1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 TEST ARACIYLA TATİL
 20 Kasım 2017, Pazartesi
 

 

     Bir okurun uyarısı üzerine Kelebek’te yazan Onur Baştürk’ün Instagram hesabına baktım.  Hakikaten de okurun dikkat çektiği gibi, bir otomobil firmasından test aracı almış, bu araçla ilgili paylaşımlarda bulunmuştu.

    Baştürk, ilk paylaşımını 13 Haziran’da yapmıştı.  Edremit’te yol kenarında çekilmiş fotoğrafın altına “Hedef Kaz Dağları. Hibrit yolculuğumuz tıngır mıngır sürüyor. #k.. #n.. #onuryolda” yazmıştı.  Bursa, Alaçatı, Urla ve İstanbul’dan değişik tarihlerde yapılan 11 paylaşımın tümünde test aracının markası da görünecek biçimde poz vermişti. Paylaşımlar 4.5 ay kadar devam etmiş, sonuncusu 6 Kasım’da yapılmıştı.

    Bunları görünce Baştürk’e, “Otomotiv editörü olmayan bir yazar, bir aracı neden test eder, niçin? Firma bir aracı o kişiye neden verir, tanıtım için mi? Gazeteci, test aracıyla neden sürekli fotoğraf paylaşıp tanıtım daha doğrusu ürün yerleştirme yapar” sorularını yönelttim. Baştürk, şöyle yanıtladı:

   “Instagram hesabımda gittiğim mekanı/şehri/ülkeyi, yediğim yemeği, içtiğim kokteyli, beğendiğim dekoratif şeyleri, pilates pozumu, yaptığım şarkıları /klibi, yazdığım kitabı; yaşadığım/ gördüğüm/ deneyimlediğim her şeyi paylaşıyorum. 

    Test amaçlı verilmiş hibrid bir araçla farklı iki tarihte yapılmış yol macerasını paylaşmam da bu yüzden bana doğal geliyor. Paylaşımlarımı istediğim gün ve saatte yapıyor olma özgürlüğü de. Elbette otomobil yazarı değilim. Ama bu elektrikli bir aracı merak etmeme engel değil. Daha önce de bir motosikletin tepesinde, güney Avrupa kıyılarında 350 kilometre yol tepmiş,  bu acayip deneyimi köşede aktarmıştım. 

    Bir başka seferde ise karavanla güney kıyılarında dokuz gün tur yapmıştım. 

Hatta geçen kış bir firma, buz üstünde sürüş deneyimini ünlü bir pilotla yaşamak üzere davet etmişti. Ona da gitmiştim. Kısacası benzer deneyimlerim çok, yeni değil. Bunlarda da amaç tanıtım değil, o deneyimi yaşamak (ve yeterince ilginç bulduysam) aktarmak. Çünkü farklı deneyimler ilgimi çekiyor. Keza okurun da. Günümüzün ’sürükleyeni’, anahtar kelimesi artık bu; deneyim. Olaya böyle bakıyorum günceli kovalayan bir life style yazarı olarak...”

 

  Etik açıdan sorunlu

   Her ne kadar Onur Baştürk, bir “deneyim” olarak algılasa ve ona “doğal” gelse de Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak aynı kanıda değilim. Şöyle ki;

1-Onur Baştürk, K..marka yeni model hibrit aracı ne kadar süre kullandığını belirtmiyor;  “iki farklı tarih”  demekle yetiniyor. Ama aracın kendisinde birkaç gün değil uzun süre kaldığı anlaşılıyor. Oysa uzman gazetecilerin bile test araçlarını kullanma süreleri sınırlıdır.  Bizde net bir süre sınırı yok ama örneğin AFP’de (Fransa Haber Ajansı) “Deneme amacı ile gönderilmiş teknolojik ürünler veya bir araba, 72 saat içinde geri gönderilmelidir” ilkesi benimseniyor.

2- Onur Baştürk, “Firma bir aracı neden verir, tanıtım için mi?” sorumu yanıtsız bıraktı. Fakat otomotiv yazarı olmadığına göre, firmanın tanıtımı amaçladığı ortada. Nitekim Baştürk, 4.5 ay boyunca aralıklarla bu aracın fotoğrafını paylaşıp, “ürün yerleştirme” yaparak firmanın amacını yerine getiriyor.

3- Onur Baştürk, bir gazeteci ve Hürriyet yazarı. Sosyal medyadaki faaliyetlerinde mesleki ve kurumsal kimliğine uygun davranmalı.

Hesabımda dilediğimi yapar, istediğimi tanıtırım diyemez. Doğan Yayın İlkeleri’nin 23 ve 24. maddeleri de çok net ve bağlayıcı.

 4- Bir Hürriyet yazarı, elbette okuduğu kitap ya da beğendiği bitkiyi paylaşabilir ama gittiği bar, restoran ve otel gibi ticari yerleri sosyal medyada ürün yerleştirme ve tanıtım konusu yapamaz. Yayın İlkeleri’nin 28. Maddesi bunu açıkça engelliyor.

5- Onur Baştürk, “merak” ettiği bu aracı günlerce denemiş. Peki sonuç ne? Aracın artılarını/eksilerini birlikte anlattığı bir yazı yazmadığına göre yaptığı test sürüşü ya da deneme diye nitelendirilemez. Yaptığı apaçık araç ve marka tanıtımı. Çünkü sadece paylaşımları var ortada. Bu da bir gazetecilik faaliyeti sayılmaz. Kaldı ki, uzmanlık alanı otomobil değil, teknik bir test zaten yapamaz.

   Kuşkusuz bir gazeteci karavanla güney kıyılarını, motosikletle Avrupa kıyılarını dolaşabilir; hibrit bir araçla yaz tatiline de gidebilir. Ama bedelini kendisi ödemeli. “Merak ettiklerini deneyimleme”nin karşılığını Hürriyet (markası) ve gazetecilik ödememeli.

 

    Keyfi bir durum

    Hürriyet Otomotiv Editörü ve Otomotiv Gazetecileri Derneği Başkan Yardımcısı Emre Özpeynirci’ye “test araçları” konusunu sordum:

     “50’ye yakın markanın yeni modellerinin her birinin tanıtım toplantısında ve test sürüşünde olamıyoruz. Olsak bile detaylı bir test yapma şansımız olamayabiliyor. Ama sonuçta otomotiv editörü olarak her otomobili test etmek ve tanımak zorundayız. Bu yüzden araçları teste alırız. Çünkü bu bizim okurlarımıza karşı görevimiz ve sorumluluğumuzdur.

   Ama uzmanlık alanı otomotiv olmayan gazetecilere test araçları verilmesi tamamen keyfi bir durumdur. Ya gazeteciler kendileri ister ya da markalar ve PR şirketleri, markalarının tanıtımı için araçlarını denemelerini ister.

   Son dönemde birçok gazetecinin hafta sonu gezmek veya tatile giderken kullanmak için firmalardan bazen otomotiv editörlerini de araya sokarak test aracı istediğini duyuyorum. Unutmamalı ki, markaların basın test filoları sadece bu işi yapan gazetecilere ayrılmıştır. Bu test araçlarının ikili ilişkilerle alakasız kişilere teste verilmesi, birçok otomotiv editörünün bu araçları zamanında test edememesini de sağlar.

   Test süresi markaya göre değişmekle birlikte genelde hafta arası en fazla beş gündür. Çoğu firma iki veya üç gün verir.  Hatta bazı araçların test süresi bir gün ile sınırlıdır.”

 

    Okurdan kısa kısa:

     Serdar Kunaçav: Kelebek’te “Altın yumruklar Monako’da” yazısında Casino Royale filminin Monte Carlo Casino’da çekildiğini yazıyor. O sahneler Montenegro’da (Karadağ Budva) çekildi. (7 Kasım)

 Not: Casino dış çekiminin Montenegro’da çekildiği doğru. Netleştiremedim ama iç çekimler de Monte Carlo’da değil stüdyoda çekilmiş olabilir.

    Gündüz Tezmen: Eski gemiler için ‘jilet olma’ diye bir kavram sık kullanılıyor. Bugün de “Kartal 2” haberine “Jilet olmaktan kurtuldu” başlığı atılmış. Jilet için yeni çelik gerekiyor diye hatırlıyorum. (14 Kasım)

Not:  Tezmen, haklı. Başlıktaki bu bilgi yanlış. Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği, “Hurda gemiler jilet olmaz” açıklaması yapmıştı. Eski gemiler parçalanarak, hammadde olarak demir çelik fabrikalarına satılıyor.

   Mehmet Çağlayan:  “Patlıcanlı erikli taciz” haberinde sanığın adı hem açıkça hem de Hakan E. diye yazılmış. Biri doğru ise niye iki yöntem birden tercih edilmiş? (16 Kasım)

   A.Murat Artuç:  Galeri haberleri okumak hem zor oluyor, hem de vakit kaybına neden oluyor. Lütfen internette gereksiz galeri haberi yapmayın.

   Aykut Akıncı: Gazetenizin internet sayfasını her açtığımda acaba neden Arda Turan ile ilgili bir haber görüyorum? Arda şuraya geliyor, şöyle yaptı, çılgın teklif gibi haberlerden bıktım artık.

   Mehmet Özonan: Bodrum’da aldığım gazetenin 5. sayfasında Mehmetçik Vakfı’nın yayımladığı Atatürk’ün fotoğrafında 1881 yerine 1981 yazılmıştı. (10 Kasım 2017)

  Salim Taşçı: Ali Ece’nin Beşiktaş – Akhisar maçıyla ilgili yazısında “Atiba’nın iyi oynamadığı ender maçlardan birisiydi” yazıyor, “Neler oldu” tablosunda ise Atiba’ya üç yıldız veriliyor. İyi oynamadıysa üç yıldızı nasıl alıyor? (18 Kasım)

   Berkir Girgin: İnternetteki “Boğaz’da can pazarı” haberinde yazar Dücane Cündioğlu’nun Boğaz’a atlayarak intihar etmek isteyen kişiyi kurtardığı yazıyor.  Bostancı’dan kalkan bir deniz aracı Büyükada’ya, Boğaz’dan değil Marmara denizinden gider. (16 Kasım)

 FARUK BİLDİRİCİ/HÜRRİYET/ 20 KASIM 2017 

 
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr