1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
 21 Ağustos 2017, Pazartesi
 

    Mahkemelerde sanıklara tek tip elbise giydirme tartışmasında hukukçuların en önemli itiraz gerekçesi, bu uygulamanın sanıkların tümünün baştan suçlu ilan edilmesi anlamına geleceği kaygısı.

    Hukukçuların bu kaygısını biz gazetecilerin de taşıması gerekli. Hüküm giyene kadar herkesin suçsuz kabul edilmesi ilkesi istisnasız bütün sanıklar ve bütün davalar için geçerlidir. “Masumiyet ilkesi”nin bazı sanıklar ve davalara uygulanmayacağı gibi bir önkabulden hareket edemeyiz.

    Kuşkusuz bu ilke 15 Temmuz darbe girişimi ve “Fetullahçı Terör Örgütü” davalarını da kapsar. Darbe girişimini nefretle karşılamamız, devlet içinde devlet örgütlenmesini lanetlememiz, bu davaların sanıklarının haklarını görmezden gelmemize neden olmamalı. Hukuk önünde herkes eşittir.

    Ama açık yüreklilikle soralım; medya bu davalarla ilgili haberlerde “masumiyet ilkesi”ni ne kadar uyguluyor? Bu davaların sanıkları öbür davaların sanıklarıyla eşit görülüyor mu?  Adil yargılanma hakkı ne kadar gözetiliyor?

    Ne yazık ki, (bu sorulara) olumlu yanıt vermek mümkün değil. Benim bildiğim davalarda savcıların suçlamaları “iddia”, sanıkların o suçlamalara yanıtları “savunma” diye verilir. Fakat medya, bu davalarda savcıların suçlamalarını kanıtlanmış gerçek, sanıkların yanıtlarını “savunma” diye yazıyor.

    Sanıkların kendilerini savunurken söylediklerinin doğru olup olmadığına mahkemeler karar verir. Fakat bakıyorum, haberlerde hatta başlıklarda sanıkların söylediklerinin “yalan” olduğu yolunda hükümler veriliyor.

   Gözaltına alınanlar şüphelidir; yargılama başlayana kadar  -ünlüler, siyasetçiler, gazeteciler vb dışında- isimleri kodlanır. Fakat bakıyorum gözaltına alınma anından itibaren insanların fotoğraf ve isimleri açıkça yayınlanıyor. 

   Bugünlerde en çok aldığım talep, bu davalar ve polis operasyonlarıyla ilgili haberlerden isimlerin çıkarılması. Bu operasyonlarda gözaltına alınıp bırakılan ya da tahliye edilen çok sayıda kişi, haberlerdeki açık isimleri nedeniyle zor durumda kaldığını belirterek, isminin ve fotoğrafının çıkarılmasını istiyor.

  Talepte bulunanların küçük bir bölümü bile suçsuz olsa onları şimdiden damgalamanın sorumluluğunu üzerimize almamalıyız. Zira günümüz koşullarında bir insanı “Fetöcü” diye damgalamak yaşam hakkını elinden almak, toplumdan soyutlamak anlamına geliyor.

     Biz gazeteciler, koşullar ne olursa olsun hiçbir kişinin mağduriyetine yol açmamalı, insanların adil yargılanma hakkına ve masumiyet ilkesine gölge düşürmemeliyiz. Ne biz gazeteciler yargıcız, ne de gazeteler mahkeme.

 

   Leş ve telefi bırakın

   Antalya’da, aracını üzerine sürdüğü köpeğin ölümüne neden olan sürücüye medyada gösterilen tepki sevindiriciydi. Ancak bir köpeği öldüren sürücüye ve hayvanları mal olarak değerlendiren yargı sistemine kızarken medya olarak dönüp kendimize de bakmamız lazım.

  Örnek mi? İki hafta önce Antalya’da bir de kedi katliamı vakası yaşandı. Bu katliam haberiyle ilgili açıklama gönderen Kedici dergisi Genel Yayın Yönetmeni Tarkan Özçetin, medyanın haber diline dikkat çekiyordu:

   “Kedi katliamı haberinin gazetenizde veriliş şekli de en az cinayet kadar üzdü bizi. Haberde zalimce öldürülmüş yavru kedilerin cansız vücutlarına leş diyen anlayışı şiddetle kınıyoruz. Basınımızın hayatını kaybetmiş hayvanlarla ilgili haberlerde leş ve telef gibi ifadeleri kullanmamasını rica ediyoruz.”

   Maalesef Özçetin’in eleştirdiği anlayışla yazılan haberlere hemen her gün rastlanıyor medyada. Hatta Hürriyet internette birkaç gün önce yayınlanan bir haberde de “Elazığ’da trenin çarptığı 90 keçi telef oldu” denilmişti.

   Artık bu dili geride bırakmalıyız. “Ölü” ve “öldü” gibi sözcükler varken “leş” ve “telef” diye yazmak, hayvanları mal olarak görmek demek. Bu dili kullanan medyanın hayvan sevgisini geliştirmeye ve toplumu bilinçlendirmeye katkısı olamaz. O canlıların yaşam hakkı böyle savunulmaz.

 

    Meslek örgütlerinde ayrım

    Türkiye Gazeteciler Cemiyeti ve Basın Konseyi yöneticileri, Silivri Cezaevi’ne gittiler. Cumhuriyet yönetici ve yazarları Murat Sabuncu, Kadri Gürsel, Ahmet Şık ve Akın Atalay’a destek ziyaretinde bulundular.

   12 Ağustos’ta Hürriyet’te sadece Basın Konseyi Başkanı Pınar Türenç’in Silivri ziyareti haberi yayınlandı. TGC Başkanı Turgay Olcayto ve yöneticilerin ziyaretine internette yer verilirken, basılı gazetede haberi çıkmadı.

   Silivri izlenimleri geniş biçimde yayınlanan Türenç’in Bakırköy Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda tutuklu bulunan Sözcü gazetesi internet sorumlusu Mediha Olgun’u ziyareti de Hürriyet’te bir gün sonra yer aldı. TGC Başkanı Olcayto, 15 Ağustos’ta da Şahin Alpay ve Mehmet Altan ile cezaevinde görüştü. Bu ziyaret de Hürriyet’te haber olamadı.

  Cezaevlerindeki gazeteci meslektaşlarımıza destek ve bu yöndeki bütün girişimleri haberleştirmek biz gazetecilerin görevi. Çünkü gazetecilik suç değildir. Ama Hürriyet de meslek örgütleri arasında ayrım yapmamalı.

 

   Okurdan kısa kısa

    M. Çağlayan/C.Sert: “Sibel Can yakalandı” haberinin gerçeği yansıtmadığı ortada. Doğrusu nedir? Magazin gazeteciliği anlaşmalı fotoğraf çekmek değil gerçekten yakalamaktır. “Sibel Can yakalandı” değil “Poz verdi” yazmalıydınız.

   M.K. Okutan/O.Özdemir: Sezon açılmış ama sizin internetteki fikstür ve puan durumu geçen sezonda kalmış. Geçen yıl da sezon başlarken tabloları değiştirmeniz haftalar almıştı.

    Kamil Erker: Dünya sayfasında “Alman vekillere Konya formülü bulundu” haberinde “Alman NATO Genel Sekreteri Yardımcısı Rose Gottemoeller” deniyor. Halbuki  Gottemoeller ABD vatandaşı.  (9 Ağustos)

    Koray Kılınçat: “Dijital Bankacılık Dosyası” nda İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Yalçın Sezen’in adı üç kez “Yalçın Çetin” olarak yazılmış. (10 Ağustos)

    S.Taşçı/İ.Çatal: “Jöndü, kötü adam oldu!” kutusunda Kuzey Vargın’ın 1940 doğumlu olduğu yazıyor. Ama haberde ve ilk sayfadaki spotta “74 yaşında” diyor. 1940 doğumlu ise yaşı 77 olmaz mı? (14 Ağustos)

   Vedat Oğuzhan: Sporda “Aykut Kocaman, Trabzonspor yenilgisi öncesi tatlarının kaçtığını belirtti” demişsiniz. Hem de spotta. Fenerbahçe-Trabzonspor maçı oynanmadan iki gün önce böyle yazmanız büyük bir hata. (18 Ağustos)

  Tuluhan Kırlı: Kelebek’te Güzin Abla yazısının spotunda hayvanlar yerine “hayranları” sokağa bırakmışsınız! Bir harf yanlış ama sonuç bu. (18 Ağustos) 

    Semih Ekşi:  İnternet sitesinde “Çocuğunuz doğada eğlenirken siz manzaranın tadını çıkarın” başlığı altında bir restoran  reklamı yapılmış ama haber gibi. Reklam ibaresi de yok. (10 Ağustos)

    Damla Sekin: “Sokak ortasında iğrenç olay! Balkonda uyuyan şortlu kızı görünce”. Kadın kıyafetlerinin tartışıldığı bir dönemde saldırıyı meşrulaştıran bir başlık bu. (1Ağustos)

FARUK BİLDİRİCİ/21 AĞUSTOS 2017 / HÜRRİYET


 
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr