1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
 04 Aralık 2017, Pazartesi
 

    Anayasa Mahkemesi’nin, Berrak Tüzünataç ve Şahan Gökbakar’ın terastaki yakınlaşma görüntüleriyle ilgili davayı reddetmesi beklenen bir karardı. Magazin basınının kazanması hiç de şaşırtıcı olmadı bu davayı.

    Mahkeme, “özel hayata saygı ile basın özgürlüğü arasındaki makul dengenin gözetilmesi” gerektiğini vurgularken, Tüzünataç ve Gökbakar’ın  “başkaları tarafından görülebileceğini bilerek mahrem alanında kalması gereken aktivitelerini balkona taşıdıklarına” dikkat çekti. Zira iki sanatçı, daha önce gazetecilerin kendilerini takip ettiklerinin farkındaydılar; üstelik gazeteciler görüntü alırken terastan sarkmış durumdaydılar. Kısacası, hem gazeteciler gizli bir yöntem kullanmamıştı; hem de iki sanatçı “mahrem alanda” değildi.

    Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, “mahrem alan” kavramını kararlarında “mekânsal yalıtım kriteri”ne dönüştürmüş durumda. AİHM, Prenses Caroline’in Alman magazin basınına karşı açtığı davada, “mekânsal yalıtım kriteri”ne dikkat çekmiş; bu kriteri  “Kişinin yalnız olmasına güvenerek toplum önünde davranmayacağı şekilde hareket ettiği, kamunun gözü önünde olmayan alanlar” olarak tanımlamıştı.  Tüzünataç ve Gökbakar’ın durumu bu kritere uymuyor.

    Ancak ünlü şarkıcı Murat Boz’un şikayet ettiği olay daha farklı. Sözkonusu haberde Boz’un annesi ve sevgilisi Aslı Enver arasındaki konuşma aktarılıyordu. Habere göre, Gümüşlük’teki yazlıkta anne Nedret Boz, “Aslı sen otur kızım. Ben kısır yapacağım” deyip mutfağa geçmişti. Murat Boz’un abisi Ali Boz da denizden döndükten sonra kardeşine “Murat iyi ki bu evi almışız. Buralarda basın da yok” demişti.

    Savcılık, “şöhret sahibi kişilerin özel hayatlarıyla ilgili haberlere katlanmak zorunda olduğu” gerekçesiyle takipsizlik kararı verdi. Takipsizlik kararıyla ilgili yazılanlardan anladığım kadarıyla savcılık “gizli dinleme” ile ilgili kanıt bulamamış. Fakat bu olaya sadece “ünlülerin özel hayat alanı” açısından yaklaşılamaz. Savcı, “mekânsal yalıtım kriteri” ile bilginin elde ediliş yöntemi açısından da değerlendirmeliydi. Zira Murat Boz’un annesi, o sırada sevgilisi ve abisi de “yalıtılmış”, gözlerden uzak olduğunu düşündükleri bir mekanda, evlerinin balkonundalar; gazetecilerin etrafta olduğunun farkında değiller. Gazeteciler orayı nasıl dinlemiş, nasıl görüntü almış bilemiyorum ama gizlendikleri belli. “Yalıtılmış bir mekan” olan balkondaki konuşmaların gizlice dinlenerek haber yapılmasının etik bir davranış olduğunu söyleyemem.

   Yakın örneklerden biri de “ensest ilişki” vakasıyla gündeme gelen Murat Başoğlu’nun eşi Hande Bermek’in bir arkadaşıyla villasının bahçesinde yaptığı konuşmanın gizlice dinlenip haber yapılması da doğru değildi. O da yalıtılmış bir alandaydı. Gazeteciler kapı ardından bahçe dinlemez, hafiyelik yapmaz.

 

   Beyin ölümü

   “Beyin ölümü” kavramı, 1975 Türkiye İkinci güzeli Manolya Onur’un ölümüyle ilgili haberlerde bir kez daha karşımıza çıktı. “Manolya Onur’un beyin ölümü gerçekleşti” başlıkları atıldı haberlerde. Sanki “beyin ölümü”, ölüm değilmiş gibi sunulmuştu olay.

   Birkaç ay önce de sanatçı İbrahim Erkal’ın yaşamını yitirmesiyle ilgili bazı haberlerde  “hastane doktorlarından alınan bilgiye göre olumlu bir gelişme ihtimaline karşın 72 saat beklenecek” denilmişti. Halbuki beklenmesi bir şey değiştirmezdi. Nitekim öyle de oldu.

   “Beyin ölümü” yle ilgili bu yanlışlar sık tekrarlanıyor haberlerde. “Beyin ölümü” tıbbi bir kavram ve “tıbben ölüm” demek. “Beyin ölümü” gerçekleştikten sonra artık geri dönüş mümkün değil. “Beyin ölümü”ne dört kişilik bir ekip karar verebiliyor.  Ölümden farkı, kalbin dışardan destekle bir süre çalıştırılabilmesi. 24-36 saat arasında değişen bu süre genelde ailenin organ nakli için karar vermesini sağlamaya yönelik bir süre olarak değerlendiriliyor.

    Bir de haberlerde “beyin ölümü” ile “bitkisel hayat” karıştırılıyor. İkisi çok farklı kavramlar. “Beyin ölümü”nde asla hayata dönüş ihtimali yok ama “bitkisel hayat”ta  aylar,  belki de yıllar sonra bile olsa hayata dönüş ihtimali var. Lütfen dikkat, kavramları karıştırıp insanlara gereksiz umutlar vermeyelim.

 

       Okurdan kısa kısa

       Birgül Ergev: Sayfa 11, başlık; “1200 bardak çay içildi”. Sayfa 22, başlık: “21 Toplantı yapıldı 1200 bardak çay içildi”. Mükerrer, Arapça tekrardan gelir. Böyle haberlere de tam uyar. (26 Kasım)

   Tarık Konal: Reza Zarrab haberinde “Türkiye’deki malvarlığına el koyuldu” deniyor.  Bu yanlış bir anlatımdır. Doğrusu “el kondu”dur... (2 Aralık)

NOT: 3 Aralık’ta da aynı yanlış tekrarlandı; “koymak” ve “komak” eylemleri karıştırıldı.

  Şevki Turanlı: Hurriyet.com.tr’de son dakika bölümünde yayınladığınız “Şok! Adebayor’un golü iptal” başlığının içeriğiyle alakası yok. İnsanları yanıltıyorsunuz. (28 Kasım)

    Cevat Kaptan: Sabah ve Hürriyet, Maria Sharapova PR’ı yapmış resim yazı aynı masadan çıkmış.

   NOT: Belirtilmemiş ama haber Sharapova’nın basın toplantısından yazılmış. Bu nedenle içeriğin aynı olması doğal.

   Salim Taşçı: Monaco ve Leipzig’in oynadıkları maç sayısı tabloda 4. Oysa beşinci maçı oynamışlardı. Monaco - Leipzig  1 – 4 maç neticesi hiç yazılmadığı gibi gazetede tek satır haber de yok. (23 Kasım)

    Oktay Gürcü: Spor sayfanız üç büyüklere ait haberlerle dolu. Onların haricinde diğer takımlara gerekli alanı sağlamalısınız. Süper ligde ikinci olan Başakşehir ile üçüncü olan Kayserispor’un maçını geçiştirmişsiniz. (27 Kasım)

   N.Şükrü Durmaz: Basılı gazetedeki “Koşu Rehberi” bölümünde Diyarbakır At yarışları tahminleri bölümünün tamamı yanlış. 11 at koşmuyor, 5-6 at koşuyor.  Aynı hatayı ikinci kez yapıyorsunuz dedi. (30 Kasım)

 FARUK BİLDİRİCİ/HÜRRİYET/ 4 ARALIK 2017


 
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr