1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
 25 Eylül 2017, Pazartesi
 

 

    Aslında trafik kazası haberleriyle ilgili olarak medyanın üzerinde uzlaştığı kılavuz, zaten gazetecilerin her haberde uygulaması gereken ilkeleri içeriyor. Elbette her haber, “Kim” sorusuna cevap vermeli. Ama maalesef otobüs kazası haberlerinde şimdiye değin okur bu sorusunun yanıtını öğrenemiyordu.

   Bu durumu otobüs firmalarının korumacı tutumuna ve medyanın bu firmaları kayırmasına bağlamak durumu açıklamaya yetmez. Açık yüreklilikle itiraf edelim, medya sadece otobüs firmalarının adını gizlemiyor; olumsuzluk içeren haberlerin çoğunda marka, şirket isimleri okurdan saklanıyor.  

    Halbuki dikkat edin, medya olumlu haberlerde çoğu zaman aynı tavrı sergilemiyor. Markaları, şirketleri övmeye gelince alabildiğine cömert, eleştirmeye gelince cimri davranılıyor. 

   Buradan kimilerinin anladığı gibi markaların yazılmasına karşı olduğum sonucu çıkarılmasın lütfen! Mesele marka/firma adı yazmakta değil, neden ve nasıl yazıldığında. İtirazım bu noktada. Zira gazeteciliğin özü nesnellik ve eleştirel, sorgulayıcı yaklaşımdır.  Biz PR’cı ya da reklamcı değiliz ki, markaların, şirketlerin tanıtımını ya da itibarını koruma işlevini üstlenelim. Gazeteci her zaman okurun yanında saf tutar. Gazeteci, okurun, yani kamunun çıkarlarını korumak ve onları doğru ve eksiksiz bilgilendirmekle yükümlüdür.

   Artık bu anlayışın yerleşeceğine dair umudum iyice arttı.  Medyanın “Trafik kazası haberlerini yazım kılavuzu” üzerinde uzlaşma sağlaması ve ardından gelen okur destekleri mevcut yaklaşımın sonunun geldiğinin işareti.

    Eminim bundan sonra okurlar, bir trafik kazası olduğunda otobüs (ya da hafriyat kamyonu) firmasının adını vermeyen medya kuruluşundan hesap soracak. Hem de sadece trafik kazalarında değil, olumsuzluk içeren bütün haberlerde şirket isimlerinin gizlenmesine izin vermeyecek.

   Medyadaki büyük uzlaşma okurların farkındalığını artırdı. Kendilerinden nelerin gizlendiğini dikkatle takip edip, “öğrenme hakkı”nı engelleyene hesap soracaklar.  Medyada olduğu kadar okur denetiminde de yeni dönem başlıyor.

 

   Uzlaşmaya yeni destekler

   Trafik kazasına karışan otobüs firmalarının gizlenmemesi konusunda sağlanan uzlaşma daha da büyüdü. Anadolu Ajansı ve Hürriyet’in birlikte hazırladığı “Trafik kazası haberleri yazım kılavuzu”nu destekleyen medya kuruluşlarının sayısı 56’ya yükseldi. Listeye yeni eklenen gazete ve televizyonlar (alfabetik olarak) şöyle:

  Anayurt,  A News, ATV, Aydınlık, Beyaz TV, Bloomberg HT, Diriliş Postası, Dokuz Sütun, Evrensel, Gazete Harbi, Günboyu,  Güneş, Hürses,  Karar, Kanal A, Kanal B, İstiklal, Milat, Milli Gazete,  Ortadoğu, Star TV, TGRT, Türkiye, Ulusal TV, Yeni Asya, Yeni Asır, Yeni Birlik,  Yeni Çağ, Yeni Söz, Yurt, 24 TV, 360 TV.

   Sadece gazete ve televizyonlar değil, internet medyası da bu uzlaşmaya katıldı. İnternet Medyası Derneği Genel Sekreteri Hakkı Alkan ve İnternet Medya Federasyonu Genel Başkanı Talat Atilla da ilkelere desteklerini açıkladı. Artık haber siteleri de kılavuzdaki ilkeleri uygulayacak.

     TGRT Haber TV Genel Yayın Yönetmeni Ercan Seki ve Evrensel gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Fatih Polat, desteklerini açıklarken, trafik kazalarında otobüs firmalarının adını önceden de verdiklerinin altını çizdiler.

 

   Sosyal medya fenomenleri

   Farklı mecralara taşan sosyal medya fenomenleri, medyanın da yükselen değerleri. Sosyal medyada ünlendikten sonra medyada yazı yazan, röportajlar yapan isimlere sık rastlanıyor.

    Bu durum yeni etik sorunları da beraberinde getirdi.  Elbette kendi kuralını kendi koyan, dilediğini yapan bu fenomenleri, medyanın kurumsal yapısı içine girer girmez gazeteci kabul etmek mümkün değil. Gazetecilik meslek ilkelerinin tümüne uymaları da beklenemez.

   Ama sosyal medya fenomeninin medyadaki konumunu kişisel çıkarları için kullanmaması, faaliyetlerinin de yazdığı medya kuruluşunun temel değerleriyle çatışmaması, kurumsal itibarına zarar vermemesi gerekir.

   Hürriyet’te yazan sosyal medya fenomenleri de bu kırmızı çizgiyi aşmamak durumunda. Fakat Hürriyet internette Aile ve Seyahat sayfalarında yazan Zeynep Zor ile Hürriyet Pazar’da yazan Pucca hakkında okurlardan şikayetler geldi. Her ikisi de instagram hesaplarında ve bloglarında reklam ve ürün yerleştirme yapıyorlardı. Kontrol ettim, doğruydu; açıkça reklam yapıyorlardı.

     Yazı başına ücret aldıkları (telifli) ve kadrolu Hürriyet elemanı olmadıkları için reklam yapmalarına itiraz etmeye hakkımız olmadığı söylenebilir.  Fakat her ikisi de Instagram hesaplarında Hürriyet yazarı olduklarını belirtiyor; Hürriyet’in adını özel çıkarları için kullanıyorlardı.

   Zeynep Zor ile ilgili şikayeti ve düşüncemi Dijital İçerik Direktörü Ercüment İşleyen’e ilettim. O da bana hak verdi ve Zor’dan profilindeki “Hürriyet Seyahat Yazarı” ve “Hürriyet Aile Yazarı” ifadelerini çıkarmasını istedi. Zor, bunu kabul etmedi. Bunun üzerine İşleyen,  Zor ile ilişiği kesti ve yazılarını da kaldırdı.

   Pucca da aynı durumdaydı; profiline “Hürriyet Pazar” yazmıştı. Onunla ilgili durumu da Genel Yayın Yönetmeni Fikret Bila ve Yan Yayınlar Yönetmeni Çınar Oskay’a ilettim. Pucca için de benzer bir yol izlenecekti. Karar vermeye kalmadan başka bir sorun patladı. Pucca, Twitter’da kendisine hakaret ettiğini öne sürdüğü bazı takipçilerine küfretti. Hem de çok ağır argo sözcüklerle. Bunun üzerine Bila, Pucca’nın Hürriyet ile ilişiğinin kesilmesine karar verdi. 

    Bu deneyim gösteriyor ki, sosyal medya fenomenleri, Hürriyet’te yazmaya başlarken sınırlar yazılı bir sözleşmeyle çizilmeli. O kişilerin kadrolu değil telifli yazar olduğu okurlara da bildirilmeli ki aradaki fark bilinsin…

 

   Okurdan kısa kısa

   Şule İdil Dere‏: (İstanbul’daki Yoğurtçu Parkında bir hafriyat kamyonunun ölümüne neden olduğu genç kadının adına açılan Twitter hesabı) Sıra 17 ayda yalnız İstanbul’da 32 can alan hafriyat kamyonu ve beton mikseri şirketlerinin adlarını gizlememede. Bu otosansür de kalkmalı.

   İlham Yüksel: Neden günlerdir Acun-Şeyma düğününü haber yapıyorsunuz? İnternet sitenizde bugün öğleden sonra aynı anda bu düğünün beş haberi var. Tam beş Acun-Şeyma haberi! Başka konu ve haber kalmadı mı? (20 Eylül)

   A.Nasuhi Kurdoğlu: Tatilimi geçirdiğim Kuşadası’nda satılan gazetenizin takvim bölümünde alakası olmadığı halde İstanbul namaz vakitleri veriliyordu.

    Mehmet Koyuncuoğlu: Hürriyet ve Ankara ekindeki hava tahmini birbiriyle uyuşmuyor. Hangisi doğru anlamıyoruz.(10 Eylül)

    Ali Özcan:  Sporcuların galibiyetlerden sonra yayınlanan fotoğraflarının çoğu öfke ve şiddet çağrıştırır nitelikte. 6 Eylül’deki birinci sayfada da öyle. Bu fotoğraflar sevinç ve gülücük içeremez mi?

     O.Tekin Güven: Tüfeklerle işlenen suçlarda hep pompalı tüfek kullanıldığı yazılıyor. Halbuki son zamanlarda internet aracılığıyla da satılan tüfekler otomatiktir ve suçlarda genellikle bu tip tüfekler kullanılıyor.

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET/ 25 EYLÜL 2017

 
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr