1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 FATİH TERİM VE ÜST AKIL
 14 Ağustos 2017, Pazartesi
 

   Bu hafta en çok şikâyet aldığım konu, Hürriyet internetteki Fatih Terim’in Galatasaray’a dönmesiyle ilgili haberlerdi. İlk olarak Prof. Dr. Ali Atıf Bir, Twitter’dan “Okur Temsilcisi’ne resmi şikâyetim” diye yazarak, “Operasyon başlıyor” haberini eleştirdi. Ardından başka okurlardan da itirazlar geldi 5 Ağustos’ta internette yayınlanan bu habere.  

  Okurlar, internette 7 Ağustos’ta kullanılan “Müthiş iddia” ve 8 Ağustos’ta yayınlanan “Fatih Terim’den şok karar! Tudor…” haberlerini de eleştirdi. Okurların görüşünü Hasan Acar’dan alıntıyla özetleyeyim: “Terim'den Tudor için şok karar’ yazıyor. Haberi tıkladığınızda varsayım üzerine kurulu altı sayfa geliyor. Kanımca Fatih Terim'i Galatasaray'a getirme veya Tudor'u istifaya hazırlama üzerine kurgulanmış haber”. 

      Evet, maalesef bu üç haberin okurlar üzerinde bıraktığı izlenim buydu. Bu izleniminin doğru olup olmadığını anlamak için eleştirilen haberleri inceledim. Gerçekten başlıkta “Terim gümbür gümbür geliyor” denmişti ama haberde hiçbir kaynak ve somut bilgi yoktu. “Tudor’u gözden çıkaran Özbek tüm şartları adeta Terim’i ikna etmek için hazırlıyor” cümlesinin de neye dayanarak yazıldığı belirsizdi.

    “Müthiş iddia” haberinde “Galatasaraylı taraftarların Fatih Terim baskısının arttığı” öne sürülmüştü. Bu da kaynağı belirsiz bir “iddia”dan ibaretti. Hangi taraftarlar, kaç taraftar Fatih Terim’i istiyor, bu nasıl belirlenmiş, taraftarların nabzını kim tutmuş? Bu yazılmamış. Öyle ya, milyonlarca taraftarı olan bir kulübün taraftarlarının Fatih Terim’i istediğini yazıyorsanız bildiğiniz bir şeyler olmalı. Bir anket, toplu bir açıklama vb gibi… 

    “Fatih Terim’den şok karar” haberi çıtayı daha da yukarı çekmiş, bu kez “camia” ve “üst akıl”ın “Fatih Terim’i kulübede Tudor’un yerinde görmek istediği” yazılmış. Ama “camia” kim, “üst akıl” ne? Camianın Terim’i istediği nasıl belirlenmiş? Galatasaray camiası adına kim konuşmuş? Onlar belirsiz.

     Daha uzatmadan bir hatırlatma yapayım. Gazeteciliğin genel ilkeleri spor ve internet haberleri için de geçerlidir. Haberlerde kaynak göstermek zorunludur. Özellikle de bir kişinin, bir grubun düşüncesini, isteğini, beklentisini “kaynağını gizli tutarak” yazamazsınız. İsmini verirsiniz okur da ona göre karar verir.

   “Taraftarlar”, “camia” ve “üst akıl” diye ne olduğu belirsiz, kontrol edilemeyecek, bir takım genellemeler üzerinden haber yazarsanız, okurun bunu Galatasaray’dan birilerinin değil de gazetecinin isteği olarak algılaması doğaldır. Çünkü bunun siyasi ve askeri haberlerdeki “belirtildi” bildirildi” diye yazılan kaynağı belirsiz haberlerden farkı yok. Kaynak yoksa okur nezdinde sorumlu siz olursunuz.

   Kaldı ki, geçen hafta boyunca basılı Hürriyet’te Galatasaray yönetiminin Terim’i istediği yönünde bir tek haber çıkmadı. En sonunda 8 Ağustos’ta basın toplantısı yapan Özbek de Terim’i düşünmediklerini açıklayarak internette bir hafta boyunca çıkan üç haberi birden yalanlamış oldu.

  Hiç kimsenin başka medya kuruluşlarından kopyaladığı üfürükten haberlerle Hürriyet’i okurunun gözünde küçük düşürmeye hakkı yok. Habercilik ciddi iştir.

 

  Gazete güvendir

  46 yıllık sadık okurumuz H.Güneş Kuşoğlu, gazetesine kırılmış. Onu üzen de Hürriyet’te yayınlanan bir reklam:  

     “Babam her gün Hürriyet aldırırdı. Şimdi 56 yaşındayım. Hâlâ her gün Hürriyet okuyorum. 29 Temmuz’da M..… cep telefonun tam sayfa reklamı vardı. Servis güvencesi ve GSM şirketinin de adı vardı reklamda.  Memur maaşımla taksitle aldım. Piyasanın en kötü, geri teknolojiye sahip telefonuymuş. Bir SMS için öğleye kadar uğraştım. Şirket de ilgilenmedi. Bize ne kardeşim bakaydın soraydın demeyin. Ben reklama değil gazeteme güvendim.”

  Elbette bir reklamda tanıtılan ürün, Hürriyet’in güvencesinde değil. Reklamlar, Hürriyet’ten ve tabii yayınlandığı medya kuruluşundan tamamen bağımsız, onların sorumluluğunda olmayan tanıtımlardır.

  Ama bir de şu taraftan baktım okurun yazdıklarına; okur, gazetesiyle nasıl bir güven ilişkisi kurmuş ki, orada yayınlanan reklama da aynı güveni duyuyor. Gazetesinde yayınlanmış olması reklamdaki markadan daha önemli onun gözünde. Gördüğü bir aksaklığın gazetesiyle kurduğu güven ilişkisini zedelemesi de doğal.

    Bu güven ilişkisini bir de haberler ve yazılar için düşünelim. Okurun güveninin temelinde zaten gazetedeki içeriğin doğruluğu, güvenilirliği ve bağımsızlığı yatar. Haber ve yazılarda ürün/marka övgüsü yaparak ya da sosyal medya hesabında ürün yerleştirerek yapılacak dolaylı reklamlar, o ürün/markayı tüketiciye gazetenin ve gazetecinin güvencesiyle sunmak olur.

    Bu yolla sunulan üründe ortaya çıkacak bir sorun, okurun o gazeteye ve gazeteciye bakışını olumsuz etkiler. Güven ilişkisi ağır biçimde zedelenir.

 

  Okurdan kısa kısa 

 Esat Koçal: “Katar ile deniz tatbikatı başlıyor” haberine göre Katarlı subayı firkateynimizde “selamlama taburu” karşılamış. Sanırım editör taburda kaç asker olduğunu bilmiyor. Manga veya takım olmalıydı.(5 Ağustos)

  Yüksel Çetiner: Haberde “Orgeneral Çolak’ın iki yıl daha uzatılma hakkı var” yazılmış.” Üst makamlarca yapılabilen uzatma için hak değil, imkân sözcüğü kullanılır. “Oramiral Bostanoğlu’nun uzatma şansı bulunmuyor” denilmiş. Görev süresinin uzatılması şans değil, imkân meselesidir. (1 Ağustos)

A.Naci Doğan: Arka sayfadaki “İngiliz modele 6 gün işkence” haberi, hele de kullanılan basın fotoğrafı etik katliamı ve eksiksiz bir rezaletti. (7 Ağustos) 

  Kamil Tül: 9 Ağustos’taki “Arda Turan ay yıldızlı ekibin yeni hocasına evet dedi” haberiniz şaşırtıcıydı. Arda Turan, milli takımdan kendisi ayrılmadı. Bir meslektaşınıza saldırdığı için gitti. Bereket Uğur Meleke, “kadro dışı kalmasının nedeni gazeteciye saldırı” diye yazdı da eksiği bir gün sonra tamamladınız.

    Hamit Akıncıoğlu: Beşiktaş’ın Negredo transferi dünyada gündem olmuş. Hurriyet.com.tr ana sayfasına bakıyorsun her Beşiktaş haberinde olduğu gibi küçücük haber. (3 Ağustos) 

  Reha Taşkın: DHA’nın internette yayınlanan “Kızılırmak’ta yakalanan pirana testis yiyen balık” haberi palavra. “Pacu” balığının testis yediği efsanesi Kopenhag Doğa Tarihi Müzesi’nden bir profesörün şakasıymış. Üzücü olan haberde bunu bir Türk doçentin aktarması. (5 Ağustos)

  Uğur Nazik: Üçüncü sayfadaki “Üsküdar’da baba cinayeti” haberinde katil baba işportacı mı, yoksa tekstil atölyesinde mi çalışıyor anlaşılmıyor. Haberin girişinde işportacı, ilerleyen bölümde tekstil işçisi…(10 Ağustos)

   M.İhsan Olcay/ A.Erkin Gülel: Bugünkü gazetede dün akşamki Süper Kupa finaliyle ilgili tek satır yoktu. İstanbul’a 40 km mesafedeki Bayramoğlu’na Anadolu baskısını yollamak bugünün şartlarında komik değil mi? (7 Ağustos) 

FARUK BİLDİRİCİ/HÜRRİYET/ 14 AĞUSTOS 2017 

 
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr