1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 38 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 YANLIŞ, YALAN, GAF
 18 Haziran 2018, Pazartesi
 

Hürriyet internette yayımlanan “Muharrem İnce’ye peş peşe yalanlamalar” başlıklı haber, okurların tepkisini çekti. Sosyal medyadaki tepkilerin yanı sıra bana da okurlarımızdan çok sayıda e-posta geldi. Tümünü sıralayamayacağım için örnek olarak Serdar Bir adlı okurun eleştirisini aktarmakla yetineceğim:

“Haberinizde ‘İnce, ‘...Milli Savunma Üniversitesi kurdular, rektör atadılar o da FETÖ’cü çıktı’ dedi. İnce’nin bu iddiasının ‘yalan’ olduğu kısa bir süre içinde anlaşıldı.’ yazılmış. Daha adil bir gazetecilik lisanıyla, yani yanlış kelimesiyle haber yapılmalıydı. Yalan biraz sert, suçlayıcı ve hedef gösterici olmuş.”

Okur çok haklı. Hürriyet internette ve birçok sitede yayımlanan bu haber hatalıydı. “Yalan” ve “yanlış” karıştırılmıştı. Yalan, “aldatmak amacıyla bilerek ve gerçeğe aykırı söylenen söz”dür. Cumhurbaşkanı adayı Muharrem İnce, NTV’deki programda “rektör FETÖ’cü çıktı” demiş, rektör Prof. Dr. Erhan Afyoncu’nun itirazı üzerine sözlerini “dekan” diye düzeltmiş, en sonunda “FETÖ’cü çıkan” kişinin bu üniversitenin Teşkilat Şube Müdürü kıdemli albay Kadir Atakan olduğu ve tutuklandığı anlaşılmıştı.

Evet İnce hatalı, tutuklanan kişinin görevini yanlış söylüyor. Ama İnce’nin bu yanlışı bilerek yaptığını neye dayanarak yazıyoruz? Haberde bu konuda en ufak bir bilgi yok. Demek ki “yalan” söylediğine karar veren haberi yazan gazeteci.

Oysa bir gazetecinin ne İnce ne de başka herhangi bir kişi hakkında böyle bir karar verme, hüküm biçme hakkı olamaz. Gazeteci, haberini nesnel dille yazar. Bütün verileri sunar, gerisine okur karar verir. Bu haberin nasıl yazılacağı konusunda doğru örnek de yine Hürriyet’te yayımlandı. Ertesi gün yani 11 Haziran’da basılı gazetede yayımlanan haberin başlığı “Unvanları karıştırınca Afyoncu yayını aradı” başlığını taşıyordu. Haberde de İnce’nin “unvanları karıştırdığı” belirtiliyor, programda olup bitenler yorumsuz ve hükümsüz biçimde aktarılıyordu.   

Bazı okurların “Bu haber yazılmamalıydı” itirazı ise yersiz. İnce’nin hatası haber değeri taşıyordu. Elbette sadece İnce’nin değil tüm siyasilerin yanlışları, gafları, yalanları ve dil sürçmeleri haberdir. Cumhurbaşkanı adayları Tayyip Erdoğan, Meral Akşener, Selahattin Demirtaş, Temel Karamollaoğlu ve Doğu Perinçek’in bu tür yanlışları da haber olmalıdır.

 

ÖLENİN DÖRDÜ DE İNSAN

Suruç’ta dört kişinin öldüğü olay, Hürriyet internet ve medyanın büyük bölümünde “seçim çalışması yapan AKP’li gruba saldırı” olarak yazıldı, hâlâ da öyle yazılıyor. Ancak Şanlıurfa Valiliği açıklamasında “esnaf ziyareti sonrasında iki grup arasında çıkan tartışmanın kavgaya dönüşmesi neticesinde çıkan olay” tanımı kullanıldı. Valilik açıklamasını, tanık anlatımları da doğruluyor.

Buna rağmen “saldırı” diye sunmak gerçekleri çarpıtmak ve yeni çatışmaları körüklemek olur. Bu ülkenin serinkanlı, yatıştırıcı ve barış diliyle yazılmış haberlere ihtiyacı var. Öldürülenlerin biri AKP’li, diğer üçü HDP’li. Dördü de insan, dördü de bu ülkenin vatandaşı. Haberleri sadece AKP’li bir kişi yaşamını yitirmiş gibi kurgulamamalı, dört insanın acısını eşit yansıtmalıyız. Bazı siyasi açıklamalara dayanarak tek taraflı haber yazmak yerine “kavganın” nasıl çıktığını, orada neler yaşandığını ve özellikle de Türk Tabipleri Birliği’nin, “iki kişinin hastanede öldürüldüğü” iddiasını araştırarak nesnel verileri okura sunmalıyız. Doğrusu bu. Hele de seçimler öncesinde...

 

PAÇA ÇORBASINDAKİ HATA

“Türk bilim insanları araştırdı: Paçayı bırak Morina’ya bak” haberine Prof. Dr. A. Rasim Küçükusta’dan eleştiri geldi: “Haberde şu cümle yer alıyor: ‘...Türk bilim insanlarının tıp literatürüne giren çalışması sonucu halk arasında yüzlerce yıldır yaygın olan ‘kemiğe iyi gelir’ bilgisinin yanlış olduğunu ortaya koydu...’ Oysa habere mevzu olan araştırmanın paça çorbası ile ilgisi yok. Bir başka mesele de bir besin desteğinin reklamının yapılmasıdır.” Küçükusta, araştırmada “paça çorbası”nın adının geçmediği konusunda haklı. Haberde iki araştırmadan söz ediliyor. Biri ABD’de yapılmış, diğeri Türkiye’de. Her iki araştırmada da “kolajen peptit maddesinin yararı” saptanmış, bu madde de morina balığının derisinde bulunuyor. Haberdeki, paça çorbasındaki kolajenin aynı yararı sağlamadığı bilgisi ise iki Türk bilim insanının demeçlerine dayandırılmış.

Haberin spotunda yer alan “Türk bilim insanlarının yaptığı araştırmaya göre paça çorbasının kemiğe faydası yokmuş” ve benzer cümleler yanlış. Zaten bu cümleler gazetede eklenmiş. Kısacası editoryal bir hata söz konusu. Zira DHA’dan Buse Özel ve Nilüfer Demir’in yazdığı haberin orijinalinde bu cümleler yer almıyor. Haber, “Türk bilim insanlarının çalışması tıp literatürüne girdi, uzmanlar paça çorbası yerine morina balığı önerdi” başlığını taşıyor. 

Küçükusta’nın, “reklam yapıldığı” eleştirisine ise katılmıyorum. Haberde marka adı verilmiyor ve bu besin desteğini içeren birçok ürün var piyasada...

 

OKURDAN KISA KISA

Aylin Oral: Başsağlığı ilanında vefat eden babamın soyadı yanlış yazılmıştır. Doğrusu Beşir Aydeniz olacaktır. “Akdeniz” değil. (10 Haziran)

Sedat Özalp / Serkan Solkaya: “Bakın artık ne yapacak Aziz Yıldırım” diye bir haber. Tam yedi defa tıklamamız gerekiyor. Sonunda yeni işinin gezmek olduğu yazılmış. Ayıp. Hürriyet internet, nasıl böyle haber yapar? (11 Haziran)

Avni Aksaycık: “Şifreli bulmaca”da “akademi” yerine “akedemi” yazılmış. İki cümlede de düşüklük var. (9 Haziran)

Sercan Ulusoy: Abdüllatif Şener’in seçim bürosunun basılması, Konya’ya özgü yerel bir haber değildir.  İnternette bir sürü magazin haberi varken, bu saldırının zor ulaşılan bir sayfada olması bana mantıklı gelmiyor. (13 Haziran)

 

HAFTANIN ENGELLENENLERİ:

Sulh Ceza Hâkimlikleri’nin bu hafta erişiminin engellenmesine karar verdiği hurriyet.com.tr haberleri şöyle sıralanıyor:

* Büyükçekmece 2. Sulh Ceza Hâkimliği, yazar Uğur Koşar ile ilgili “Rekortmene fotoşok”, “250 bin lira tazminat dedi ötesini bıraktı”, “Annem dedi ötesini bıraktı” haberlerine erişim engeli kararı aldı.

* İzmir 5. Sulh Ceza Hâkimliği, “Sevgilisini yanlışlıkla üzerine düşüp öldürmüş” haberine erişimi yasakladı.

* Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliği, 30 Mayıs 2000’de yayımlanan “Genç patron kıskanınca” haberiyle ilgili erişimin engellenmesi istemini reddetmişti. 4. Sulh Ceza Hâkimliği, bu kararı kaldırarak habere erişimi engelledi.

* Samsun 3. Sulh Ceza Hâkimliği, bir cinayete ilişkin “Sırada 9 yıldır kayıp olan eşi var” başlığıyla iki yıl önce yayımlanan bir habere erişimi “güncelliğini yitirdiği” gerekçesiyle yasakladı.

* Çorum Sulh Ceza Hâkimliği, Dr. Ümran Muslu ile ilgili 2006 tarihli “Bıçak parası aldığı iddia edilen doktor tutuklandı” haberine erişimi “güncelliğini kaybettiği” ve “kişisel haklarının ihlal edildiği” gerekçesiyle yasaklandı.

* Bodrum Sulh Ceza Hâkimliği, Yapı Endüstrisi Ltd.’nin, Bitez’de yaptığı Sarnıç Evleri’nden daire satın alanların icra şoku yaşadıklarına ilişkin 16 Eylül 2008 tarihli “Bodrum’da villa vurgunu iddiaları büyüyor “ başlıklı habere erişimi engelledi.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 18 HAZİRAN 2018


 
KANDIRMACANIN BÖYLESİ
İZLEDİĞİ KURUMLA BÜTÜNLEŞİRSE
KARANLIKTA BIRAKMAMA ROLÜ
DEDİ DEDİ GAZETECİLİĞİ
PORNOGRAFİK AYRINTILAR
YOK SAYILAN ÜNİVERSİTELER
BİR ÖLÜMÜN İŞARET ETTİKLERİ
GAZETECİ KANDIRMAK KOLAY
EVET, SKANDAL AMA
28 ŞUBAT KARARINDA YANLIŞLIK
MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
PARASINI ÖDEYİNCE SERBEST Mİ?
KAÇIRDIĞI KIZI ÖLDÜREN MAĞDURMUŞ
YANLIŞ, YALAN, GAF
EZHEL VE SANATÇININ TUTUKLANMASI
SİNEMA SÖYLEŞİLERİ
"ÇIPLAK ARAMA" MEVZUATI
HAD BİLDİRME İŞİ
99.952 ADRES ENGELLENMİŞ
DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
DOĞRU HAVADİS, DÜRÜST GAZETE
AKLANMA DA HABERDİR
GAZETECİ-SEKTÖR İLİŞKİSİ
KARŞIT GÖRÜŞ
HÜRRİYET’İN ORTAK DEĞERLERİ
İNANMA, ŞÜPHE ET VE SORGULA
DİL DEĞİŞİR, KÖHNE ZİHNİYET SİLİNİR
SENİ OLDUKÇA SEVİYORUM
ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
GÖZLERİ MORARMIŞ KADIN
"PERDE ARKASI"NIN ÖLÜMÜ
RAKILI FOTOĞRAF
TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR'CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP'SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELINA JOLIE NEDEN GELMEDİ?
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2018   |   fbildirici@hurriyet.com.tr