1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 38 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
 26 Şubat 2018, Pazartesi
 

OKURLARIMIZDAN avukat İzzet Doğan, çocuklara yönelik cinsel istismar haberlerindeki yanlışlara dikkat çektiğinde henüz Adana’daki üzücü olay meydana gelmemişti.

İzzet Doğan’ın eleştirdiği haberlerden biri, 3 Şubat’ta hurriyet.com.tr’de “5 yaşındaki çocuğa cinsel istismar iddiası” başlığıyla yayımlanmıştı. Diğeri de 12 Şubat’ta gazetenin taşra baskısında yayımlanan “İngilizce tacizine indirimle 8 yıl hapis” haberiydi. Doğan, yazdığı uzun e-postada bu haberlerde mağdur çocukların yaşadıkları il ve ilçenin adıyla kalmayıp, mahallesinin bile yazılmasının yanlış olduğunu dile getiriyordu:

“Zaten büyük bir şiddete uğrayan ve travma geçiren çocuk ve ailesinin ayrıca medya şiddeti ile mağdur edilmemesi gerekir. Bir tık ile internette kolayca erişebileceğimiz haberlerde yaşadığı mahalle ve diğer kimlik bilgileri verilerek mağdur çocuk ve ailesinin (fail olduğu iddia edilen çocukların da) teşhir edilmesi hukuka, basın yasasına ve gazetecilik ilkelerine aykırıdır.” 

Doğan, ayrıca bu haberlerde tecavüz ve istismar ile ilgili ayrıntılara yer verilmesini de eleştiriyor, “Bu haberlerde çocuklar cinsel objeye dönüştürülmemeli, pornografik bir anlatımdan kaçınılmalıdır” diyordu. Haberlerdeki “pornografik anlatım” ile ilgili verdiği örnekleri tekrarlamayacağım. Gerçekten çok kötü, gereksiz ve “şiddet pornografisi” denilecek ayrıntılara, olay anlatımına girilmiş haberlerde.

Aslında bu yanlışlar çocuklara yönelik cinsel istismar haberlerinin çoğunda aynen tekrarlanıyor. Kamuoyunda tepkilerin yükselmesine neden olan Adana’da 4.5 yaşındaki kız çocuğuna cinsel istismar vakası haberinde de aynı hata tekrarlandı, ailenin yaşadığı mahallenin adı verildi. Bu konuda daha sonra çıkan haberlerde bu bilgiler defalarca tekrarlandı. Birçok gazete ve sitede cinsel saldırı eylemiyle ilgili gereksiz ayrıntılara yer verildi.

Çocuklara cinsel istismar haberlerinde istismarın ayrıntısına girilmese, mağdurun yaşadığı yer verilmese haberden ne eksilir? Hiç! Ama haberde bu ayrıntıların olması o insanların yaşamına zarar verir. O nedenle bu haberlerde, mağdur ya da fail, çocukların isimlerini kodlamak yetmez, yaşadıkları mahalleye ve tanınmalarına neden olacak hiçbir kimlik bilgisine de asla yer verilmemeli. Doğan Yayın İlkeleri de bu yönde ilkeler içeriyor, yasalar da...

 

TEYİT.ORG’DAN ÇAĞRI

TEYİT.org, internetteki şüpheli bilgileri inceleyen bir doğrulama platformu. Ekim 2016’dan bu yana sosyal medyadaki yanlış bilgilerin düzeltilmesi konusunda değerli bir işlev görüyor. Teyit.org, geçen hafta destek çağrısında bulundu:

“2018’de hayata geçirmek istediğimiz planlar için kullanıcıların teyit.org’u desteklemesini bekliyor, reklam almadan, bağımsız kalarak gerçeğin peşindeki yolculuğumuzu sürdürmek istiyoruz. Destek sayfamıza destek.teyit.org adresinden ulaşabilir, kampanya videomuzu buradan izleyebilirsiniz.”

 

HAFTANIN ENGELLENENLERİ

SULH Ceza hâkimliklerinin yine savunma imkânı tanımadan ve otomatik olarak ‘erişimine engellenmesi’ kararı aldıkları hurriyet.com.tr’deki haberler şunlar:

- Sınav belgelerinde sahtecilik gerekçesiyle tutuklanan kadın haberi. (Aynı isimli başka bir Sağlık Bakanlığı çalışanının başvurusuyla kaldırıldı)

- Tokat’ta, kaza yapan otomobilde beş kişinin yanarak ölmesi hakkındaki haber.

- “Sabahat Tuncel’in polise attığı tokatın cezası belli oldu” haberi.

- İstanbul Eyüp’te bir kişinin, eşini taciz eden arkadaşını öldürmesi haberi.

- Fenerbahçeli futbolcu Van Der Wiel’in dolandırılması haberi.

- Bir okur 2009’da kendisinin gönderdiği mektuptan bir paragraflık alıntı nedeniyle eski bir Hürriyet yazarının yazısını tümüyle kaldırttı.

 

LÜTFEN DİKKAT

BİZ gazeteciler haberlerimizle insanlara dokunuyoruz. Haberlerimiz, aktardığımız konuya uzak insanlar için sadece bilgi iken haberle doğrudan ilgili insanlar için bilginin ötesine geçiyor. Kimi zaman üzüyor, kimi zaman sevindiriyoruz.

Somut bir örnek vereyim. Gökhan E. adlı okur, 3 Şubat’ta hurriyet.com.tr’de yayımlanan İHA mahreçli “Afrin ve Kilis’ten acı haberler” başlıklı haberle ilgili yazmıştı: “Süngütepe Hudut Bölüğü’ne bağlı İlhami Hardal Piyade Hudut Karakolu’na saldırı olduğunu yazmışsınız. Kardeşim o karakolda asker, haberi duyunca korktuk. Karakol ile görüştüm, oraya değil Mehmet Yaylacı Karakolu’na saldırılmış. Başka ailelerin de korkmamaları için haberi düzeltin lütfen.”

İnternette tarama yaptım. Başka sitelerde de hep aynı karakolun adı verilmişti ama bir gün sonra Isparta’da yapılan cenaze töreninde Uzman Çavuş Ali Yılmaz’ın, Mehmet Yaylacı Hudut Karakolu’nda şehit düştüğü belirtiliyordu.

Gazeteciler için basit bir isim hatası gibi görünebilir bu vaka. Fakat o karakolda kardeşi, oğlu, eşi ya da sevgilisi olan insanlar için hiç de öyle olmadığı gerçeğini hatırlatıyor bu olay. Kaygı içinde haber bekleyen insanları daha fazla üzmemek, korkutmamak için emin olmadan isim yazmamak gerek.

Afrin’deki savaş koşullarıyla ilgili haberlerde kontrol, oradaki gerçeği aktarabilmek için elzem. Resmi makamlar bile vermiş olsa, kontrol edilemeyen bilgiyi –hele de kaynağını belirtmeden- yazmamalıyız. Zaten Afrin haberlerinin çoğu birbirine benziyor, operasyonla ilgili gelişmeler hemen her yerde tıpatıp aynı haberlerle tekrarlanıyor. Bazen tutarsızlıklar ve hatalar da oluyor haberlerde. Bu yanlışa düşmemek için bütün zorluklara rağmen gerçeğin peşinden koşmalıyız. Savaşları da her zaman gerçekler kazanır.

OKURDAN KISA KISA

Doğan Kal: “Sokaktaki sapık” haberinde birçok gazetede bu kişinin milliyeti manşete çıkarılmıştı. Ama siz beşinci sayfada “Güpegündüz adım adım takip edip saldırdı” haberinin sonunda sadece “yabancı uyruklu olduğu”nu belirtmekle yetinmişsiniz. Ayrımcılık yapmadığınız için tebrik ederim.

Ersin Ceylanoğlu: 17 Şubat’ta Cafer Boy adlı rahmetlinin ölüm ilanında iki kez “merhume” yazılmış. 21 Şubat’ta da spor sayfasında “Gücümüzün farkında olalım” başlığı altındaki “...elimden gelenin en iyisini sergilemeyeceğime inanıyorum” cümlesinde anlamı tam tersine çeviren bir yazım hatası var.

Emre Sabah: İnternete “Başbakan sert cevap vereceğiz dedi uçaklar bombaladı” başlığı koymuşsunuz. Habere giriyoruz, doğal olarak kendi ülkemizin başbakanıdır, Binali Yıldırım’dır diye ama İsrail başbakanı çıkıyor. Bu nasıl bir habercilik kodlamasıdır, yönlendirmesidir?

Ahmet Akpınar: “Eve yemek götürmek için futbol oynadı şimdi dünya yıldızı” haberinde Gabriel Jesus’un, The Players Tribune’e konuştuğu yazılı. Halbuki burası, oyuncuların yazılarından oluşan bir site. Bu da Gabriel Jesus’un yazdığı bir yazı. Spor Arena’da tarih verilmiyor ama yazının tarihi 18 Aralık 2017. Yeniymiş gibi sunmak inanılır gibi değil gerçekten. (14 Şubat)

Rıza Neptun: İnternet sayfanızdaki Cüneyt Çakır’ın sarı kart gösteren fotoğrafı ile “Çakır’ın maçındaki tarihi an” başlıklı haberi okuyun. Maçta ne tarihi bir an var, ne de Cüneyt Çakır’ın dahil olduğu bir hadise. (21 Şubat)

Birgül Ergev: Kelebek’te “First Lady alışverişte” haberinde Hüseyin Özgürgün için “KKTC Başbakanı” denilmiş. Eski Başbakan olmalıydı. Çünkü yeni Başbakan Tufan Erhürman. (22 Şubat)

Göktan Tan: Hurriyet.com.tr’deki “Sahilde gezerken bulduğu kutudan çıkanlar şoke etti” haberiniz gerçek değil. Ben adını vermediğiniz o kanalı bir yıldır takip ediyorum. Videonun sonunda şaka olduğu beyan ediliyordu.

Ferda Kaya: İnternette “Günah şehri böyle görüntülendi” başlıklı, küçük çocukların seks kölesi olarak çalıştırılmasını turizm diye sunan fotoğraflı haberi protesto ediyorum. Etik değerler yok mu oldu?

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 26 ŞUBAT 2018


 
EVET, SKANDAL AMA
28 ŞUBAT KARARINDA YANLIŞLIK
MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
PARASINI ÖDEYİNCE SERBEST Mİ?
KAÇIRDIĞI KIZI ÖLDÜREN MAĞDURMUŞ
YANLIŞ, YALAN, GAF
EZHEL VE SANATÇININ TUTUKLANMASI
SİNEMA SÖYLEŞİLERİ
"ÇIPLAK ARAMA" MEVZUATI
HAD BİLDİRME İŞİ
99.952 ADRES ENGELLENMİŞ
DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
DOĞRU HAVADİS, DÜRÜST GAZETE
AKLANMA DA HABERDİR
GAZETECİ-SEKTÖR İLİŞKİSİ
KARŞIT GÖRÜŞ
HÜRRİYET’İN ORTAK DEĞERLERİ
İNANMA, ŞÜPHE ET VE SORGULA
DİL DEĞİŞİR, KÖHNE ZİHNİYET SİLİNİR
SENİ OLDUKÇA SEVİYORUM
ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
GÖZLERİ MORARMIŞ KADIN
"PERDE ARKASI"NIN ÖLÜMÜ
RAKILI FOTOĞRAF
TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR'CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP'SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELINA JOLIE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2018   |   fbildirici@hurriyet.com.tr