1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
 28 Ağustos 2017, Pazartesi
 

 

   Belki de bu yazıyı, 15 Temmuz darbe girişiminin yıldönümünde yazmalıydım. Fakat o günlerde o kadar heyecanlı konuşmalar yapıldı, o kadar destansı yazılar ortalığı kapladı ki, serinkanlı bir fasıl açmak zordu. 

   Kutlamalar ve anmalar geride kaldığına göre sanırım artık “15 Temmuz gazeteciliği”ni konuşabiliriz. 15 Temmuz 2016’dan bu yana yapılan gazeteciliği iki başlık altında incelemek mümkün. Birincisi, 15 Temmuz darbe girişimine ilişkin gazetecilik. İkincisi, 15 Temmuz darbe girişiminin gazeteciliğe etkileri.

     Devleti yönetenlerin tatmin edici açıklamalar yapmadığı bir ortamda darbe girişiminin aydınlatılmasında en önemli görev medyaya düşüyordu. Fakat siyasi iktidara yakın gazete ve gazeteciler, o güne ilişkin soruların üzerine gitmedi. Sadece bağımsız medya kuruluşlarından az sayıda gazeteci, darbe girişiminin üzerindeki giz perdesini kaldırmaya çalışıyor. Bu sınırlı çaba, o güne ilişkin bilgi kırıntılarını ve açıklamalardaki çelişkileri gözler önüne seriyor.  

    Darbe girişimiyle ilgili iddianameler ve mahkemelerdeki ifadeler de darbenin ardındaki ilişki ağı hakkında ipuçları veriyor. Sedat Ergin’in Hürriyet’te yaptığı gibi, iddianameler ve mahkemelerde olup bitenlerin dikkatli bir gazetecilik süzgecinden geçirilip analize dönüştürülmesi büyük önem taşıyor.

   Yine de bir yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen darbe girişimiyle ilgili birçok sorunun yanıtı hâlâ verilemedi. Medya görevini hakkıyla yerine getiremedi.  

     Gelelim 15 Temmuz darbe girişiminin gazeteciliğe etkilerine.  Medya ortamındaki mevcut sorunların 15 Temmuz 2016 sonrasında arttığını söyleyebiliriz. Özgürlük ve demokrasi sorunu çok daha yoğunlaştı.  Hiçbir gerekçe gösterilmeden kararnamelerle alternatif ve bağımsız kimi medya kuruluşlarının kapısına kilit vuruldu. Emniyet ve adliye binaları gazetecilerin günlük uğrak noktaları haline geldi.

    Gözaltına alınan ya da tutuklanan gazetecilerin çetelesini tutmak, meslek örgütlerinin en önemli uğraşı alanı oldu. Çağdaş Gazeteciler Derneği Ankara Şubesi’nin hazırladığı ve 15 Temmuz 2016-15 Temmuz 2017 tarihlerini kapsayan  “Medya raporu”ndaki sayısal veriler şöyle:

   “318 basın mensubu gözaltına alındı. 103 basın mensubu tutuklandı. 18 gazeteci hedef gösterildi ya da darp edildi. 1 gazeteci hayatını kaybetti. 2 haber sitesi kapatıldı. 25 haber sitesine erişim engeli getirildi.147 medya kurumu kapatıldı. 1404 basın mensubu işinden oldu. 32 parlamento kartı, 624 basın kartı iptal edildi. 4 yabancı basın mensubu sınırdışı edildi.”

   Üç gün önce yayınlanan yeni bir kararnameyle kapatılan medya kuruluşlarına Dihaber ajansı, Gazete Şujin ve Rojeva Medya gazetesi de eklendi.  Hapiste olan gazeteci sayısı da her geçen gün artarak 160’ın üzerinde çıktı. Ne yazık ki, bu ağır tablonun sorumlularından biri de iktidar yanlısı bazı medya kuruluşları. Bu yayın organları gazetecileri hedef gösteriyor, bağımsız ve eleştirel medyayı “haberleriyle” yargılıyorlar. Medyaya yönelik baskının artmasına katkıda bulunuyor; çok sesliliğe engel oluşturuyorlar.

  Bu durum da gösteriyor ki, darbeye karşı çıkmak yetmez, gazeteciler,   demokrasi ve özgürlüklere koşulsuz sahip çıkmalı. Basın özgürlüğünü ve halkın haber alma hakkını savunmak medyanın ortak paydası olmalı. Gazeteciliğin, 15 Temmuz felaketi ve sonraki uygulamaların getirdiği noktadan tek çıkış yolu bu.

 

İnsan yaşamını gözetmek

   “Sarıyer’de bir otomobil denize uçtu”  haberi ajanslardan geçmişti. Birçok internet sitesinin yanısıra Hürriyet’in web sayfasında da yer aldı. Bu haberde denize uçan otomobilin sürücüsünün kurtulmasının nedeni anlatılıyordu:

   “..Sürücü emniyet kemeri bağlanmadığında çıkan uyarı sesini engelleyen susturucu tokalardan takmıştı. Yaptığı bu kural ihlali sayesinde sudan kısa sürede çıkarıldı. Su altında emniyet kemeri zor açılıyor.”

   Zaten bu ülkede, emniyet yetkilileri ve güvenli sürüş uzmanlarının bütün uğraşlarına rağmen sürücülerin önemli bir bölümü emniyet kemeri takmıyor ve “susturucu toka” ile kendini kandırıyor.

     Böyle bir ortamda haberi yazan gazeteci ve yayınlayan editörler, sürücünün emniyet kemeri takmaması nedeniyle kurtulduğu bilgisini vermenin olası sonuçlarını dikkate almalıydı.

   Haberdeki bu bilgi susturucu toka kullananlara yeni bahane olabilir, onları kemer takmaya ikna etmek daha da zorlaşabilir. Başka sürücüler de kemer takmaktan vazgeçebilir.

   Hiç unutmuyorum, yıllar önce Boğaziçi Köprüsü’nden atlayan bir gencin üzerindeki pardösünün paraşüt görevi görmesi nedeniyle kurtulduğu yazılmıştı. Bir hafta kadar sonra başka bir genç köprüden atlarken üzerindeki paltosunu çıkarıp atlamıştı. Pardösülü intihar haberini yazan gazetecinin o gencin ölümünde hiç sorumluluğu olmadığını söyleyebilir miyiz?

    Ayrıntı yazmanın şehvetine kapılarak emniyet kemeri takmamayı özendirecek haber yazmak da o pardösülü intihar haberindeki gibi sonuçlar doğurabilir. Gazetecilik insan mesleğidir. İnsan yaşamını gözetmeli, sürücüleri emniyet kemeri takmaya özendirmeliyiz. Yazdıklarımızla insanların hayatta kalmasına vesile olmak kadar büyük mutluluk var mı?

 

   Okurdan kısa kısa

   Kamuran Tur: Gazetecilerin reklam yapmasının sakıncalarını yazıp duruyorsunuz. Ama sosyal medyada dolaşırken bir reklam filmine rastladım. Yazarınız Ayşe Arman, “İz bırakacak işlere imza at” diye bir teknoloji mağazası, bir bilgisayar markası ve programının ortak reklamında oynuyordu. Tarihi de eski değil, Kasım 2016. Buna niye itiraz etmiyorsunuz?

      Soydan Muluk: “Fırında dehşet” haberinde isim ve fotoğraflar açık. Beyefendi ölmüş, hanımefendi ağır yaralı. İkisi de kendini savunamayacak durumda. Ama siz onları “ilişki yaşıyorlar” diye ifşa ediyorsunuz! (9 Ağustos)

  Turabi Maki: Bir otobüsün Ankara’da köprü ayağına çarptığı kazada Pamukkale firmasının adını hem internette, hem de gazetedeki haberde yazdığınız için teşekkür ederim. Her zaman böyle yapın, bilgi saklamayın lütfen.

     Selçuk Karadenz:  Sporda “Kaleci kazağı İdriss Kameni’nin” haberinde “gös domdursa da” yazılmış. Doğrusu “göz doldursa da” olsa gerek. (17 Ağustos)

  Gözde Eskici: Fas’taki bir toplu tecavüzle ilgili “Toplu tecavüzü videoya çektiler”  haberinde o anın fotoğrafını koymanın bu videoya merak uyandırmaktan başka bir işlevi var mı? (23 Ağustos)

   A.Esin/V.Katı:  Süper lig puan tablosunda 3 puanlı Konya, 4 puanlı Akhisar’ın önüne konulmuş. TFF 1.lig puan durumunda da çizginin 4.değil 6.sıradan sonra olması lazım.

      Hasan Selçuk: Hürriyet e-gazete okuyorum. Ama Cumartesi-Pazar-Kitap eklerinde orta sayfayı bütün olarak verdiğinizde okumak işkenceye dönüyor. Yazıları büyüttüğünüzde sabit durmuyor, okumak imkansız. (6 Ağustos)

      Murat Akıncı: Magazin eklerinde neden “beach” kelimesini kullanıyorsunuz da plaj demiyorsunuz? Dilimizde böyle bir kelime mi var?

 FARUK BİLDİRİCİ/HÜRRİYET/ 28 AĞUSTOS 2017 

 
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr