1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 38 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan bu yana Hürriyet gazetesinde Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 GAZETECİNİN DİLEĞİ
 01 Ocak 2018, Pazartesi
 
Yeni yıla başlaken insanlar dilek yarışına giriyor, afili sözcüklerle dileklerini iletiyor birbirine. İyilik, sağlık, huzur, mutluluk ve tabii barış…Bense bir gazeteci olarak bu dileklerle yetinemiyorum. Malum, 2017 gazetecileri çok üzdü. Uluslararası Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) raporuna göre, Türkiye 2017’de de dünyada “En fazla gazetecinin cezaevinde olduğu ülke” oldu.

100’ü aşkın gazeteci arkadaşımız hâlâ hapiste. Onlarca radyo, televizyon, internet sitesi kapatıldı. Erişim engelleme kararlarını, yayın yasaklarını sayamaz olduk. İşsiz gazeteciler, binlerle ifade ediliyor. Sansür, otosansür ve müdahaleler ise artık gazetecinin günlük hayatının bir parçası…

2018’de özgür ve bağımsız gazetecilik yapılmasına ket vuran bu sorunlardan kurtulmayı diliyorum. Yasakların, hapislerin, engellemelerin olmadığı, özgür ve demokratik bir medya ortamına kavuşmayı umuyorum.

Enis Berberoğlu, Ahmet Şık, Murat Sabuncu, Deniz Yücel, Şahin Alpay ve Nedim Türfent ile ismini sayamadığım ve hapishanelerde gün sayan bütün gazetecilerin serbest bırakılmasını bekliyor, umuyor ve diliyorum…

 
Yardıma muhtaç haberleri

Gün geçmiyor ki, “Büşra bebeğin ailesi yardım bekliyor”, “SMA hastası Rosida bebek yardım bekliyor”, “Muhammet’in ilik nakli olabilmesi için 50 bin lira gerekiyor” ve “Mertan bebek yardım bekliyor” gibi haberleri görmeyelim.

Ülkemiz insanı da gerçekten duyarlı. Hatırlarsınız, kalp nakli olması gereken 10 aylık Kartal bebek için altı ay kadar önce sosyal medya üzerinden kampanya düzenlenmiş, 19 saatte tam 1 milyon 99 bin Euro toplanmıştı. Hürriyet’te de ne zaman böyle haberler çıksa insanlar yardım etmek için sıraya giriyorlar.

Bu tür haberleri hep kuşkuyla karşılıyorum. Çoğunda haberler tek taraflı, sadece ailenin sözlerine dayanarak yazılıyor. Ailenin durumu, hastalığın tedavisi, gerçekten yardım gerekip gerekmediği hiç araştırılmamış; doktor ve hastane yöneticilerinin görüşüne başvurulmamış oluyor.

Ankara ekinde yayımlanan “Fırat bebeğe nefes olalım” haberinde de sadece anne ile konuşulmuştu. Fırat bebeğin tedavisi için 6 bin 500 liraya ihtiyaç duyulduğu vurgulanıyordu. Yardım için çok sayıda okur aradı ilgilendi.

Ancak sonradan anlaşıldı ki, dört aylık bebeğin tedavisi üniversite hastanesinde sürdürülüyordu; paraya ihtiyaç yoktu. Dahası bebeğin durumu umutsuzdu, doktorlar hayatta kalmasına pek şans vermiyordu. Nitekim Fırat bebek o haberin yayımlanmasından birkaç gün sonra da hayatını kaybetti.

Elbette yardıma ihtiyacı olan insanlar olduğu sürece bu tür haberlerin yayımlanması kaçınılmaz. Problem, bu haberlerin araştırmadan, doktorlara sormadan ve sadece aileye dayanarak kaleme alınması.

Gazeteciliğin genel haber yazım kurallarına uyulmayınca böyle olumsuz örnekler ortaya çıkıyor. Hem biz gazeteciler insanların iyi niyetini kötüye kullanmak isteyenlere alet oluyoruz; hem de insanlar böyle vakaları gördükçe gerçekten yardıma muhtaç olanlara karşı duyarlılığını kaybediyor. Gazeteci, her söyleneni kuşkuyla karşılamalıdır. Kuşku duymayan haber yazamaz.


Chester’ın ayağı

İstanbul’daki bir hayvan oteline bırakılan köpeğin bacağının kırılmasıyla ilgili dava, ilk sayfadan “O can mı, mal mı” başlığıyla verilmişti. Hayvan otelinin yöneticisi Reyhan Başkan habere itiraz etti. Köpeğin bacağının kırılmasında kendilerinin sorumluğu olmadığını savundu:

“Beraat kararı kanundaki boşluktan değil, olayı davalı arkadaşımız ile ilişkilendirebilecek ya da kazanın Pet Hotelimizde gerçekleştiğine dair delil olmamasından dolayı. Mahkeme kararı olmasına rağmen, hâlâ bu olayla ilgili suçlamaları reddetmek zorunda kalma durumunda bulunmamız ne yazık ki yayımlamış olduğunuz haberin eksik ve taraflı olmasından kaynaklanmaktadır. “

Bu eleştirinin ardından haberi yazan arkadaşımız İdris Emen ile konuşup mahkeme kararını aldım. Mahkeme kararının “hüküm” bölümü aynen şöyleydi:

“Her ne kadar sanığın mala zarar verme suçunu işlediği iddiasıyla yargılama yapılmış ise de mala zarar verme suçunun kasten işlenen bir suç olduğu, ihmali davranış ile gerçekleşmesi durumunda suçun oluşmadığı ve sanığın suç kastı ile hareket ettiği ispatlanamadığından .. sanığın beraatine karar verildi.”

Görüldüğü gibi, beraat kararının nedeni “sanığın suç kastı ile hareket ettiğinin ispatlanamamış” olması. Zira ayağı kırılan “Chester” adlı köpek, yasada mal olarak kabul ediliyor; mahkeme de sanığı “mala zarar verme suçu”ndan yargılıyor. Chester, mal değil “canlı” kabul edilseydi; dava süreci farklı olacaktı.

Haberin birinci sayfadaki “O can mı mal mı” başlığı, tam da bu durumu yansıtmış. Doğru bir başlık. Altındaki spotta da “Mahkeme ‘Mala zarar vermek kastı ile işlenen bir suç değil’ dedi, beraat verdi” denilmiş. Bu da doğru.

Haberin altıncı sayfadaki “Bacağını kırdılar, maldır dediler” başlığı ise hatalı. Ne mahkeme Chester’ın bacağını kimin kırdığı hakkında saptama yapmış, ne de sanık böyle bir söz söylemiş. Zaten bu başlığın altındaki spotta da tekrarlandığı gibi “sanıklar” yok, bir tek “sanık” var. O da hayvan otelinin bir çalışanı.

Habere gelince. Mahkeme kararı, olayın gelişimi, tarafların görüşleri hepsi objektif bir dille yazılmış. Özenli, başarılı bir haber olmuş…


Okurun gücü

Altın Kelebek jürisi Enes Batur’a, Youtuber-Instagramer kategorisinde verilen ödülü “Hürriyet ilkelerini ve okuyuculardan gelen tepkileri dikkate alarak” geri aldı. Seda Akço Bilen’in “Batur’un videolarının çocuk istismarı eylemlerini normalleştirici” yanına dikkat çeken ve “Bu dili kullanan bir youtuber’a ödül verilmesi üzücü” eleştirisini geçen hafta bu köşede aktarmıştım.

Bu eleştirinin ve okurların tepkisinin dikkate alınarak ödülün iptal edilmesi, okurun gücünü ve Hürriyet’in hatadan dönme yeteneğini bir kez daha kanıtladı. Okurlara ve jüriye teşekkür ederim. Bir teşekkür de o videoyu yayından kaldıran yetkililere…

(Okur görüşleri hurriyet.com.tr’de)

 
Okurdan kısa kısa

E. Demiroğlu: Çatalağzı’nda hava kirliliğine yol açan termik santraller haberini hazırlayan gazetecileri tebrik ederim. Bu haberler ilgililerin dikkati çekmek ve soruna çare bulunmasına yardım etmektir. (24 Aralık)

Hüsamettin Güldoğan: Kelebek’te 3-5 güne bir Behzat Gerçeker ve Gökçe Bahadır haberi vermenizi kınıyorum. Bu iki şahısla tanışmışlığım yok. Dünkü (24 Aralık) Kelebek’in 1. sayfasında B. Gerçeker, 2. sayfasında G.Bahadır haberi vardı. Tesadüf diyemezseniz 1-2 yıldan beri devam ediyor bu durum.

Murat Elpe: İnternet sitenizdeki “Menajeri açıkladı Fenerbahçe’ye geliyor” haberinde kulübün ismi bile geçmezken nasıl böyle bir varsayımda bulunuyorsunuz? Haber, kendini yalanlıyor. (24 Kasım)

Şakir Kut: “Polise mektup okuma hakkı” demişsiniz. Bir hukuk devletinde olmayacak bir uygulamaya eleştirel yaklaşmanızı geçtim, “hak” diyerek makul görmüşsünüz. Bari “yetki” gibi bir sözcük kullansaydınız. (27 Aralık)

A. C. Yücetaş / E.Polat: İnternet sitesindeki haberlerin çoğu pehlivan tefrikası gibi arka arkaya bilmem kaç bölümde veriliyor. Beş cümlelik haberi beşe bölmeniz hoş değil. Rakamları görünce ikinci sayfayı tıklamıyorum.

Onur Şahin: DHA, sendikalı oldukları için İzmit’teki Posco Assan Fabrikasından atılan işçilerin yürüyüş haberinde şirket adını yazmadı. Pankart fotoğrafında da şirketin ismini buzladı. İnternet siteniz de bu haberi aynı şekilde şirket ismi olmadan kullandı. Şirket adı olmadan haber olur mu? (27 Aralık)

Yusuf Güven: “İkinci elde sıfır oyunu” haberinde otomotiv firmalarının %15-20 indirimle kiralama şirketlerine sattıkları araçların 2. elde satılmasını engellemek için vergi önerisinden bahsedilmiş. Ama sorulması gereken sorular sorulmamış. Halbuki ikinci elde ucuza araba satılmasının nedeni yine otomotiv firmaları. Bu indirimli fiyatları yurttaşa neden uygulamıyorlar? (27 Aralık)

Hasan Aydın: İnşaatçı işadamının sözlerine dayanarak “İlk Tesla’yı çürüttüler” diye İTÜ’ye çamur atma projesi yarım günde çöktü. Bu adamın bunu niye yaptığını bilemiyoruz. Ama koskoca Hürriyet’in bu haberi yaparken İTÜ’den görüş alması gerekmez miydi? (27-28 Aralık)

Hakan Erbeyen: Bugünkü Hürriyet’te dünkü at yarışı programını basmışsınız. Bunu hata diye geçiştirmek mazeret sayılabilir mi? Hiç yakışmadı.(28 Aralık)

Necati Hoşgüven: Lütfen artık internette her habere “Şoke etti” sözünü kullanmayın. Her haberde olmaz, bıkkınlık geldi.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 1 OCAK 2018

 
EDİTORYAL STANDARTLAR
GAZETECİLERİN "EN" MERAKI
MEDYAYA YENİ KAYNAK
AMA NE SON DAKİKA
YETERSİZ BİLGİ
ARA GÜLER’E SAYGI
SERVİS GAZETECİLİĞİ
EKSİK HABER YANILTIR
GELENEKSEL HABER DEĞERİ
FUTBOLDA HABER ÜLEŞTİRME
SOSYAL MEDYA OLMASAYDI
KANDIRMACANIN BÖYLESİ
İZLEDİĞİ KURUMLA BÜTÜNLEŞİRSE
KARANLIKTA BIRAKMAMA ROLÜ
DEDİ DEDİ GAZETECİLİĞİ
PORNOGRAFİK AYRINTILAR
YOK SAYILAN ÜNİVERSİTELER
BİR ÖLÜMÜN İŞARET ETTİKLERİ
GAZETECİ KANDIRMAK KOLAY
EVET, SKANDAL AMA
28 ŞUBAT KARARINDA YANLIŞLIK
MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
PARASINI ÖDEYİNCE SERBEST Mİ?
KAÇIRDIĞI KIZI ÖLDÜREN MAĞDURMUŞ
YANLIŞ, YALAN, GAF
EZHEL VE SANATÇININ TUTUKLANMASI
SİNEMA SÖYLEŞİLERİ
"ÇIPLAK ARAMA" MEVZUATI
HAD BİLDİRME İŞİ
99.952 ADRES ENGELLENMİŞ
DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
DOĞRU HAVADİS, DÜRÜST GAZETE
AKLANMA DA HABERDİR
GAZETECİ-SEKTÖR İLİŞKİSİ
KARŞIT GÖRÜŞ
HÜRRİYET’İN ORTAK DEĞERLERİ
İNANMA, ŞÜPHE ET VE SORGULA
DİL DEĞİŞİR, KÖHNE ZİHNİYET SİLİNİR
SENİ OLDUKÇA SEVİYORUM
ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
GÖZLERİ MORARMIŞ KADIN
"PERDE ARKASI"NIN ÖLÜMÜ
RAKILI FOTOĞRAF
TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR'CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP'SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2018   |   fbildirici@hurriyet.com.tr