluğa girip gezen ve Kaşıkçı’nın kolundaki akıllı saatin kayıt yaptığı iddiasını ortaya atan Reuters. Kaynağı da hep “iki Türk yetkili”. Kaşıkçı’nın konsolosluğa girerken çekilen son görüntüsünü, uçaklardan birinin Nallıhan civarında bir süre havada bekletildiğini, Türk yetkililerin elinde cinayeti kanıtlayan ses ve görüntü olduğunu, Suudi timinden yedi kişinin pasaport bilgilerini yayımlayan Washington Post. İstanbul’a gelen 15 kişilik ekipte adli tıp uzmanı Tubaigy’nin de olduğunu ve bu ekibin Prens Selman’ın yakın çevresinde yer aldığını fotoğraflarla kanıtlayan, S. Arabistan’ın Kaşıkçı’nın öldürüldüğünü kabul etmeye hazırlandığını üç gün önceden duyuran New York Times. Konsolosluktaki incelemede Kaşıkçı’nın öldürüldüğüne dair kanıtlar bulunduğunu duyuran El Cezire ve AP.

Türkiye medyasında da önemli haberler çıktı tabii. S. Arabistan’dan iki uçak geldiği ve aynı gün ayrıldığı bilgisi ise 8 Ekim’de hemen tüm gazetelerde vardı. Sabah’ta 10 Ekim’de yayımlanan haberde iki uçakla S. Arabistan’dan gelen 15 kişinin fotoğrafları ve hareketleriyle ilgili bilgi ile uçağın fotoğrafları, 17 Ekim’de ise timin başındaki istihbarat albayının İstanbul’daki görüntüleri yer aldı. Akşam’ın 10 Ekim’deki haberinde 15 kişinin görüntüleri yayımlandı. Yeni Şafak, 17 Ekim’de konsolosun olay günü “Yaşamak istiyorsan sus” diye azarlanmasına ilişkin ses kaydı olduğu haberini verdi. Konsolosluktaki aramada bir vazo parçası ile halıda DNA tespit edildiğini 17 Ekim’de, siyah minibüste DNA bulunduğunu ve gittiği yönün araştırıldığını 20 Ekim’de Hürriyet verdi.

Görüldüğü gibi, Türkiye medyası “Kaşıkçı sınavı”nda geride kaldı. Bunun nedenlerini gelişmeleri izleyen muhabir ve editör arkadaşlarla konuştum. Şu noktalara dikkat çektiler:

“Batılı gazetecilere bilgi verilmesi devletin tercihi. İletişimle ilgili yetkililer, dışarıda kamuoyu oluşturmak için bu stratejiyi oluşturdu. Türkiye’nin elinden geleni yaptığının dünyaya anlatılması ve S. Arabistan üzerinde baskı kurulması amaçlandı. Bunu başardılar da. Ama hiçbir resmi açıklama yapılmaması eksiklikti, güvenilirliği tartışmalı haberlerin yayılmasına izin verdiler. Avrupa ve ABD medyasına konuşan yetkililer bizden uzak durdu, yeterli bilgi vermedi.”

Arkadaşların bu tespitleri doğru olabilir. Ama yine de habercilikte geri kalınmasına haklılık kazandırmaz. Yetkililer bilgi vermez, açıklama yapmazsa haber yazılamaz mı? Elbette ki yazılır, yazılmalı.

Anlaşılan Türkiye’deki gazetecilik koşulları nedeniyle habercilik reflekslerinde sorunlar oluştu. Ne bilgi edinme mekanizmaları sağlıklı işliyor, ne de haber yayımlama süreçleri...

Haber toplama açısından da problemler var. Servis gazeteciliği çok yaygınlaştı. Genellikle yetkililer bilgi-belge servis ederse haber yazılıyor, etmezse yazılmıyor. Bilginin kime ve ne zaman servis edileceğine de üst birimler karar veriyor; alttakiler bilgi sızdırmaya korkuyor.

Tablo bu olunca demeç ve açıklama gazeteciliğinin haber trafiğinin büyük bölümünü kaplaması şaşırtıcı değil. Rutine boğulan, rutin haberlere imza atan muhabirlerin daha riskli görülen özel haberlerin peşinden koşma heyecanı kalmıyor. Olan da gazeteciliğe ve okurun bilgi edinme hakkına oluyor tabii ki...

 

SAHALARDAKİ SALDIRGANLIK

Okurlarımızdan İlkay Gencel, Sakaryaspor-Amedspor maçında yaşananların Hürriyet’te haber olmamasını eleştirdi. Gencel, “Sportif bir karşılaşmada yaşanan böyle bir saldırganlığı gazetemizden öğrenmeliydik. Bu olaylar üç büyük takımın maçında olsaydı günlerce yazardınız” görüşünü dile getirdi.

Gencel haklı. Maalesef maçta yaşananlar ve ardından yapılan açıklamalar, Hürriyet’in yanı sıra medyanın büyük çoğunluğunda haber olamadı. Bir-iki gazetede küçük haberler yayımlandı, o kadar.

Oysa sahalarda yaşanan saldırganlığa, faili ve hedefi hangi takım olursa olsun karşı çıkmamız gerek. Karşı çıkmaz, üstelik bir de görmezden gelirsek bu tür olaylar yaygınlaşabilir. O zaman biz gazeteciler de üzülürüz.

 

OKURDAN KISA KISA

Turan Kalmaz: Yılların Hürriyet’i Altın Kelebek yarışması düzenliyor, Hürriyet’in adı bile görünmüyor. En önde görünen bir şampuan markası. Merak ediyorum, o şampuan markası Hürriyet’ten daha mı büyük? (16 Ekim)

Ahmet Ilgaz: Kelebek’in 3. sayfasında, Aleyna Tilki fotoğrafının hemen altında “Oda Jean reklamında oynadı” cümlesindeki ilk “da” eki ayrı olmalıydı. Editörlerinize iletseniz de tekrar böyle hatalar olmasa. (14 Ekim)

Ü. Polat / F. Altunbaş / T. Emir / C.Y. Türk: İnternette haber okumak zahmetli. Bazen bir haber için 33 kez tıklanıyor. Araya kendiliğinden açılan videolar ve reklam girince okuma keyfi kalmıyor.(16 Ekim)

Ahmet Kanık: Bir okur, “İsveç Nobel Komitesi” yerine yanlışlıkla “Norveç Nobel Komitesi yazılmış” diye yazmış, siz de hiç araştırmadan bu ifadeyi aynen kullanmışsınız. Halbuki haberiniz doğruydu. Barış Ödülü İsveç değil, Norveç Nobel Komitesi tarafından verilir.

Bilsay Kömürcü: İnternetteki “Hayvansever Bahar, 4.üniversite olarak veterinerlik okuyor” haberiniz muğlak ifadelerle dolu. Bahsi geçen hanımefendi 2 yıllık okuldan sonra veteriner teknikeri veya laborant olabilir. (13 Ekim)

M.B. Afyonoğlu / A.F. Gündoğdu: Teksas Tommiks setlerinin dağıtımına 15 kuponla başladınız, 21’e çıkardınız. Şimdi 28 oldu. Dolardaki artış mı etkiledi?

 

HAFTANIN ENGELLENENLERİ

Erişim Sağlayıcıları Birliği’nden bu hafta ilettiği Sulh Ceza Hâkimlikleri’nin verdiği erişim engelleme kararları şöyle sıralanıyor: ¬

* CHP Genel Başkan Yardımcısı Aykut Erdoğdu’nun İstanbul’daki üçüncü havalimanındaki yolsuzluk iddialarını içeren haberlere, Cengiz İnşaat’ın başvurusu üzerine İstanbul Anadolu 6. Sulh Ceza Hâkimliği, Limak İnşaat’ın başvurusu üzerine Ankara 7. Sulh Ceza Hâkimliği, Kalyon İnşaat’ın başvurusu üzerine de Beykoz Sulh Ceza Hakimliği “gerçekliği ve doğruluğu araştırılmadan yapılan haber ve yorumlarla bu şirketlerin saygınlığı ve ticari itibarının zedelendiği” gerekçesiyle erişim engeli kararı verdi.

* Didim Sulh Ceza Hâkimliği, 2013 yılında yayımlanan “Teknede cinayet” haberine erişim yasağı getirdi.

* “Hastanede skandal anjiyo olan hastaya stent takmayı unuttular” haberi olayla ilgili olmayan doktorun haksız yere suçlandığı gerekçesiyle Diyarbakır 5.Sulh Ceza Hâkimliği tarafından engellendi.

* 9 Ekim’de yayımlanan “İlginç boşanma davası yemek ve nargile” haberine eşlerin isimleri kodlanmış olmasına rağmen İstanbul Anadolu 8. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından erişim yasağı getirildi.

* Hürriyet’in yanı sıra 56 sitede yer alan “15 yaşındaki kıza akrabalarının 5 senedir istismarı” başlıklı haber Edirne 1. Sulh Ceza Hâkimliği, gerçeğe aykırı olduğu ve talepte bulunan kişilerin kişilik haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle engelledi.

* Bakırköy 5.Sulh Ceza Hâkimliği, Hürriyet ile birlikte 75 sitede yer alan “Vakıfbank ve Telekom Çalık’a çalıştı” haberlerine “asılsız ve mesnetsiz olduğu” gerekçesiyle erişim yasağı getirdi.

* 2006 yılında yayımlanan “Lütfen çekil hayatımızdan” ve “Alaattin Bey de firar etti” başlıklı haberlere, İstanbul 8. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından erişim yasağı konuldu.

* İstanbul 8. Sulh Ceza Hâkimliği, 2004 yılında Antalya’nın Finike ilçesinde yaşanan bir olayla ilgili “Kaymakama ilanı aşk kartviziti soruşturması” ve “Laf atma ağır cezada” haberlerine erişim engeli getirdi.

* Denizli’de 2000 yılında meydana gelen bir olayla ilgili “Başhekim eşinden kıskançlık dayağı”, “Ege Başar’a tehdit davası” ve “Laboranta kezzaplı saldırı suçlaması” başlıklı haberlere erişim Balıkesir 2.Sulh Ceza Hâkimliği tarafından engellendi.

* Görele Sulh Ceza Hâkimliği, “Tutuklanan Zile kaymakamı serbest bırakıldı” haberine, suçlanan kişinin “haksız yere töhmet altında bırakıldığı” gerekçesiyle erişim engeli kararı verdi.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 22 EKİM 2018


 
AMA NE SON DAKİKA
YETERSİZ BİLGİ
ARA GÜLER’E SAYGI
SERVİS GAZETECİLİĞİ
EKSİK HABER YANILTIR
GELENEKSEL HABER DEĞERİ
FUTBOLDA HABER ÜLEŞTİRME
SOSYAL MEDYA OLMASAYDI
KANDIRMACANIN BÖYLESİ
İZLEDİĞİ KURUMLA BÜTÜNLEŞİRSE
KARANLIKTA BIRAKMAMA ROLÜ
DEDİ DEDİ GAZETECİLİĞİ
PORNOGRAFİK AYRINTILAR
YOK SAYILAN ÜNİVERSİTELER
BİR ÖLÜMÜN İŞARET ETTİKLERİ
GAZETECİ KANDIRMAK KOLAY
EVET, SKANDAL AMA
28 ŞUBAT KARARINDA YANLIŞLIK
MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
PARASINI ÖDEYİNCE SERBEST Mİ?
KAÇIRDIĞI KIZI ÖLDÜREN MAĞDURMUŞ
YANLIŞ, YALAN, GAF
EZHEL VE SANATÇININ TUTUKLANMASI
SİNEMA SÖYLEŞİLERİ
"ÇIPLAK ARAMA" MEVZUATI
HAD BİLDİRME İŞİ
99.952 ADRES ENGELLENMİŞ
DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
DOĞRU HAVADİS, DÜRÜST GAZETE
AKLANMA DA HABERDİR
GAZETECİ-SEKTÖR İLİŞKİSİ
KARŞIT GÖRÜŞ
HÜRRİYET’İN ORTAK DEĞERLERİ
İNANMA, ŞÜPHE ET VE SORGULA
DİL DEĞİŞİR, KÖHNE ZİHNİYET SİLİNİR
SENİ OLDUKÇA SEVİYORUM
ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
GÖZLERİ MORARMIŞ KADIN
"PERDE ARKASI"NIN ÖLÜMÜ
RAKILI FOTOĞRAF
TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR'CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP'SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2018   |   fbildirici@hurriyet.com.tr