1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 DUAYENDEN ETİK UYARILAR
 24 Temmuz 2017, Pazartesi
 

   Sanırım bir ilk.  Okur Temsilcisi olarak yazdığım etik sorunlarla mücadeleye halkla ilişkiler cephesinden destek geldi. Sibel Asna, Türkiye’nin ilk halkla ilişkiler şirketi A&B İletişim’in 35 yıllık yöneticisi ve halkla ilişkiler ile iletişim danışmanlığının duayenlerinden biri.

   Asna, Türkiye’de gazetecilik ve halkla ilişkiler danışmanlığı arasındaki ilişkilerde “etik kuralların uygulanmasında bazı sapmalar olduğunu” da açıkça dile getirdi. Asna, gönderdiği mektupta sözünü ettiği etik sapmalara değindi:

   “Bilimsel ve mesleki ortamlarda ‘gazetecinin önemli haber kaynaklarından biri’ olduğu kabul edilen halkla ilişkiler danışmanlarının görevini, şirketlerin reklam departmanları ve pazarlama - marka yöneticileri devralmış, Hİ departmanlarından gazeteler veya ilgili mecralarda yayınlanacak yazıları yazmaları istenmeye başlamıştır.

     Advertorial olarak tanımlanan paralı haberlerin artması, önemli bir ulusal haber ajansımızın başlattığı ve diğer yayınların takip ettiği haberin para karşılığı yayınlanması, sektör eki adı altında reklam toplamak amacıyla yapılan ek basımlarda müşterilerin kendilerini öven yazılar yazmaya teşvik edilmesi ve bunların yine para karşılığı basılması, kabul edilemez boyutlara ulaşmış durumdadır.  Doğal olarak bu durum, okuyucu ve izleyici nezdinde ciddi güven sarsılmalarına neden olmuştur. Tiraj rakamları ve toplumsal araştırmalar da durumun kanıtı olarak görülmektedir.

    Mesleklerimizin taşıdığı itibar ve gazetecilerin kamuoyu gözünde ‘doğruyu yazar’, ‘doğruyu aktarır’ şeklinde kabul görmesi gerçeği, bu tür paralı yayınların artmasıyla ne yazık ki vahim derecede değişmiştir. İş dünyasında konunun haber değeri taşıyıp taşımamasından ziyade, ‘Ben reklamverenim, benim haberim tabii ki kullanılacak’ düşüncesi egemen olmuştur. Haberi kimin seçtiği, markanın hangi özellik ve uygulamalarıyla haber olmaya değer görüldüğü gibi konularda gayret sarf etme ihtiyacı da kalmamıştır.”

   Asna, “bir avuç profesyonelin işini etik ilkelere uygun yapma” çabasını sürdürdüğüne dikkati çekti. Ardından medya kuruluşlarının “etik sapmalar” konusunda önlem alması gerektiğini ve “özel sektörün yazı işleri bağımsızlığına çok daha fazla saygı göstermesinin ifade özgürlüğünün sağlanması yolunda önemli bir adım olacağını” vurguladı.

   Asna’nın değerlendirmelerine katılmamak mümkün değil. Medyanın iş çevreleri karşısında da editoryal bağımsızlığını koruması zorunlu. Bu konuda iki tarafa da görev düşüyor.

 

   İletişimcilerin etik girişimi

   İletişim Danışmanlığı Şirketleri Derneği de etik sorunlara karşı yeni bir girişim başlattı. Bir süre önce gazetecilerle elele verip “İletişim ve Medya İlişkileri Yönetiminde Mesleki İlkeler” kılavuzu hazırlamışlardı. 

    Bu ilkelere İDA’nın yanısıra Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, Bilişim Muhabirleri Derneği, Ekonomi Gazetecileri Derneği, Kurumsal İletişimciler Derneği, Reklamverenler Derneği, TOBB Medya ve İletişim Meclisi ve Türkiye Halkla İlişkiler Derneği de imza koymuştu.

    Şimdi kılavuza başka kuruluşların da destek vermesi için çaba harcanıyor. İDA Başkanı Ergun Gümrah, TÜSİAD ve İletişim Araştırmaları Derneği’nin bu metni imzalamayı taahhüt ettiğini ve yakında imza töreni yapılacağını söyledi.

      Kılavuzdaki bütün ilkeleri yazamayacağım ama birkaç örnek vereyim. “Kurum şirket yöneticileri ve iletişim profesyonelleri” bölümünde yer alan medya ve gazetecilerle ilişkiler hakkındaki iki önemli:

   *Temsil ettiği kurum ve şirketlerin reklam güçlerini kullanarak haberlerin yayınlanmasını veya yayınlanmamasını sağlama eğilimlerine karşı durmayı meslek ilkelerinin bir gereği olarak görür, bu tarz bir ilişkiye aracılık etmez.

    *Yayınlanan haber için maddi ödüllendirme yapmaz. Basın buluşması ve gezilerinde, davet sahibinin ürün ve hizmeti ile doğrudan ilgili olsa dahi, basın mensuplarına yüksek değerli armağan verilmesini teklif etmez, basın mensupları arasında çekilişle hediye dağıtmaz.

    “Medyada karar vericiler ve medya mensupları” bölümünde de Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi’nin temel alınması gerektiği vurgulanıyor; reklam ve çıkar ilişkileri düzenleniyor:

*Reklam servislerinden gelen haber taleplerini, reklam vaadi veya tehdidi ile gelen haberleri değerlendirmemeyi bir meslek ilkesi olarak kabul eder.

*Nakdi veya ayni olarak belgeli ödeme karşılığında hazırlanan içeriklerin, editörler tarafından belirlenmiş içerikten ayrılması için özen gösterir. Bu tür içeriklerin 'Advertorial', 'Reklam', 'Haber-İlan' olduğunun yayın sırasında açıkça belirtilmesi konusundaki yasal zorunluluğu yerine getirmeyi itibarlarının bir gereği olarak kabul eder.

    Bu ilkelerin ödünsüz uygulanmasının, iletişim danışmanları ve gazeteciler arasındaki etik sorunların ortadan kalkmasına yardımcı olacağına inanıyorum.

 

     Ombudsmana suçlama

    267 gündür cezaevinde tutulan Cumhuriyet yazar, çizer ve yöneticileri, gazetecilik faaliyetleri nedeniyle bugün yargı önüne çıkacak. Yargılanan yazarlardan biri de Cumhuriyet’in Okur Temsilcisi (Ombudsman) Güray Öz.

    Mevkidaşım olan, tutuklanmasından önce gazetecilikteki etik sorunlarla ilgili olarak sık sık fikir alışverişinde bulunduğum Öz’ün iddianamede neyle suçlandığına baktım, gözlerime inanamadım. Aynen şöyle yazmıştı savcı;

     “..aynı zamanda cumhuriyet gazetesinin okur temsilciliğini yapan şüphelinin Cumhuriyet okurlarından gelen (CUMOK) tepkiler ve rahatsızlıkları yönetime aktarma adına girişimde bulunmadığı, şüphelinin 2013 yılından sonra yönetime gelen ve radikal bir yayın politikası değişikliği yapan diğer şüphelilerle ortak hareket ettiği, gazetenin yayın politikasından hukuken sorumlu olduğu..”

   Böyle uzayıp gidiyor suçlama. Anlaşılan artık Okur Temsilcisi’nin görevini nasıl yapması gerektiğine savcılar karar veriyor, gazeteciliği yargıladıklarını açık açık yazmakta sakınca görmüyorlar…

 

      Okurdan kısa kısa

    Nuri Bulgulu: Hülya Koçyiğit, yaptığınız söyleşide henüz yargılanmamış ve iddianamesi yazılmamış olanlar dahil tüm tutuklu gazetecileri peşinen suçlu ilan etmiş. Bu sözler etik açıdan yanlış, hukuki açıdan suç. (26 Haziran)

    D.Burak Bayrak: “Tarihte iz bırakanlar” serisi ilgimi çekti ve 39 kupon biriktirerek aldım. Ancak tarafsız bir gözle yazılmış tarih kitabı ararken, yorumlara dayalı, ideolojik kitaplarla karşılaşacağımı inanın tahmin etmemiştim.

      Cihan Kaplan: İnternetteki “Kartal, Çin'e indi! Güneş küplere bindi” haberinde pasaport kuyruğunda bekletilen Şenol Güneş’in sinirlendiği yazıyor. Fakat altı fotoğrafın hiçbirinde Şenol Güneş yok. (18 Temmuz)

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 24 TEMMUZ 2017

 
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr