1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 38 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
 09 Temmuz 2018, Pazartesi
 

Zonguldak Müftüsü Rüstem Can’ın, “Bayanlar vücudunu başka bayanlar görmeyecek şekilde denize girmeli” sözlerini içeren haber, Hürriyet ve internette yer almıştı.

Bu haberi eleştiren okurlardan Asım Külcü, müftünün nerede konuştuğunun belli olmamasına itiraz etti; “Muhabiriniz neden durup dururken böyle bir konuyu müftüye sormuş?” dedi. Oğuz Kunak adlı okur da müftünün sözlerine eleştirel yaklaşılmamasına karşı çıktı:

“Müftünün söylediklerini aktardıktan sonra Hürriyet bir yorum eklememiş. Buradan Müftünün dileklerine Hürriyet’in de katıldığı anlamı çıkmıyor mu? Eşim ve arkadaşlarımız Müftüye kalırsa bizlerden farklı plajları mı kullanmalı?”

Okur eleştirilerini değerlendirmeden önce DHA’dan geçilen haberin öyküsünü araştırdım. Bir grup gazeteci, kentteki bir programdan sonra müftü Can ile sohbet etmiş. Gündeme ilişkin sohbet sırasında müftü Can, kadınların günlük yaşamdaki davranışlarına değinerek, tesettüre uygun giyinmeleri gerektiğinden söz etmiş. Bunun üzerine “Kadın ve erkekler denize birlikte girebilir mi?” diye sorulmuş ve yanıtı da haber yapılmış.

Fakat haberde sadece, “dedi” ve “şunları söyledi” demekle yetinilmişti; müftü bu düşüncesini bir toplantıda mı dile getirdi, yoksa gazetecilerin sorusu üzerine mi söyledi, belli değildi. Bu ciddi bir eksiklik. Haber yazımının temel kuralı olan 5N, 1 K formülüne göre, haberler ne, nerede, nasıl, ne zaman, neden ve kim sorularının yanıtlarını içermeli. Bu haberde de müftünün bu sözleri, bir grup gazeteciyle sohbet sırasında ifade ettiği bilgisi olmalıydı. Bu bilginin olmaması, haberi bağlamından koparıyor; müftünün neden bunları söylediği belli olmuyor.

Üstelik okurun dikkat çektiği gibi, müftünün sözleri 30 Haziran tarihli gazetede “Müftüden denize girme nasihatları / Bayanlar bayanları görmesin” başlıklarıyla verilmişti. Müftünün sözlerine mesafeli yaklaşılmadığı gibi, “nasihat” tanımı kullanılarak olumlayan bir yaklaşımla sunulmuştu. Haberde de eleştirel bir ifade ya da karşı görüş yoktu.

Gerçi bu sorun, Zonguldaklı kadınların, haberin yayımlanmasının ardından düzenlediği protesto eylemi yayımlanarak giderilebilirdi. Ama kadınların protestosu haberi, internette yayımlandı, gazetede yer bulamadı.

GERÇEKLER ZARAR VERMEZ

AKP dönemi öncesinde mitinglere katılanların sayısı konusunda siyasilerle gazeteciler arasında görüşbirliği sağlanamazdı. Politikacılar abartılı tahminlerde bulunur, gazeteciler o tahminlerin ayaklarının yere basmasını sağlardı.

Şimdilerde bu mekanizma değişti. Artık gazeteciler, çoğu zaman parti yöneticilerinin tahminlerini gerçekmiş gibi ekliyor haberine. AKP’nin mitinglerinde de böyle, CHP’nin mitinglerinde de.

En yakın örnek de CHP’nin Cumhurbaşkanı adayı Muharrem İnce’nin 24 Haziran öncesinde düzenlediği mitingler. İnce’ye göre, İzmir mitingine 2.5 milyon kişi katılmıştı. Kimi medya kuruluşları da “polis kayıtlarına göre İzmir mitingini yaklaşık 2.5 milyon kişi izledi” diye yazdı. İnce’ye göre, Ankara mitingine gelenlerin sayısı da 2 milyondu. Haberlerde “Milyonlar katıldı” yazıldı. İnce, İstanbul Maltepe’deki mitingine 5 milyon kişinin geldiğini söyledi. Bazı internet siteleri, “Polis kaynakları da aynı açıklamayı yaptı” diyerek 5 milyonu tekrarladı. Oysa polisin bu sayıları doğrulayan “açıklamaları” yoktu.

Peki abartılı sayılar yazıldı da o partilere yararı mı oldu? Hayır, tam tersine. Seçim sonuçlarına ilişkin bazı yorumlarda İnce’nin İzmir, Ankara ve İstanbul mitinglerine katılımın yüksek olmasının, muhafazakar-milliyetçi seçmende CHP korkusu yarattığı öne sürüldü. Bu yorum doğru olmayabilir ama CHP taraftarlarında büyük bir umut yarattığı, hayal kırıklığını artırdığı açık.

Aynı sorun Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın mitinglerinde de yaşandı. Bazı gazeteler, Erdoğan’ın mitinglerindeki katılımı çok yüksek gösterdi. Fakat seçimde Erdoğan kazansa da AKP’nin oylarında bir miktar gerileme oldu.

Oysa gerçekler, hiçbir yalan ya da yanlış kadar zarar veremez. Seçim sürecinden çıkarılacak gazetecilik derslerden biri, mitinglere katılan kalabalıkları uçuk kaçık sayılarla yazmamak olsa gerek.

 

HAFTANIN ENGELLENENLERİ:

Sulh Ceza Hâkimlikleri’nden bu hafta dokuz erişim engellemesi kararı geldi. hurriyet.com.tr ile birlikte yayınlandığı diğer sitelerde de yasaklanan haber ve yazılar şöyle:

* Bakırköy 5. Sulh Ceza Hâkimliği, 2015 yılında Hürriyet’e saldıran grubun arasında yer alan AKP’den eski milletvekili olan Abdurrahim Boynukalın’ın başvurusunu aynı gün kabul ederek, Hürriyet ile birlikte 200’den fazla sitedeki haber ve youtube’daki 50’den fazla görüntüye erişimi engelledi. “Gerçeklere aykırı” ve “şeref ve haysiyetini ihlal ettiği” gerekçeleriyle yasaklanan linkler arasında Boynukalın’ın demeç ve açıklamalarına ilişkin haberler de yer alıyor. Böylece Boynukalın’ın saldırıyla ilgisinin izleri siliniyor.

* Kırıkkale Sulh Ceza Hâkimliği, Alaattin Çakıcı hakkındaki “Süresiz sağlık raporu verildi” haberiyle ilgili içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi kararı verdi.

* Zanlılardan Özgün Öztunç’un kişilik haklarına aykırı olduğu gerekçesiyle yapılan başvuruyu kabul eden İstanbul 6. Sulh Ceza Hâkimliği, 14 yıl önce yayınlanan ve “Yargıya neşter” operasyonuyla ilgili “Savcı suç örgütü dedi hepsi serbest bırakıldı” haberine erişim engeli getirdi.

* İstanbul 3. Sulh Ceza Hâkimliği, magazin medyasında “Ciciş Kardeşler” olarak adlandırılan iki kardeşten Esra Ersoy’un başvurusu üzerine 89 linkteki yazı ve haberlere erişim engeli getirdi. Engellenen içerikler arasında Cengiz Semercioğlu’nun, Esra Ersoy’un bir işinsanına çıplak video gönderdiği iddiasına ilişkin yazısı ile Fatih Altaylı’nın bir yazısıyla ilgili haberler de bulunuyor.

* Mehmet Ayağ’ın başvurusu üzerine Edirne 2. Sulh Ceza Mahkemesi, “Ayakkabılı üç kadın misafirini camiye sokmayan güvenlikçileri tartaklamış” başlıklı haberler ile birlikte “Milletvekili oğlunun adının karıştığı porno cd davası” haberlerini “güncelliğini yitirdiği” gerekçesiyle engelledi.

 * Osman Nuri Gülaçar’ın talebini kabul eden Van 1. Sulh Ceza Hâkimliği, “Ak Parti Van adayı Gülaçar, El-Kaide davasında yargılandı” haberi ve bu konudaki 17 Tweet paylaşımına engelleme kararı verdi.

 * İstanbul Anadolu 5. Sulh Ceza Hâkimliği, “İlk filmde öpüşmek hata” başlıklı fotoğraf galerisiyle ilgili erişim engeli getirdi.

* Adana 5. Sulh Ceza Hâkimliği, Semih Üreten’in başvurusu üzerine “Telekızlarla iş bağlamış”, “Adana DGM savcısı açığa alındı” ve “İki savcı meslekten ihraç edildi” başlıklı haberler hakkında erişim engeli kararı verdi.

* Bodrum Sulh Ceza Hâkimliği, eski CHP milletvekillerinden Aydın Ayaydın’ın oğlu Gökhan Ayaydın’ın başvurusu üzerine 2012 yılında eski bakan Kürşad Tüzmen ile bir düğünde kavga etmeleriyle ilgili haberleri engelledi.

 

OKURDAN KISA KISA

Talat Ceyman: Bakanlar Kurulu’nun yetkilerinin Cumhurbaşkanına devredilmesi kararnamesi haberi birinci sayfada yoktu. İçerde küçük bir haberdi. Başbakan Yıldırım’ın OHAL ile ilgili yeni kararname çıkarılacağı haberini de öyle yaptınız. Önemli gelişmeleri aralara saklamayın.(6 Temmuz)

Musa Kesler: “İTÜ’nün Afgan şampiyonu” haberinde Afgan gencin adı, ilk sayfada spotlarda “Şükrü”, haberde ise İngilizce telaffuzla “Shokrullah Sorosh” diye yazılmış. Neden İngilizcesini yazdınız, anlayamadım (5 Temmuz)

Not: Haberde, haklı olarak İTÜ’deki belgelerdeki yazım şekli esas alınmış.

A. Mert Cangözoğlu: İnternetteki “Travesti dehşeti! Genç adamı camdan attılar” haberinde ayrımcılık yapılmış. Translara yönelik şiddeti yazmazken böyle içeriği muğlak hikâyelerle onları hedef göstermeniz yanlış. (2 Temmuz)

A. İzzet Eken: Bulmacada sürekli yer alan “halk ağzı” ne demek anlamıyorum. Farklı yörelerdeki tabirler, “yerel”dir genelleştirilemez. Örnekler: halk ağzı cüzzamlı: alaten, halk ağzı yetişkin: eke, halk ağzı uyanık: sak.

Hasan Okuyucu: Özellikle son 6 aydır internette her gün en az bir İngiliz Prens/düşes haberi verilmektedir. Bu haberler ne amaçla yapmaktadır? Bu prens ve prenses, bizim gençliğimize rol-model olarak mı gösteriliyor acaba?

A. Gökhan Yücel/Mürselin Güney: İnternette tıklamamız için “Final maçı Cüneyt Çakır’ın” başlığı atmışsınız. Açıkça aldatma.(5 Temmuz)

Volkan Vural: “Ülke krizde! Kaçan kraliyet ailesi lüks içinde yüzüyor” haberinde yazıldığı gibi, Yunan Kraliyet ailesi aslen Yunan değil. Danimarka Kralı 9. Christian’ın soyundan geliyorlar. Zenginliklerinin Yunanistan ile ilgisi yok; oradaki malları da müsadere edilmiştir. (28 Haziran)

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 9 TEMMUZ 2018


 
KANDIRMACANIN BÖYLESİ
İZLEDİĞİ KURUMLA BÜTÜNLEŞİRSE
KARANLIKTA BIRAKMAMA ROLÜ
DEDİ DEDİ GAZETECİLİĞİ
PORNOGRAFİK AYRINTILAR
YOK SAYILAN ÜNİVERSİTELER
BİR ÖLÜMÜN İŞARET ETTİKLERİ
GAZETECİ KANDIRMAK KOLAY
EVET, SKANDAL AMA
28 ŞUBAT KARARINDA YANLIŞLIK
MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
PARASINI ÖDEYİNCE SERBEST Mİ?
KAÇIRDIĞI KIZI ÖLDÜREN MAĞDURMUŞ
YANLIŞ, YALAN, GAF
EZHEL VE SANATÇININ TUTUKLANMASI
SİNEMA SÖYLEŞİLERİ
"ÇIPLAK ARAMA" MEVZUATI
HAD BİLDİRME İŞİ
99.952 ADRES ENGELLENMİŞ
DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
DOĞRU HAVADİS, DÜRÜST GAZETE
AKLANMA DA HABERDİR
GAZETECİ-SEKTÖR İLİŞKİSİ
KARŞIT GÖRÜŞ
HÜRRİYET’İN ORTAK DEĞERLERİ
İNANMA, ŞÜPHE ET VE SORGULA
DİL DEĞİŞİR, KÖHNE ZİHNİYET SİLİNİR
SENİ OLDUKÇA SEVİYORUM
ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
GÖZLERİ MORARMIŞ KADIN
"PERDE ARKASI"NIN ÖLÜMÜ
RAKILI FOTOĞRAF
TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR'CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP'SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELINA JOLIE NEDEN GELMEDİ?
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2018   |   fbildirici@hurriyet.com.tr