1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
 11 Aralık 2017, Pazartesi
 

 

   Gazetecilerin masraflarını başkalarının karşıladığı gezilere gidip, oralarda ağırlandıktan sonra da gelip o marka ya da şirketin reklamını yapmasına itirazımı defalarca dile getirdim.

   Ama bir yanlış anlamayı ortadan kaldırmakta da yarar var.  Gazetecilerin “hanut” gezilere gidip reklam yapmasının gazeteciliğin ruhuna aykırı olduğu kişisel görüşüm değil, gazeteciliğin dünyada geldiği nokta bu.

    Çeşitli ülkelerdeki saygın medya kuruluşlarının yayın ilkelerini inceledim. Hemen her yerde belli başlı medya kuruluşlarının Etik Kodları’nda “gezi davetlerinin kabul edilmemesi” ve “gezilerin masraflarının medya kuruluşu tarafından karşılanacağı” ilkesinin yer aldığını saptadım. Bild gazetesinin dahil olduğu Axel Springer grubunun kodlarında da davetlerin istisnai durumlarda kabul edilebileceği belirtiliyor. İstisnai durumlardan kasıt, askeri ve bilimsel olaylar gibi “başka türlü izlenemeyecek önemli olaylar”. Bu tür durumlarda Genel Yayın Yönetmeni karar veriyor.

   Doğan Grubu Yazılı Medya Yayın İlkeleri’nde de aslolan “Gazete ve dergi çalışanlarının yayın amaçlı gezilerinin giderlerini kurumun karşılaması”. Özel durumlar için ise “Davetli gezinin haber yapılması halinde, yayında, gezinin davet olduğu mutlaka belirtilir” kuralı yer alıyor.

   Ben de davet gazeteciliğine karşı çıkarken bu evrensel ilkeleri savunuyor; meslektaşlarımdan da uygulamalarını bekliyorum.

   Dünya medyasında davet ilkeleri

AXEL SPRINGER: Axel Springer’deki gazetecilerin, araştırmaları sırasındaki tüm masrafları (ulaşım, eğlence ve benzeri) Yazı İşleri tarafından karşılanır. İstisnai durumlar genel yayın yönetmeninin onayına bağlıdır. 

BBC: Bir uçak ya da geminin ilk seferi ya da askeri harekat gibi, başka türlü izlenemeyecek önemli olaylar haricinde masrafları karşılanan gezilere katılmayı kabul etmememiz gerekir.

WASHINGTON POST: Biz yol masraflarımızı ödüyoruz. Bedava seyahat kabul etmiyoruz. Pozisyonumuzdan ötürü özel muamele kabul etmiyoruz.

NEW YORK TIMES: Gazete elemanları askeri veya bilimsel seyahatler gibi alternatif düzenleme yapılamayan özel koşullar dışında bedava veya indirimli konaklama kabul edemez. 

LE MONDE: Promosyon amacıyla düzenlenen ve masraflarını dışardan bir kuruluşun karşıladığı basın gezilerine katılım istisna olarak kalmalı, gezinin mesleki gerekçesi bulunmalıdır. Bir basın gezisine katılım, geziye dair haber yayınlama zorunluluğu getirmez.

AGENCE FRANCE PRESSE(AFP) AFP gazetecileri, sembolik değeri olanlar dışında ikram, hediye, gezi, konaklama, bilet veya başka menfaat kabul etmemelidir. Uzak bir fabrikayı ziyaret gibi haberin takibi için kaçınılmaz olan durumlarda da Genel Yayın Yönetmenine danışılmalıdır.

THE SYDNEY MORNING HERALD: The Herald, bedava seyahatleri kabul etmez. Editörün, Herald veya gazetecinin zarar görmeyeceğine ikna olduğu durumlar istisnadır.  Bu tür tekliflerin kabulü Herald’ın kendi seçtiği yazar ya da fotoğrafçıyı görevlendirmekte özgür olması şartıyla mümkündür.

PULITZER CENTER: Bedava seyahati kabul etmemelisiniz. Ancak askerle birlikte hareket edenler ve seyahat yardımının habercilik için gerekli olduğu istisnai durumlar bunun dışındadır.  

ASSOCIATED PRESS: Haber değeri olan bir seyahatin masrafını biz karşılarız. Eğer bir kişi ile özel uçağında söyleşi yapacaksak uçak bileti için makul bir miktar öderiz. Askeri seyahatler gibi istisnai durumlar olabilir.

CITY PRESS (Güney Afrika): Biz bedava hiçbir şeyi kabul etmeyiz. Kendi yol paramızı öderiz, vatandaş olarak bize ulaşmayacak hediyeleri, avantayı,  teşvikleri, özel teklifleri, biletleri, ücretsiz seyahatleri vb kabul etmiyoruz.

TELEFUTURO (Paraguay): Telefuturo gazetecileri, yazacakları haberde misafir edenle ilgili tavize neden olabilecek hediye veya gezi davetini kabul etmez.

ALMANYA BASIN KONSEYİ: Gazeteciler, davet edildikleri basın gezisi hakkında haber yazarlarsa, finansman boyutu hakkında açık olmalılar.

 

   Cezasız ceza haberi

   “Askerliği uzadı” haberi,  Erzincan’da kediye işkence yapan askere disiplin cezası verildiğini duyuruyordu. Anadolu Ajansı mahreçli bu haberi okurken dikkatimi çekti, askere verilen cezanın süresi yazılmamıştı.  Sadece “cezanın en üst sınırı uygulandı” deniyordu. Üst sınır ne? O da yok. 

   Başka gazeteleri taradım ve Doğan Haber Ajansı (DHA) mahreçli bir haber gördüm. Meğer o ere, “12 gün oda hapsi” verilmiş.  Bu bilgi, Hürriyet’teki haberde de olmalı, eksik olan unsur mutlaka tamamlanmalıydı. Böyle bir bilgi eksikliği editoryal zinciri aşıp gazeteye girememeliydi. Editörler de muhabirler gibi soru sormayı ihmal etmemeli…

 

    Gazetecilik ve kanaatlerimiz

   Siyasetin gündemi ne olursa olsun, kamuoyunun gözü kulağı günlerdir ABD’deki önemli davada. Reza Zarrab’ın duruşmalarda söylediklerinin sosyal medyadaki yansımaları bile ilginin ne denli yüksek olduğunu kanıtlıyor.

   Fakat medyanın bir bölümü Zarrab’ın itiraflarını duyurmak yerine onun bir komplonun parçası olduğunu kanıtlamanın peşinde. Bazı medya kuruluşları da Zarrab’ın ifadelerini kesinleşmiş doğrular olarak yazıp çiziyor.

    Hürriyet de bazı gazeteler gibi duruşmaları ve yansımalarını haber yapmakla yetiniyor. Bu haberlerin yeterli olup olmadığı elbette sorgulanabilir ama “kanaat gazeteciliği” yapılmaması nedeniyle iki uçtan gelen tepkiler haksız.

   Bu önemli davada gazetecilerin görevi, -her zaman olduğu gibi- kanaatlerini sunmak değil bilgi vermek. Hatta Zarrab’ın sözlerini aktarmakla yetinmeyip, iddialar ve soruların peşine düşmek, haberleri analizler ve hatırlatmalarla zenginleştirmek gerek. Toplumun öğrenme hakkına böyle saygı gösterilir.   

    (Okur görüşleri hurriyet.com.tr’de…)

 

    Okurdan kısa kısa

    Yılmaz Kemal: Kuponla verdiğiniz Teksas ve Tommiks çizgi-romanlarının gazetedeki tanıtımlarında sürekli ama sürekli “Macera sürüyor unutulmaz kahmanlar..” yazmanız Hürriyet’e de, Teksas’a da, Tommiks’e de yakışmıyor.  Onlar “kahman” değil, çocukluğumuzun “kahramanları”dır.

   Yüksel Çetiner: “Çağlayan’dan yeni imaj” haberinde “New York kentinde süren mahkemede” ve “mahkemeyle ilgili sessizliğini” ifadeleri yer alıyor. Mahkeme sürmez, duruşmalar veya dava sürer. Mahkemeyle ilgili sessizlik olmaz, davayla ilgili sessizlik olur. Kavramlar karışmış. (4 Aralık)

   Oğuz Yalçın: İnternette “Astronot olun maaşınızı aldığınızda dudağınız uçuklayacak” haberinde “NASA geçmişte bir veterinerden bile astronot yetiştirmişti” cümlesi var. Bu da ne demek Allah aşkına?

  Ayhan Yükseler: “Dur’a uymadı 11 ölü” haberi üçüncü sayfada küçük bir haber olarak yer alabilmiş.11 ölümün olduğu bir haber birinci sayfalık bir haberdir. Ölenler Suriyeli kaçaklar olduğu için mi önemsenmedi? (4 Aralık)

   Kerem Tümer: İnternette “Rusların gizli şehri böyle görüntülendi” başlıklı galeriye baktınız mı? Rus kızların poposu. Yıkılmaya yüz tutmuş binalar. Gizemin sebebi ne, şehrin ya da şehirlerin adı ne? Hiç bilgi yok (3 Aralık)

   Serdar Uçarı: 765 Beygirlik üstsüz” başlıklı kutuda Amerikan Chevrolet yazılmış. Ama hemen yanındaki fotoğraftaki arabanın ambleminde BMW amblemi görünüyor. Fotoğraf yanlış. (1 Aralık)

   Cem Bozcuk:  Sürekli İstanbul ile ilgili haberler yapıyorsunuz. İzmir, Adana, Bursa, Kocaeli, Ankara ile ilgili haberler çok az. Lütfen İstanbul’u Türkiye içinde ayrı bir ülke gibi görmekten vazgeçin.

   Ertuğrul Altay: İnternette bazı haberleri ısıtıp ısıtıp önümüze koyuyorsunuz. Mesela biraz önce gördüğüm “Facebook çalışanları ne kadar maaş alıyor” haberini daha önce defalarca görmüştüm.

    Ercüment Kazancı:  “Yurtdışından telefon getireceksiniz bunları bilin” başlıklı yazınızı internette 48 sayfalık foto-galeri şeklinde yapmanızın mantığı yok. Bir cümle yazı var sonra tıkla diğer yazıya geç. Okurla dalga geçmek bu.

     Birgül Ergev: “Dünyada uygulama” haberinde “Uçak polisleri, ilk kez 1960’larda ABD’de ..üretildi” deniyor. Uçak polisleri mi üretilmiş, uçak polisleri projesi mi? Herhalde bir çeviri kazası. (1 Aralık)

   Celal Yurtkan:  Lütfen bizi yazılarda restoran reklamı yapılmasına alıştırmaya çalışmayın.  Bunlar yanlış işler. Ahmet Hakan’dan sonra bugün de Ayşe Arman bir kebapçı için reklamın kralını yapmış. “Ortadoğu ve Balkanlar’ın en iyi kebapçısı” imiş. Kim karar vermiş buna? (7 Aralık)

    Hamit Tunç: Kahramanmaraş’ta 11 senedir 200 metre yokuşu inip gazete almaktayım. Mahallemizde ve çevrede gazete alabileceğimiz bayiler ana bulvar üzerinde olup başka yerde yoktur. Mahallemizde market ve alışveriş merkezleri var ama gazete bayiliği almıyorlar. Bu sorunumuza bir çare bulun.

   Güven Özdem: Taşra baskısı çok boyalı ve kalitesiz. Bu beni sağlık konusunda kaygılandırıyor. Lütfen kaliteyi artırmak için gazete fiyatını artırmak gerekiyorsa o zaman fiyatını artırın. Ben gazeteme hayatıma dokunan biri olarak dokunmak istiyorum. 

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET/ 11 ARALIK 2017


 
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR’CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2018   |   fbildirici@hurriyet.com.tr