1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 38 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 "BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
 14 Ocak 2018, Pazar
 

Sabancı Üniversitesi’nden İklim Çalışmaları Koordinatörü Ümit Şahin, "Buzul çağı geliyor" haberinin "yanlış, yanıltıcı ve maksatlı olduğunu" savundu. "Bu tür haberler daha önce de sıklıkla gündeme gelmişti" dedi ve ekledi:

"İklim değişikliğini inkâr kampanyasının bir parçası olan ve petrol-kömür şirketlerinin kamuoyunu yanlış yönlendirmek ve böylece iklim değişikliğine karşı önlem alınmasını engellemek için politikacıları ve kamuoyunu etkilemek amacıyla kullandığı bu tür yanıltıcı haberler genellikle İngiliz ya da Amerikan tabloid basını kaynaklı oluyor.

Bu habere kaynaklık eden araştırmayla ilgili tartışma aslında oldukça eski. Dünyanın önde gelen iklim bilimcilerinden James Hansen Torunlarımın Fırtınaları başlıklı kitabında insan etkisi ortadan kalkmadığı sürece dünyada bir daha asla buzul çağı görülmeyeceğini net bir şekilde belirtir. Zira fosil yakıt kullanımı yoluyla atmosferdeki karbondioksit konsantrasyonunu o kadar artırdık ki, insan etkisi öncesi buzul çağı döngülerinin sonunu getirdik."

3 Ocak’ta Hürriyet’in arka sayfasında yayımlanan habere baktım.  "İngiliz bilim insanlarına göre Güneş’teki enerji dalgalarının azalması sonucu, dünya 2012 yılından başlayarak 2050 yılına kadar mini bir buzul çağına girebilir" denilmişti. Ama haberde kaynak ve mahreç yoktu; sadece Prof.  Dr. Valentina Zharkova’nın İngiltere’de yaptığı bir araştırmadan söz ediliyordu.

Arkadaşlar, bu haberin Daily Mail sitesinden alındığı bilgisini verdi. Ama internette kısa bir tarama aynı haberin 12 Temmuz 2015’te hurriyet.com.tr’de, ertesi gün de basılı gazetede "Mini buzul çağı geliyor" başlığıyla kullanıldığını gösterdi. Independent gazetesinin kaynak gösterildiği bu haberde Zharkova’nın Ulusal Astronomi toplantısındaki bir sunumundan bahsediliyordu.  31 Ocak 2012’de de Hürriyet’in manşeti "Mini buzul çağı geliyor" şeklinde.

Demek ki, 3 Ocak’ta kullanılan "Buzul çağı geliyor" haberi eski bir haber. Sanırım bu tartışmalı haberin üç yıl aradan sonra yeniymiş gibi Hürriyet’in arka sayfasına sızmasının nedeni "internet çağı"! Zira kimi internet siteleri, eski ya da iyi araştırılmamış haberleri alıp kullanıyor; biz de yeni ve ciddi bir araştırma sanıp oradan çeviriyoruz. Daha önce de rastladım böyle örneklere.

Yabancı kaynaklardan özellikle de internet sitelerinden haber alırken çevirmekle yetinmek yerine şüphe duymak ve kontrol etmek gerekiyor. Hele bilimsel bir çalışma söz konusu ise ilgili bilim insanlarına sormak, gazeteciyi bayat haberleri yeniden vitrine koymaktan korur.


Haber yürütmece

"Fakülte hastanesi SOS veriyor" başlıklı haber, 7 Ocak’ta Hürriyet’in Akdeniz ekinde yayımlandı. Salim Uzun imzalı bu haber, aynı gün Hürriyet’in internet sitesinde de kullanıldı.

"Yüz ve kol nakilleriyle ismini dünyaya duyuran ve başarılı operasyonlarıyla manşetlere taşınan" Akdeniz Üniversitesi Hastanesi’nin borçları nedeniyle zor duruma düştüğünü konu alan bu haberi, bazı internet siteleri ve televizyonlar da aldı. Kaynak bile göstermeden kendi haberleriymiş gibi yayımladılar.

Dahası, Sözcü gazetesi de 8 Ocak’ta "Dünyanın imrendiği hastane ‘borç batağına’ saplandı" diye yayımladı Hürriyet’in bu haberini.  Cümlelerdeki bazı sözcük değişiklikleri dışında aynen kopyalanan haberde Hürriyet’in adından bile söz etmediler. Sözcü’nün bu tavrı gerçekten üzücü.

Bu şekilde gazetelerde de rastladığımız haber alma, kopyalama ve çalma aslında internette çok yaygın. Haber siteleri, gazetelerden, diğer sitelerden haber kopyalayıp duruyorlar. Hürriyet internet sitesinin haberleri, hatta yazı ve fotoğraflar da başka siteler tarafından yürütülüyor.

Bence rutin haberler dışında kaynak gösterilerek de olsa içerik yürütmeye bir son verilmesi gerekli. Kes yapıştır haberciliğine devam edildiği sürece internet sitelerinin birbirinden farklılaşması mümkün olamaz. Böyle olunca da internet haberciliği kısır kalır, abonelik sistemi yerleşemez, reklam geliri de sınırlı kalır.

Asıl önemlisi, internet sitelerinin basılı gazetelerden tek farkı, teknolojik üstünlükleri, anlık ve hızlı haber verme yetenekleri olur, gazetecilikleri değil. Üretmeden tüketme alışkanlığıyla basılı gazetelere de zarar verirler, veriyorlar…


Okurdan kısa kısa:

Müzeyyen Huş: Ahmet Hakan’ın, internet bir tık uzaklığında dururken maden suyu ile soda arasındaki farkı anlamak için bir maden suyu firmasına danışması garip. Daha garip olanı da o firmanın adını yazması. Böyle yazınca reklama kaçmış. Ya da güncel deyimle "ürün yerleştirme" yapmış. (6 Ocak)

Tahsin Sezer: Restore edilerek açılışı yapılan Bulgar Kilisesinin ismi, baş sayfada "Stevi Stefan" şeklinde yazılmış.  "Sveti Stefan Kilisesi" olarak yazılmalıydı. Slav dillerinde "Sveti" (Aziz) anlamına gelmektedir. (7 Ocak)

Murat Şimşek: Silikozis hastalarının durumuna dikkat çektiğiniz için teşekkürler. Fakat bir bilgi hatası var haberde, yeşil kartlıların (60.maddenin C1 bendine tabi sigortalı) ilaç paraları da karşılanıyor. (9 Ocak)

Z. Kara / A. Yükseler: "Eski savaş pilotu kumpir satarken yakalandı", sorunlu ve yayın ilkelerinize uymayan bir başlık.  Bu şahıs (FETÖ/PDY)  soruşturması kapsamında meslekten ihraç edilmiş. Peki kaçak mıymış? Hayır. İki kişinin "mahrem imam" olduğu ihbarı nedeniyle açtığı işyerinde gözaltına alınmış. Bunun adı yakalama mıdır? Üzüntü verici. (11 Ocak)

Mehpare Çamlık: Eskiden spor sayfaları arasına konurdu kuponlar. Artık iç sayfalara konuyor. Köşe yazarlarının yazısının bir kısmı da kuponla birlikte kesiliyor. Bunun mantıklı bir açıklaması var mıdır?

Avni Aksaycık: Türk tiyatro ve sinemasının büyük ismi Münir Özkul’un ölümü nedeniyle düzenlenen sayfada en üstteki fotoğrafa "Neşeli Günler" yazılmış. Ama "Bizim Aile" filminin kadrosunu gösterir fotoğraftır.  (6 Ocak)

Bahri Ovalı: "İstanbul’a 8  obez ambulans daha" başlıklı haberinizdeki "kilosu 350 kiloya kadar" ibaresi yanlış. "Ağırlığı 350 kiloya kadar" olmalıydı. "Tunceli Valisi’ne dikkat" haberinde de Bilecik kaymakamlığından söz ediliyor. Bilecik ne zaman ilçe oldu? (3 Ocak)

Not: Bilecik değil Birecik olacaktı.

Ertuğrul Kale: Başlıkta "O imza Arda’yı bitirdi" demişsiniz. Ama Arda’yı hangi imzanın bitirdiğini yazıda bulamadım. İnternette defalarca aynı tuzak başlıklarla karşılaşıyoruz.

Tezcan Bayrak:  Gerek internetteki haberlerin içeriğinde, gerekse başlığında o kadar çok "ünlü" ibaresine yer veriliyor ki, biz ünsüzler bu gidişle koruma altına alınacağız! Bugün tabletimden gazetenizi okurken Orhan Şen’in hem Prof., hem meteorolog, hem de "ünlü" olduğunu öğrendim. (11 Ocak)

FARUK BİLDİRİCİ / 14 OCAK 2018 / HÜRRİYET


 
SERVİS GAZETECİLİĞİ
EKSİK HABER YANILTIR
GELENEKSEL HABER DEĞERİ
FUTBOLDA HABER ÜLEŞTİRME
SOSYAL MEDYA OLMASAYDI
KANDIRMACANIN BÖYLESİ
İZLEDİĞİ KURUMLA BÜTÜNLEŞİRSE
KARANLIKTA BIRAKMAMA ROLÜ
DEDİ DEDİ GAZETECİLİĞİ
PORNOGRAFİK AYRINTILAR
YOK SAYILAN ÜNİVERSİTELER
BİR ÖLÜMÜN İŞARET ETTİKLERİ
GAZETECİ KANDIRMAK KOLAY
EVET, SKANDAL AMA
28 ŞUBAT KARARINDA YANLIŞLIK
MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
PARASINI ÖDEYİNCE SERBEST Mİ?
KAÇIRDIĞI KIZI ÖLDÜREN MAĞDURMUŞ
YANLIŞ, YALAN, GAF
EZHEL VE SANATÇININ TUTUKLANMASI
SİNEMA SÖYLEŞİLERİ
"ÇIPLAK ARAMA" MEVZUATI
HAD BİLDİRME İŞİ
99.952 ADRES ENGELLENMİŞ
DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
DOĞRU HAVADİS, DÜRÜST GAZETE
AKLANMA DA HABERDİR
GAZETECİ-SEKTÖR İLİŞKİSİ
KARŞIT GÖRÜŞ
HÜRRİYET’İN ORTAK DEĞERLERİ
İNANMA, ŞÜPHE ET VE SORGULA
DİL DEĞİŞİR, KÖHNE ZİHNİYET SİLİNİR
SENİ OLDUKÇA SEVİYORUM
ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
GÖZLERİ MORARMIŞ KADIN
"PERDE ARKASI"NIN ÖLÜMÜ
RAKILI FOTOĞRAF
TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR'CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP'SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2018   |   fbildirici@hurriyet.com.tr