1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 38 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan bu yana Hürriyet gazetesinde Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 KANDIRMACANIN BÖYLESİ
 17 Eylül 2018, Pazartesi
 

Yine bir gazeteci kandırma vakası ile karşı karşıyayız. “Milli anakart ürettim” diye ortaya çıkan 18 yaşındaki lise mezunu bir genç, gazetecilerin yanı sıra bilim insanlarını da inandırmayı başarmış.

Anadolu Ajansı, İHA ve DHA’nın Ferit Borku adlı gencin “milli anakart” ürettiği haberinin doğru olmadığını Güneş gazetesi ortaya çıkardı. Borku’nun yaptığını söylediği anakart, Çinli teknoloji devi Dianjitek’in üç yıl önce piyasaya sürdüğü ITX-K37X67 V1. 4 modelinin ta kendisiymiş. Borku bu anakartın üzerine logo kazımış ve etrafına şerit led aydınlatma yapıştırmış.

“İlk milli anakart” haberini Hürriyet’te görmediğim için geçen hafta bu konuya girmemiştim. Fakat Bursa ekinde yazılmış, hem de Borku’nun ilk demeci orada yayımlanmış. Bir de
Borku, Güneş’in haberinden sonra basın toplantısı yapıp kendini savununca yazmak farz oldu.

Cansel Oruç, 17 Mayıs’ta Hürriyet’in Bursa ekinde yayımlanan “18 yaşında Türkiye’nin ilk yerli anakartını üretti” başlıklı yazısında Ferit Borku’nun söylediklerini aynen aktarmış. Fakat Borku’nun sözleri içerisinde tek somut dayanak, “Projemiz, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Teknolojik Ürün Komisyonu’nda 5 oyun tamamını alarak onaylandı” cümlesi...

Savunma ve sanayi muhabirimiz Eray Görgülü’den yardım istedim. Görgülü de Bakanlık’a sordu. Borku’nun o sözleri de gerçeği yansıtmıyormuş. Anakartını onaylayan, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teknolojik Ürün Komisyonu değilmiş. Uludağ Üniversitesi’ne ait Teknokent, 30 Aralık 2017 tarihinde “Teknolojik Ürün Belgesi” vermiş...

Eray Görgülü, bir bilgiye daha ulaştı. Meğer Borku, Teknokent’ten bu belgeyi alıp gazete ve ajanslarda haber olduktan sonra Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na bağlı KOSGEB’e de başvurmuş. KOBİ Teknoyatırım programından maddi destek istemiş. KOSGEB ise Borku’ya özetle şu yanıtı vermiş:

“Bir ürünün yerli ve milli olabilmesi için üzerindeki komponentlerin tasarım ve patent haklarının ülkemize ait olması gerekmektedir. Söz konusu üründe bu oran yüzde 0’dır. İşletmede mühendis veya teknik eleman istihdam edilmemektedir. İşletme sadece lise mezunu iki ortaktan oluşmaktadır. Bu ölçekteki bir yatırım için insan kaynağı, mali tabloları ve teknik yeterliliği olmadığı kanaatine varılmıştır.”

Ne kadar vahim değil mi? 18 yaşında lise mezunu iki genç, şirkette mühendis yok, sermaye yok... Ama bilgisayarların temel parçası olan anakart ürettiklerini söyleyip akademisyenleri ve sonra da gazetecileri inandırabiliyor!

HİTAP FARKLI OLABİLİR

Okurlarımızdan Murat Seven, “Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan Kırgızistan’da önemli açıklamalar” haberinde R. Tayyip Erdoğan için “başkan” denilmesini eleştirdi.

“Cumhurbaşkanı için neden başkan sıfatını kullanıyorsunuz? Ne zaman başkan oldu? Bizim niye haberimiz yok?” diye de sordu.

Habere baktım, 1 Eylül’de Hürriyet’in internet sayfasında kullanılan bu haber Anadolu Ajansı mahreçliydi. AA’nın bu haberinde başlık ve giriş dahil olmak üzere 10 kez “cumhurbaşkanı” yazılmış, sadece bir kez “başkan” sıfatı kullanılmıştı.

Yine de okurun dikkat çektiği gibi, “başkan” yazılması yanlış. Her ne kadar “başkanlık sistemi” uygulansa da yeni sistem “Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi” olarak adlandırılıyor. Anayasa’nın 104. maddesinde “Cumhurbaşkanı Devlet’in başıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı’na aittir” deniyor ve “başkan”dan söz edilmiyor.

Erdoğan da Anayasa ve yasalara göre başkan değil, Cumhurbaşkanı. Dolayısıyla gazeteciler olarak haberlerde Anayasa ve diğer yasalara uygun olarak “Cumhurbaşkanı Erdoğan” yazmak durumundayız. Kaldı ki “Cumhurbaşkanı”, “halkın başkanı” anlamına gelen güzel bir sözcük ve zaten “başkan” sözcüğünü de içeriyor; onu diğer “başkan”lardan ayırıyor.

Ancak haber yazmak ile hitap etmek farklıdır. 9 Temmuz’daki yemin töreni sonrasında bazı gazeteciler “Size nasıl hitap edelim? Cumhurbaşkanı mı, başkan mı?” diye sormuşlar; Erdoğan da “başkan” yanıtını vermişti. Anayasa ve yasalar dururken neden böyle bir soru yöneltildiğini anlamadım ama soru ve yanıttan anlaşılacağı gibi Erdoğan’ın sözleri hitap şekliyle ilgili.

Elbette isteyen gazeteci Erdoğan’a soru sorarken ya da konuşurken “başkan” diye hitap edebilir. Nasıl hitap ettiği gazeteciyi bağlar...

 

OKURDAN KISA KISA

Fikri Ersoy: Bir günde dört hata. 1. sayfada başlık “Gemide 800 ton kokain”, haberde 800 kilo. 12. sayfada servis ücretleri listesinde İstanbul’da rakamlar üç haneli. 19. sayfada Ertuğrul Özkök’ün köşesinde Türkiye’nin turizm geliri 23 milyon dolar. Yüzde 40’ı Antalya’dan, 10 milyar dolar. 11. sayfada başlık “3 milyon dolarlık kara para aklama”, haberde 3 milyar dolar. (8 Eylül)

Birgül Ergev: Hem Kelebek’te hem de internette bir yarışma programı için Hayko Cepkin’in jüri olacağı (!) yazılmış. Lütfen yapmayın. Bir kişi jüri olamaz, ancak jüri üyesi olur. (9 Eylül)

A. Yücel / A. Aydın: 9 Eylül, en önemli tarihi günlerimizden biri. İzmir’in kurtuluşu. Peki, 9 ve 10 Eylül tarihli Hürriyet’in ne kapağında, ne içinde tek kelimeyle bile değinmemeyi hiç vicdan sorunu etmediniz mi?

Celal Şengör: İnternetteki ‘Antalya’da deprem’ haberinde gene depremin büyüklüğü şiddet diye verilmiş. Bu birkaç gün önce de oldu. Size daha önce de yazmıştım. Artık ne diyeceğimi bilemiyorum. 1999 depreminin üzerinden 18 yıl geçti, hâlâ büyüklükle şiddet arasındaki fark öğrenilemedi. (11 Eylül)

Ali Sayar: Kayseri’de Dulkadiroğulları döneminde inşa edilen ve bir kişinin mülkiyetinde olan Hatuniye Medresesi’nin kiraya çıkarılması haberini “Dulkadiroğulları’ndan kiralık” şeklinde vermenizi kınıyoruz. Medrese, hiçbir Dulkadiroğlu Ailesi üyesi tarafından kiraya verilmemiştir. (13 Eylül)


HAFTANIN ENGELLENENLERİ

Erişim Sağlayıcıları Birliği’nin bu hafta ilettiği diğer Sulh Ceza Hâkimlikleri’nin erişim engelleme kararları şöyle sıralanıyor:

Şarköy Sulh Ceza Hâkimliği, bir kadın çalışanına cinsel saldırıda bulunduğu iddiasıyla tutuklanan Zeki Bulut’un “peşin hükümle suçlu gösterildiği” gerekçesiyle yaptığı başvuru üzerine Hürriyet’in “Patronu depoya çağırıp zorla saldırdı, bunalıma girip denize atladı” haberi ile bu konuda Sabah, Posta ve Şarköy Haber gazetelerinde yayımlanan haberlere erişim yasaklandı.

Bakırköy Sulh Ceza Hâkimliği, Sezgin Baran Korkmaz’ın başvurusu üzerine Yalçın Bayer’in “Tutuklanan üç ABD’linin Türkiye bağlantıları” yazısı ile bu konudaki haberlere erişim engeli getirdi.

Tokat 1. Sulh Ceza Hâkimliği, 4 Eylül tarihinde Hürriyet’in yanı sıra 32 sitede yayımlanan emekli öğretmen A. Arslan Aygün’ün dokuz öğrencisine cinsel istismarda bulunduğu iddiasıyla tutuklanmasına ilişkin haberlere erişimi, 15 Eylül’de yargı önüne çıkacak öğretmenin “yargılamasının sürerken kişilik hakları ihlal edildiği” gerekçesiyle yasakladı.

Adana 5. Sulh Ceza Hâkimliği, bir ajans sahibinin manken yapma vaadiyle bir genç kadına tecavüz ettiği iddialarına ilişkin “Ofiste tecavüz mü” başlığını taşıyan ve Hürriyet, Sabah ve Vatan gazetelerinde yayımlanan haberlere “suçlanan kişinin kişilik haklarına saldırı niteliği taşıdığı ve haber niteliği bulunmadığı” gerekçesiyle erişim yasağı koydu.

Bakırköy 5. Sulh Ceza Hâkimliği, bir kaymakamın eşini dövdüğü iddiasını içeren ve 2012 yılında 55 ayrı sitede yayımlanan haberlere beraat eden kaymakamın “kişilik haklarına saldırı niteliği taşıdığı ve zarar verdiği” gerekçesiyle erişim engeli getirdi.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 17 EYLÜL 2018


 
EDİTORYAL STANDARTLAR
GAZETECİLERİN "EN" MERAKI
MEDYAYA YENİ KAYNAK
AMA NE SON DAKİKA
YETERSİZ BİLGİ
ARA GÜLER’E SAYGI
SERVİS GAZETECİLİĞİ
EKSİK HABER YANILTIR
GELENEKSEL HABER DEĞERİ
FUTBOLDA HABER ÜLEŞTİRME
SOSYAL MEDYA OLMASAYDI
KANDIRMACANIN BÖYLESİ
İZLEDİĞİ KURUMLA BÜTÜNLEŞİRSE
KARANLIKTA BIRAKMAMA ROLÜ
DEDİ DEDİ GAZETECİLİĞİ
PORNOGRAFİK AYRINTILAR
YOK SAYILAN ÜNİVERSİTELER
BİR ÖLÜMÜN İŞARET ETTİKLERİ
GAZETECİ KANDIRMAK KOLAY
EVET, SKANDAL AMA
28 ŞUBAT KARARINDA YANLIŞLIK
MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
PARASINI ÖDEYİNCE SERBEST Mİ?
KAÇIRDIĞI KIZI ÖLDÜREN MAĞDURMUŞ
YANLIŞ, YALAN, GAF
EZHEL VE SANATÇININ TUTUKLANMASI
SİNEMA SÖYLEŞİLERİ
"ÇIPLAK ARAMA" MEVZUATI
HAD BİLDİRME İŞİ
99.952 ADRES ENGELLENMİŞ
DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
DOĞRU HAVADİS, DÜRÜST GAZETE
AKLANMA DA HABERDİR
GAZETECİ-SEKTÖR İLİŞKİSİ
KARŞIT GÖRÜŞ
HÜRRİYET’İN ORTAK DEĞERLERİ
İNANMA, ŞÜPHE ET VE SORGULA
DİL DEĞİŞİR, KÖHNE ZİHNİYET SİLİNİR
SENİ OLDUKÇA SEVİYORUM
ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
GÖZLERİ MORARMIŞ KADIN
"PERDE ARKASI"NIN ÖLÜMÜ
RAKILI FOTOĞRAF
TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR'CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP'SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2018   |   fbildirici@hurriyet.com.tr