1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 38 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
 29 Ocak 2018, Pazartesi
 
Okurlar, internet haberlerinde en çok “tık avcılığı” yapan aldatıcı başlıklar ve uzayıp giden foto galerilerden yakınıyor. Her iki yöntem de okurları çileden çıkarıyor desem yanlış olmaz. Gönderdikleri e-postalardaki ağır ifadelerden anlıyorum ne kadar çok sinirlendiklerini.

Tepkinin boyutunu anlatabilmek için okurların yazdıklarından birkaç örnek vereyim. Haluk Pehlivan adlı okur, “Fatih Terim sürprizi” başlığına tepki gösterirken, “O sayfaları istediğiniz gibi tıklamama rağmen Fatih Terim’le ilgili bir sürprize rastlayamadım ve kendimi kandırılmış hissettim” diyordu.

Vedat Kaplanoğlu da “G.Saray bombayı Çin’den patlatıyor resmen açıklandı” başlığına kızmış, “Resmen açıklandı’ diyorsunuz ama transferi iki tarafın resmen onaylaması gibi bir durum yok” diyordu. Kaplanoğlu, “tıklanma sayısını artırmaktan başka amacı olmayan haber yazmışsınız” diye tepki gösteriyordu.

Ahmet Uçar, “hafif karla karışık yağmur” bilgisinin “Meteorolojiden İstanbul’a kar uyarısı” başlığı altında verilmesini eleştiriyor, bu başlığın son bir ay içinde beş altı kere kullanıldığını, okurların yanıltıldığını savunuyordu.

Bir haberin çok sayıda “tık”lamayla okunabilen “galerilere” dönüştürülmesine itiraz eden okurlardan Özgür Altın, “İnternet sayfanızda hemen her gün gördüğüm ‘Oraya hemen girin değiştirin” gibi başlıklarla insanları 30-40 sayfayı tıklanmaya yönlendirmeniz gazetenize yakışmıyor” diyordu. Abidin Halıcı, “Fransız kanalı: Türk askeri kararlı, morali yüksek” haberinin 28, “Teröristlerin attığı roket Kilis’te camiye isabet etti” haberinin 11 sayfaya bölünmesini eleştiriyor; “Bari her fotoğrafın altında birkaç cümlelik bilgi olsa ama o da yok” diye yakınıyordu.

Tümer Küçük adlı okur da “Bu köyde 300 yıldır kimse boşanmıyor nedenini öğrenince çok şaşıracaksınız” haberine sinirlenmişti. Düşüncesini “31 kere tıkladım. Sonunda bu başlığın kandırmaca olduğunu anladım. Üstelik tarihi bir uygulamayı anlamsız ve gereksiz cümlelerle boşu boşuna uzatmayı başarmışsınız” diyerek dile getiriyordu.

Okurlara hak vermemek elde değil. Elbette başlığın haberi okutmak, okuru çekmek için çarpıcı olması gerekli. Ama çarpıcı olsun ve okutsun diye haberin içeriği ile örtüşmeyen başlık atılmamalı. Okurların tepkilerinden de görüleceği gibi içerikle örtüşmeyen haber başlıkları, inandırıcılığı ve güvenilirliği zedeler. Tıklanma sayısını bugün için artırsa da uzun vadede okur kaçırır.

Aynı şekilde, doğru düzgün bilgi içermeyen, sırf sayfa sayısını artırmak için uzatılan “galeriler” de gazete-okur ilişkisini yıpratacak bir yöntem. Önceki gün bu yazıyı hazırlarken, altta ve üstte yer alan 30 manşetin 7’si galeriydi. Spor (futbol) haberlerinin ise büyük çoğunluğu...

Araştırmalar, insanların dijital mecrada her habere ayırdıkları sürenin giderek kısaldığını gösteriyor. Hız ile özdeşleşen bir mecrada, okuru başlıktaki bilgiyi bulması için onlarca sayfa tıklamak zorunda bırakmak doğru ve rasyonel bir yöntem olamaz.


Yerel mağduriyet

Muhammet Taşçılar, Şanlıurfalı bir gazeteci. 18 Temmuz 2016’da gözaltına alınmış, sekiz ay tutuklu kaldıktan sonra serbest bırakılmış. Taşçılar, gönderdiği e-postada hem durumunu anlatıyor, hem de medyanın tutumunu eleştiriyordu:

“Ne banka, ne bylock, ne okul, ne dernek, FETÖ ile ilgili hiçbir şeyim yok. Yargılama sürüyor ama ‘FETÖ ile irtibatlı’ denilerek işyerime, özel aracıma hatta kiraladığım araçlara bile el konuldu. TMSF’ye devredildi. Şimdi de satılacağını duydum. “Satılsın” diye bir mahkeme kararı yok.

Bugüne kadar medyada yerel medyanın sorunları gündeme getirilmedi. Araştırdım, bize yapılan birçok yerel gazeteye yapılmış. Biz sanliurfa.com sitemizde gazetecilik yapıyorduk, bitirmek istediler.

FETÖ ile ilgili mahkemem olduğundan iş kuramıyorum. SGK’da 36 kodu koymuşlar, işe giremiyorum. Bir arkadaşım bana para göndermek istese, paraya el konuluyor. Peki ben ve çocuklarımız ne yiyip içeceğiz?”

Yazdıkları özetle böyle. İddianameye baktım. Hakkındaki suçlama “sanliurfa.com adlı sitede FETÖ/PDY örgüt adına propaganda haberleri yaptığı, bu haberlerin altında yorum kısımlarının kapatılarak FETÖ/ PDY terör örgütü ile ilgili olarak vatandaşların yorum yapmasının engellendiği” olarak belirtilmiş.

Ayrıca AKP’li Mazhar Bağlı da Ş.Urfa’dan 2014’te milletvekili adayı olduğu dönemde “Yıllık 15 bin lira vermezsen hakkında olumsuz haberler yaparak seçim sürecinde zarar veririz” diye tehdit edildiği şikâyetinde bulunmuş.

Gerek örgüt üyeliği iddiası, gerekse Mazhar Bağlı’nın şikâyeti konusunda yargı karar verecek. Ama bu yargılama bitmeden ve herhangi bir yargı kararı olmadan sanliurfa.com’a ve sahibinin mallarına el koymanın, üstelik de satmanın adil ve hukuka uygun olduğu söylenemez.

Yerel medyaya yönelik bu tür uygulamalar ne kadar yaygın onu bilmiyoruz. Ama ABD merkezli düşünce kuruluşu Freedom House’un açıkladığı 2018 Dünyada Özgürlükler Raporu’nda, Türkiye’nin “özgür olmayan ülkeler” kategorisine alınmasında bu tür uygulamaların da etkisi olduğu muhakkak.


Okurdan kısa kısa:

Serpil Turan: Kelebek ekinizde moda sayfanızı ilgiyle izliyor ve üzülüyorum. Lüks markalar, pahalı giysiler… Gelir dağılımındaki uçurumları siz de biliyorsunuz.

Ayla Kutan: “Afrin paylaşımlarına yedi tutuklama” haberinde “..propagandası yapan ve gerçek dışı bilgi paylaşanlara yönelik soruşturma kapsamında beş kişi tutuklandı” diyorsunuz. Girişteki “Beş kişi” yanlışını geçelim ama neden iddia değil? Neden peşin hüküm veriyorsunuz? (24 Ocak)

Mualla Kır: Dünya sayfasında “Leopard krizi” başlığının hemen yanındaki başlıkta sözcük yarım kalmış, “..yeni hükümete bırakı” olmuş. Herhalde “bıraktı” yazmak istiyordunuz (26 Ocak)

Eylem Korkmaz: İnternetteki “Hafta sonunun en güzel adresleri!” nde görsel üzerinde “hem yakın hem çok ucuz” yazmakta. Yakınlıktan kastınız ne? İstanbul’da yaşayan insanlar için mi yakın, Iğdır ya da Antalya’da yaşayanlar için mi? Peki haber başlığında “İstanbul’a yakın” denmiş mi? Hayır. (25 Ocak)

Erkan Aksu: Gülse Birsel’e gönderdiğim mail, adres yanlışlığı gerekçesiyle geri geldi. Yazılarının başında Gülse hanımın mail adresi neden var? Var olduğuna göre neden kendisine bu adreste ulaşılamıyor?

Erhan Zerayak: Ekonomideki haberlerde ve “Teknoloji” köşesinde ısrarla “sömestr” olarak yazılıyor. TDK, daha önce “sömestr” olarak kabul ettiği bu sözcüğü “sömestir” olarak değiştirmiştir. (21 Ocak)

F. Çetin Çavuşoğlu: Ortada iki ölü var ve yaptığınız başlık “Havlıyor dediler kurşunu yediler” şeklinde. Hani kurşunlar havaya atılsa bir nebze. (27 Ocak)

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 29 OCAK 2017

 
PORNOGRAFİK AYRINTILAR
YOK SAYILAN ÜNİVERSİTELER
BİR ÖLÜMÜN İŞARET ETTİKLERİ
GAZETECİ KANDIRMAK KOLAY
EVET, SKANDAL AMA
28 ŞUBAT KARARINDA YANLIŞLIK
MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
PARASINI ÖDEYİNCE SERBEST Mİ?
KAÇIRDIĞI KIZI ÖLDÜREN MAĞDURMUŞ
YANLIŞ, YALAN, GAF
EZHEL VE SANATÇININ TUTUKLANMASI
SİNEMA SÖYLEŞİLERİ
"ÇIPLAK ARAMA" MEVZUATI
HAD BİLDİRME İŞİ
99.952 ADRES ENGELLENMİŞ
DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
DOĞRU HAVADİS, DÜRÜST GAZETE
AKLANMA DA HABERDİR
GAZETECİ-SEKTÖR İLİŞKİSİ
KARŞIT GÖRÜŞ
HÜRRİYET’İN ORTAK DEĞERLERİ
İNANMA, ŞÜPHE ET VE SORGULA
DİL DEĞİŞİR, KÖHNE ZİHNİYET SİLİNİR
SENİ OLDUKÇA SEVİYORUM
ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
GÖZLERİ MORARMIŞ KADIN
"PERDE ARKASI"NIN ÖLÜMÜ
RAKILI FOTOĞRAF
TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR'CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP'SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELINA JOLIE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2018   |   fbildirici@hurriyet.com.tr