1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
 09 Ekim 2017, Pazartesi
 
ERTUĞRUL Özkök’ün, Fransa’daki “Photoshop yasağı”nı gündeme getirmesi iyi oldu. Medyaya yaptığı “Gazeteler ve gazeteciler fotoğraflarda Photoshop kullanıyorsa utanmasın, bunu ilan etsin” çağrısı da çok haklı. Bence de Photoshop’lu fotoğraflarla okuru kandırma dönemi sona ermeli.

Photoshop, fotoğrafları bambaşka hale dönüştüren sihirli bir program. Fransa, bu programın yarattığı soruna el atan ender ülkelerden. Fransa’da artık katalog, ilan, gazete veya dergilerde yer alan ticari fotoğraflarda insan figürü üzerinde Photoshop’la yapılan müdahaleler, uyarı notu ile tüketiciye bildirilecek. Özellikle moda, reklam ve pazarlama sektörlerini kapsayan bu uygulama yürürlüğe girdi.

Bu düzenlemeye Türkiye’de de ihtiyaç olduğu kuşkusuz. Zira manken fotoğraflarının çoğu Photoshop’lu. Photoshop’suz reklam fotoğrafına rastlamak neredeyse imkânsız.

Medyada da durum vahim. Photoshop kullanımında sınır yok. Fotoğraflar üzerinde Photoshop ve benzer programlarla oynama yapılmakla kalmıyor, montajla fotoğraflar birleştiriliyor. Sanatçıların ve bazı siyasetçilerin özel fotoğrafçılara çektirip Photoshop yaptırdıkları fotoğrafları yayınlatmaları artık sıradan bir yöntem. Kimi gazeteciler de kendi fotoğraflarına bile Photoshop uyguluyor.

Ama Fransa’da getirilen ticari fotoğraflarda Photoshop yapıldığını bildirme zorunluluğu gazetecilik fotoğraflarına uygulanamaz. Çünkü gazetecilik fotoğraflarında Photoshop değil hiçbir müdahale yapılamaz, yapılmamalı.

Nitekim bu yazıyı kaleme almadan önce bu yıl dünyanın en prestijli fotoğraf ödülü World Press’e değer görülen Associated Press (AP) foto muhabiri Burhan Özbilici ile konuştum; o da katıldı bu düşünceme. “Batı ajanslarında fotoğrafta en ufak bir oynamaya izin verilmez” dedi ve anlattı:

“World Press jürisi, Rusya’nın Ankara Büyükelçisi Karlov’a düzenlenen suikast sırasında çektiğim fotoğrafların orijinallerini görmek istedi. Fotoğraflarda oynamadığıma emin olduktan sonra ödülü açıkladılar.”

Özbilici hatırlattı. AP, üç yıl kadar önce Pulitzer ödüllü ünlü foto muhabiri Nurciso Conteras’ı, Suriyeli bir isyancıyı gösteren fotoğrafının sol alt köşesindeki kamera görüntüsünü sildiği için işten atmıştı. Gerekçe, AP’nin “doğruluk standartlarını çiğnemiş” olmasıydı. Reuters da Beyrut muhabiri Adnan Hajij’i sırf fotoğrafta kontrastı artırdığı için işten çıkarmıştı.

Bu örnekler, gazetecinin çektiği fotoğraflara ilişkin. Ama fotoğrafa müdahale etmeme kuralı, gazetecinin kendi fotoğrafında da geçerlidir. Gazeteci, fotoğrafına Photoshop uygulayıp/uygulatıp kendisini olduğundan farklı gösteremez. Kendi gerçeğini de deforme edemez, okura kurgusal bir kişilik sunamaz. Neticede biz gazeteciyiz, artist ya da manken değil... İşimiz gerçeği aktarmak.

Peki gazetecilikte illüstrasyon, montaj, Photoshop gibi yöntemlerle fotoğraf ya da görsel üretilemez mi? Üretilir. Sadece ve sadece fotoğraf çekilmesi mümkün olmayan özel koşullarda. Örneğin mahkemelerde çizimler yapılabilir ya da bir bombalı saldırıda olay yeri illüstrasyon ve fotomontajla gösterilebilir. İşte böylesi durumlarda o görselin nasıl üretildiği okura açıkça bildirilmeli, okur kandırılmamalıdır.

HAFRİYAT KAMYONU

İSTANBUL’DAKİ Yoğurtçu Parkı’nda hafriyat kamyonu kazasında yaşamını yitiren Şule İdil Dere adına açılan sosyal medya hesabından 56 medya kuruluşunun benimsediği “Trafik kazası haberleri yazım kılavuzu”na destek verildiğini yazmıştım. Ancak o yazıda “hafriyat kamyonunun İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ait olduğunu” belirtmemiş olmamı eleştirdiler:

“Yazılı basında yer almasına rağmen TV kanallarında Şule İdil Dere’nin canını alan kamyonun İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ait olduğu hiç ama hiç belirtilmedi. Haliyle ‘Neden bir insanın canına mal oldunuz?’ diye mikrofon tutulmadı İBB yetkililerine. İBB, dava sürecinde bırakın bir açıklama yapmayı, üzüldük bile demedi. 17 aydır süren yargıyı oyalayarak, yanlı ve yanlış bilgi vererek yargının önünü kapattı. Böylece bilirkişilerin ‘müteselsilen asli kusurlu’ bulduğu sekiz İBB yöneticisi yargılanamıyor.”

Hafriyat kamyonunun İBB’ye ait olduğu Hürriyet’in haberlerinde vurgulandığı için yazımda özel olarak belirtmemiştim. Tabii bu duyarlılığı da anlayışla karşılıyorum. Bu vesileyle sadece kazaya karışan otobüs firmalarının değil bütün kazalarda firma isimlerinin yazılması gerektiğini bir daha hatırlatayım.

OKURDAN KISA KISA

RIFAT Bali: “Yahudi asıllı Barzani” komplo teorisini ortaya atan bizatihi Hürriyet’tir. Bkz: http://www.hurriyet.com.tr/barzani-ailesinin-yahudi-oldugu-ortaya-cikti-128488. Önce özeleştiri yapın, sonra başkalarını eleştirin.

Cihan Seyfettin: Ankara ekinde “Ankara’dan direk uçuş” haberinde THY Genel Müdürü yazmışsınız ama İlker Aycı, Yönetim Kurulu Başkanı. (29 Eylül)

Deniz Yılmaz: Mia Khalifa sıradan bir porno yıldızı. İnternette 32 fotoğraflık galerisini yapmışsınız. Son 2 yıldır çeşitli bahanelerle bu şahsın yarı çıplak fotoğraflarıyla dolu haberlerini yayınlıyorsunuz.

  Raşit Tuncer: “Evlat edinmede 40 yaş sınırı kalkıyor” başlıklı haber yanlış. Medeni Kanunda “Evlat edinme yaşı en az 30 yaş olacak” deniyor; yani evlat edinecek kişi 30 yaşın üzerinde olabilir. (3 Ekim). 

 Not: Okur haklı. Yasa böyle ama uygulama farklıydı. Yönetmelik değiştirilerek uygulamadaki bu farklılık giderilecek.

  Ahmet Tugay: Osman Müftüoğlu’nun gazetedeki mail adresine (osmanmuftuoglu@yasasinhayat.org) bir soru göndermek istedim. “Böyle bir adres yoktur” cevabı geldi. Bu adres geçerli değilse neden gazetede yer alıyor?

    N.Baran Fırat: İnternet haberlerinizde çok fazla yazım hatası dikkatimi çekiyor. Lütfen bu haberlerini yapanları uyarınız, Hürriyet’e yakışmıyor.

    Birgül Ergev: Adana Film Festivali haberine göre “En İyi Yönetmen ödülü” hem Onur Ünlü ve hem de Semih Kaplanoğlu’na verilmiş. Oysa Kaplanoğlu’nun aldığı ödül farklı bir kategori. (Film-Yön En İyi Yönetmen Ödülü). Haberde de böyle belirtilmesi gerekirdi. (2 Ekim)

     Mithat Arslan: İnternette “Mobil ödemeler liderliğe koşuyor” haberinde “blok zincir” ifadesini kullanmışsınız, doğrusu “Blok Zinciri” olmalıydı. bir belirtisiz isim tamlaması olan “blok zinciri”, içinde verileri barındıran blokların ardı ardına dizilişini ima eder. 

 

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET/ 9 EKİM 2017


 
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr