1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 38 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
 07 Mayıs 2018, Pazartesi
 

"Tosun Paşa izni çıkmadı" başlıklı haber, "Yeşilçam’ın unutulmaz filmlerinden ’Tosun Paşa’yı yeniden çekmek için Arzu Film’e başvuran Şahan Gökbakar ve Cem Yılmaz’a ’Hayır’ yanıtı verildiğini" duyuruyordu.

Hürriyet’in ikinci sayfasında İsmail Bayrak imzasıyla çıkan bu habere ertesi gün Arzu Film’in sahibi Ferdi Eğilmez’den "Haber doğru değil, bunu teklif etmiş bir oyuncu da yok" yalanlaması geldi. Ardından Şahan Gökbakar da "Hiçbir suretle Arzu Film’le görüşmedim. Tosun Paşa isimli filmin veya başka bir filmin yeniden yapımıyla ilgilenmiyorum" açıklaması yaptı.

Bu açıklamalardan sonra Cengiz Semercioğlu, bu konuda Kelebek’te iki yazı yazdı. 3 Mayıs’taki yazısında özetle şu görüşü dile getiriyordu:

"...Biz bu haberi Arzu Film Genel Müdürü Kamil Çevikalp’ten öğrenip yaptık. Ferdi Eğilmez’in haberi var yok bilemeyiz ama Ay Yapım’ın sahibi Kerem Çatay ’Biz şu projeyi yapıyoruz’ dediğinde inanır mısınız, yoksa inanmayıp oyunculara sorup teyit mi alırsınız? İkinciyi yapacak dünyada hiçbir gazeteci yok. Biz de öyle yaptık."

Prof. Dr. Ali Atıf Bir ve bazı okurların eleştirilerini sosyal medyadan iletmeleri üzerine ben de haberi, açıklamaları ve Semercioğlu’nun haberin doğru olduğunu savunan yazılarını inceledim. İlgili arkadaşlarla da görüştüm. Bu konudaki değerlendirmelerimi birkaç madde halinde sıralayayım:

Elbette bu haber kimseyle konuşmadan "uydurulmuş" olamaz. Zaten Semercioğlu, haberin kaynağının genel müdür Çevikalp olduğunu açıklıyor. Ama haberde gizli tutulan bir kaynak sadece istisnai durumlarda açıklanabilir. Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi’ne göre, bu istisnalar da "kaynağın izin vermesi" veya "kaynağın gazeteciyi açıkça yanıltması" halleridir. Oysa burada Semercioğlu, hem Çevikalp’in doğru bilgi verdiğini savunuyor, hem de kaynağı açıklıyor. Bu çelişik bir tutum. Yanıltmadıysa açıklamamalıydı. Ayrıca açıklama hakkı sadece haberi yazan İsmail Bayrak’a aittir.

Bir yetkili kendi adıyla demeç veriyor, düşüncesini açıklıyorsa elbette kimseye sormadan haber yazılabilir. Ama hem bilgi veriyor, hem de adının gizli tutulmasını istiyorsa -hele de başkalarını bağlayan ifadeler kullanıyorsa- o zaman durum değişir; diğer ilgililere de sormak gerekir. "Double check" (çifte kontrol) yöntemi bu gibi durumlarda zorunludur. Evrensel gazetecilik kuralı budur. Kaynağı belirsiz haberlerin nasıl yazılacağını bu köşede defalarca anlattım. Bu haber yazılırken de Eğilmez, Gökbakar ve Yılmaz’a sorulmalıydı.

Haberde özetle, "Şahan Gökbakar ve Cem Yılmaz teklif etti, Ferdi Eğilmez reddetti" yazmışız. Ferdi Eğilmez ve Şahan Gökbakar ortaya çıkıp bu iddiayı yalanlamış, Çevikalp ise sessiz kalmış ve haberi doğrulayan açıklama yapmamış. Peki böyle bir durumda adını gizli tutmuş kaynağımızın doğruyu söylediğine ve haberin doğru olduğuna hâlâ nasıl emin olabiliyoruz?

Yeni bir bilgi ve belge ortaya koymadan bu haberin doğruluğunu savunamayız. Haberin doğruluğunu kanıtlayamıyorsak da bize düşen açıklamaları yayınlamak ve özür dilemek olmalıydı.

 

EKONOMİ PAKETİNİN SEÇİMLE İLGİSİ

Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak ben Hürriyet’i takip ediyorum, okurlar da beni... Seçimler yaklaştığı için gazetecilerin seçimler sırasında yapması gerekenleri, görevlerini yazmıştım geçen hafta. Hükümetin ekonomik paket açıklaması üzerine okurlarımızdan Adnan Soykan hemen hatırlattı:

"Ekonomik paketin seçimlerle ilgisinin de anlatılması, sizin geçen hafta yazdığınız gibi bu konuda analizler yapılması gerekmez miydi? Gazeteniz bu gelişmeyi gerçekten de siyasilere tarafsız ve eşit mesafede kalarak verdi mi?"

Öncelikle okura dikkatli takibi için teşekkür ederim. Geçen hafta gazetecilerin seçim dönemindeki görevlerini yazarken, "İktidar ya da muhalefet partilerinin söylediklerini aynen yazmakla yetinmek gazeteciliğin rolünü aktarıcılığa indirgemek olur. Söylenenlerin analizini yapmak, incelemek ve doğru olmayanları da duyurmak gerekir" demiştim.

Sözünü ettiğim bu tarafsız gazetecilik tutumunun nasıl uygulandığını anlamak için iyi bir örnek bu "ekonomik paket". Hürriyet, bu gelişmeyi nasıl haberleştirdi, bu konuda neler yayınlandı? Önce gazeteyi taradım.

İlk gün olan 1 Mayıs’ta "24 milyar TL’lik paket" manşetinin altında "Başbakan Yıldırım vergi borcu planlamasından üniversite affına, imar barışından emekli ikramiyesine kadar kapsamlı bir paket açıkladı" deniyordu. Ekonomik paketin seçimlerle ilgisi sadece ekonomi sayfalarındaki spotta "...erken seçim öncesinde kamunun vatandaşla her konuda anlaşacağı ve barışacağı paketi açıkladı" diye hatırlatılmıştı.

Daha sonraki günlerde paketle getirilen değişiklikler ve yetkililerin konuya ilişkin açıklamalarını nesnel bir dille aktaran haberler yayınlanmıştı. CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ve İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener başta olmak üzere muhalefetin bu pakete ilişkin eleştirilerine de gazetede yer verilmişti. Ekonomi yazarları Erdal Sağlam ve Uğur Gürses de yazılarında ekonomik paketin uygulanmasından doğacak ekonomik riskleri ayrıntılı biçimde analiz etmişlerdi.

Hükümetten gelen açıklamaların yanı sıra muhalefetin tepkisinin de okura yansıtılması doğru ve objektif bir tutum. Ancak ekonomik paketin erken seçimle ilişkisinin haberlerde vurgulanmaması eksiklik. Haberlerde olumlu yanlara ağırlık verilmesi de objektifliğe gölge düşürüyor. İmar affının artıları ve eksilerinin, vergi ve stok affının, emekliye ek ikramiyenin ve paketteki diğer önlemlerin ekonomiye olumlu ve olumsuz etkilerinin birlikte irdelendiği araştırmalar, analizler, uzman görüşleri de haber yapılmalıydı ki toplum tam ve doğru bilgilensin. 

OKURDAN KISA KISA

Tunç Çakır: İnternet sayfanızda galeriler işkenceye dönüşüyor. Bugün "Dünyanın en güvenilir şehirleri/ Türkiye’den de bir şehir var" denilmiş. Bu sorunun cevabı 28 sayfadan birine gizlenmiş. 10.sayfada pes ettim.(30 Nisan)

Not: Sorunun cevabı 26. sayfadaymış, İstanbul...

Ali Akar: 70 yıllık Hürriyet’e, Hulusi Akar’ın, Abdullah Gül’ü ziyaretini görmemek yakışıyor mu?

Not: Bu ziyaret, bağımsız haber olmadı ama CHP Genel Başkanı Kılıçdaroğlu ve Grup Başkanvekili Tezcan’ın eleştirileri gazetede yayımlandı. Daha sonra Gül’ün açıklamaları da haber olarak yer aldı.

Mustafa Yalçın: Seyahat ekinde S.Emre Tonguç’un "Altı müzede buram buram Anadolu" yazısında "Bartın/Amasya" denilmiş. Bartın ve Amasya başka şehirler.  (29 Nisan)

Hayri Kolaman: İşinsanı Ö. Faruk Ilıcalı’nın öldürülmesiyle ilgili haber, hem gazetenizin hem de Ankara Eki’nin 3. sayfalarında çıkmış. Mükerrer olmasını geçtim. Ankara ekinde aranan şüphelinin ismi Tarkan K, ana gazetenizde Tarkan Kadoğlu. İsimlerin ne zaman kodlanacağına da karar verememişsiniz. (3 Mayıs)

Gökhan Maraş: Ayhan Sicimoğlu’nun "Çeek bir Adana kebap" yazısında "..Arap (Memlûk) tarzı zarif bir minare" denmektedir. Bu yaşıma kadar Memlûk (Kölemen) devletinin bir Türk devleti olduğunu sanıyordum. (24 Nisan)

Sertaç Yakın: Benim ve birçok arkadaşımın merakla beklediği "Avengers: Infinity War" filmi Türkiye’de de vizyona girdi. Ama hurriyet.com.tr’de filmin sonunda ne olacağı belirtilmiş. Bu cidden bir sorumsuzluk.

H.Dağ / M. Cansu / Ö. Ok: Kelebek’te "Aksaray’ın ’deliler’i" başlıklı haberde "..filminin çekimleri Niğde Aksaray’da devam ediyor" yazılmış. Niğde’nin ilçesi gibi yazılmış ama Aksaray bir ildir.  (2 Mayıs)

HAFTANIN ENGELLENENLERİ:

Hürriyet Dijital İçerik Koordinatörü Emre Kızılkaya, Sulh Ceza Hakimlikleri’nden bu hafta gelen erişim engellenmesi kararlarını şöyle sıraladı:

* "Suşehri’nde FETÖ operasyonunda 5 tutuklama" başlıklı, 2016 tarihli DHA haberine erişim, tüm isimlerin baş harfleri kullanılmasına karşın engellendi.

* Bursa’da sağlık karnelerine pahalı ilaçlar yazarak devleti 6 milyon lira zarara uğrattıkları iddiasıyla yargılanan eczacı ve kalfasıyla ilgili haber engellendi.

* Avukat Aydın Kurban’ın bir dergiye verdiği röportajdaki "Yıldız Tilbe ile çalıştığıma pişmanım" sözlerini aktaran habere erişim engeli getirildi.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 7 MAYIS 2018


 
SOSYAL MEDYA OLMASAYDI
KANDIRMACANIN BÖYLESİ
İZLEDİĞİ KURUMLA BÜTÜNLEŞİRSE
KARANLIKTA BIRAKMAMA ROLÜ
DEDİ DEDİ GAZETECİLİĞİ
PORNOGRAFİK AYRINTILAR
YOK SAYILAN ÜNİVERSİTELER
BİR ÖLÜMÜN İŞARET ETTİKLERİ
GAZETECİ KANDIRMAK KOLAY
EVET, SKANDAL AMA
28 ŞUBAT KARARINDA YANLIŞLIK
MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
PARASINI ÖDEYİNCE SERBEST Mİ?
KAÇIRDIĞI KIZI ÖLDÜREN MAĞDURMUŞ
YANLIŞ, YALAN, GAF
EZHEL VE SANATÇININ TUTUKLANMASI
SİNEMA SÖYLEŞİLERİ
"ÇIPLAK ARAMA" MEVZUATI
HAD BİLDİRME İŞİ
99.952 ADRES ENGELLENMİŞ
DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
DOĞRU HAVADİS, DÜRÜST GAZETE
AKLANMA DA HABERDİR
GAZETECİ-SEKTÖR İLİŞKİSİ
KARŞIT GÖRÜŞ
HÜRRİYET’İN ORTAK DEĞERLERİ
İNANMA, ŞÜPHE ET VE SORGULA
DİL DEĞİŞİR, KÖHNE ZİHNİYET SİLİNİR
SENİ OLDUKÇA SEVİYORUM
ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
GÖZLERİ MORARMIŞ KADIN
"PERDE ARKASI"NIN ÖLÜMÜ
RAKILI FOTOĞRAF
TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR'CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP'SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2018   |   fbildirici@hurriyet.com.tr