1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 OTOMOTİV GAZETECİLERİ
 27 Kasım 2017, Pazartesi
 

 

     Otomotiv şirketlerinin otomotiv editörü olmayan gazetecilere de “test aracı” vererek tanıtım yaptırdığını geçen hafta yazmıştım. Bu yazının ardından beni arayan bir otomotiv editörü de “test araçları”na farklı bir açıdan yaklaştı:

    “Markaların otomotiv basınına test aracı vermesi işin fıtratında var. Tüm dünyada olduğu gibi otomotiv gazetecileri otomobilleri test eder, bu sayede markanın iddia ettiği yenilikleri kendisi bizzat görür.

   Tuhaf olan kadın dergileri, internet siteleri ile lifestyle basına da benzer ilginin gösterilmesi ve uzun süreli test aracı verilmesi; youtuberların basın lansmanlarına bile parayla gelmesi ve paylaşım başına para alması.

    Otomotiv basını haber yapar. Günlük gazetelerdeki otomotiv editörleri, genellikle işin ekonomisi, satış, pazar payı ve yatırım üzerinde durur, bunları yazar. Yöneticilerin açıklamaları üründen önce gelir, model daha kısa yer alır.

   Hızlanma, fren mesafesi, yakıt ekonomisi gibi teknik detayları içeren testleri uzman ve sektörel otomobil dergileri yapıyor.  Sadece 1-2 aylık otomobil dergisi yapıyor, diğerleri ‘sürüş izlenimi’ yazıyor. Rakamsal değerlere girilmiyor.”

   Adının yazılmasını istemeyen bu editörün anlattıkları test araçlarının ne kadar yaygın bir problem haline geldiğini gösteriyor. Gazetelerdeki otomotiv sayfalarında teknik değerlendirme sonuçları yerine model ve markayla ilgili haberlerin daha çok olduğu da doğru.  

   Sanırım en iyisi, Otomotiv Gazetecileri Derneği’nin (ve tabii otomotiv sektörü ile PR’cıların da) bu konuda kurallar oluşturması, sınırları belirlemesi…

 

  Ne balerin, ne imam

  Cemil Çamyurdu adlı okur, internette kullanılan “Ünlü balerin et çalarken yakalandı” haberini eleştiriyordu:

 “Hırsızlık ve dolandırıcılık haberlerinde sadece baş harflerini veriyorsunuz. Ama bu kadınla ilgili haberde neden kadının adını altını çize çize ve mesleğini de vurgulayarak veriyorsunuz anlayamadım? Bu haberde çifte standart var. “

   Okur eleştiriyor ama bu haberin suçlanan kadının adıyla yapılması doğal. Bunun nedeni de zaten ünlü olması. Fakat kadın tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakılmış ama haber kadını şimdiden mahkum etmiş. Böyle bir suçlamanın kadının görüşü olmadan verilmesi yanlış.

   Haberdeki en büyük problem kadının mesleğinin “balerin” diye başlığa çıkarılması. Oysa suçlama içeren haberlerde doğrudan bağlantılı değilse bir kişinin ırkı, etnik veya dini aidiyeti, mesleği gibi özelliklerini öne çıkarmamak gerek. Bu haberde kadının “balerin” olmasının iddiayla ilgisi yok. 

    Aynı şekilde 20 Kasım’da basılı Hürriyet’te çıkan “Yeğenini hamile bırakan imam tutuklandı” haberinde de bu yanlış tekrarlanıyor. İmam olmasının suçlamayla ilgisi yok, bu bilginin haberin içinde verilmesiyle yetinilmeliydi.

   Bu şekilde balerin ve imamı öne çıkarmanın bu meslek gruplarını töhmet altında bırakacağını, olumsuz çağrışımlara kapı açacağını unutmamalıyız.

 

   Suriyeli sığınmacılar

   Hrant Dink Vakfı’nın hazırladığı, bu yılın Mayıs-Ağustos aylarını kapsayan “Medyada nefret söylemi izleme raporu” açıklandı. Rapor, bu dönemde ulusal, etnik ve dini kimlikleri hedef alan toplam 1910 yazı ve haber tespit etmiş.

     Nefret söylemi içeren yazı ve haberlerin “hedef gruplara göre dağılımı”nda birinci sırada Yahudiler geliyor, onları sırayla Suriyeliler, Yunanlar, Ermeniler, Rumlar, Hıristiyanlar, gayrimüslümler ve diğer gruplar izliyor.

   Suriyeliler’in bu denli hedef haline gelmelerinin nedeni “kriminal olaylarla anılmaları, terörle özdeşleştirilmeleri, toplumda gerginlik ve tehdit kaynağı olarak gösterilmeleri” imiş. Demek ki, Suriyeli sığınmacılara yönelik tepki ve olumsuz bakışta medyanın da payı var.

    Hürriyet de bu dönemde Suriyeli sığınmacılarla ilgili haberler nedeniyle eleştirilmişti. O nedenle nefret söylemi içeren yazı ve haberlerin dağılımına merakla baktım. Ulusal basında Yeni Akit 85 içerik ile birinci sıradaydı, onu 84 içerik ile Milli Gazete izliyordu. Nefret söylemi taşıyan içerik sayısı Sözcü’de 26,  Türkiye’de 24, Yeni Şafak’ta 22, Star’da 18, Aydınlık’ta 18, Akşam’da 12, Habertürk’te 11, Milliyet’te 7, Posta’da 6, Sabah’ta 5, Vatan’da 5’ti. En az nefret söylemi birer yazı/haber ile Cumhuriyet ve Birgün gazetelerindeydi.

    Hürriyet, nefret söylemi içeren 6 haber ile sonlarda yer almıştı. Bunların da sadece ikisi Suriyeliler hakkındaydı. Kuşkusuz Hürriyet’te bu sayının sıfır olması gerekli ama yine de tablodaki yerine bakınca çok kötü değil.

   Tabii bir de Suriyeli sığınmacılar hakkındaki olumlu yaklaşım içeren haber ve yazılar var. Bunlar raporda yer almıyor doğal olarak. Zeynep Bilgehan’ın, “Mülteci değil işadamıyız” ve “Mülteciler işbaşında”, İpek Yezdani’nin “Suriyeli sanatçılar”, Banu Tuna’nın “Suriyeli çocuklarımız” ve “Suriyeli elitler de kaçacak” ile internette yayınlanan “Suriyeliler hakkında söylenen 7 yalan”  da bu tür haberlerden sadece hatırladığım örnekler…

 

      Okurdan kısa kısa:

     Kaya Telli: Gazetenizde “Kara Cuma” ile ilgili reklamın da ötesinde yazdınız, çizdiniz. Hem tam sayfa, hem de bazı yazarlarınız “Tavsiyem...Siz de listeyi bugünden yapın” diyerek…Olmaz böyle bir şey.(24 Kasım)

      P. Ender-H.A.Çavuş-H.Kule: “Naim’e veda mektubu” haberinde “Bulgar göçmeni” yazılması bizi derinden üzmektedir. Yeter artık! Biz Bulgar değiliz ki Bulgar göçmeni olalım! Bulgaristan göçmeniyiz. Öz be öz Türküz. (21 Kasım)

    Atilla Donat: Daha önce de aynı hatayı yaptınız. Müzayedede satılan Zeid’in tablosu için “Bedouin isimli bir bedevinin tablosu” yazmışsınız. “Bedouin” zaten Fransızca bedevi demek, resmedilen adamın ismi değil. (21 Kasım) 

       Birgül Ergev: Giden hoşça kal, uğurlayan kişi güle güle der. Ama yabancı film ve dizilerin etkisiyle bu ikisi karışıyor. Bugün manşette “Hoşçakal küçük dev adam”, Özkök’ün köşesinde “Güle güle Evlad-ı Fatihan’ın güzel çocuğu”. Sizce de Özkök’ün yazdığı doğru değil mi?(19 Kasım)

     M.C.Karacan-K.Kolukısa-O.Kocaoğlu: “Ve Sabri bıraktı, şok görüntü" diye internette manşetten verdiğiniz ve takımı bıraktı intibaı yaratan haber, aslında Sabri’nin göbeği ile ilgili. Sporseverler daha kaliteli hizmeti hak ediyor. “Tecrübeli sağ bekin fazla kiloları dikkatli gözlerden kaçmazken kendini bıraktığı ve dikkat etmediği gözlendi” cümlesine de dikkat lütfen!

    Mehmet Selçuk: Haftalık dolar çizgi istatistikleri yanlış düzenlenmiş. Düşük değerler daha yüksek değerlerin üstünde işaretlenmiş. Bu hatalı gösterim Pazartesi de devam etti.(19 Kasım)

      Recep Bahar: Gazetemizde ortaya çıkan reklam, ilan ve haber arasındaki girift ilişkiler beni şaşırtıyor. Seyahat Eki’nde iki Hürriyet yazarı, bir Instagram fenomeni bir araya getiriliyor. Sayfanın en altına da “Bu bir ilandır” yazılıyor. Sayfa tasarımı ise hiç ama hiç ilana benzemiyor.(19 Kasım)

      Emre Erdoğan:  “AVM’de cam hapis isyanı” haberinde alışveriş merkezinin adı yok. Halbuki sosyal medyadan Nata Vega olduğunu biliyoruz. “Gurbetçinin birikimini zimmetine geçirdi” haberinde de banka adı yok. Otosansür yapmadan kurum ismine yer verilse daha doğru olmaz mı? (21 Kasım)
     Erkan Demirel: Bugün internette okuduğum sayfanız tam reklam arası haber görüntüsüydü. Hele üst banttaki reklamı kaldırmak mümkün değil! Üstelik arada bir yüksek bir desibelle fışkıran bir reklam spotu var, susmak bilmiyor!   

     Ufuk Gençer: “İnternette başlıkta yer alan “Tüm zamanların rekoru” ifadesi bir anlatım bozukluğudur. Tüm zamanlar, gelecek zamanı da kapsar.

FARUK BİLDİRİCİ/HÜRRİYET/ 27 KASIM 2017

 
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr