1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 "ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
 06 Mart 2017, Pazartesi
 

    İki yıl kadar önce yine “askeri kaynaklara” dayanarak yapılan haberler tartışılıyordu.  O zaman ben de bu köşede  “Askeri kaynak nedir?” başlıklı bir yazı yazmış ve “kaynağı gizli tutulan haberler”in araştırılması, yazımı ve sunumu ile ilgili etik kurallara dikkat çekmiştim. 27 Temmuz 2015’te yayınlanan bu yazıdan bir bölümü hatırlatmak istiyorum:

     “Nasıl her bilgi haber olmazsa, gazeteci olarak ne kadar güvenirsek güvenelim, gizli kaynakların her söylediği de haber olmaz, olmamalı. Newhouse gazetelerinin Washington editörü Deborah Howell, tam da bu noktaya işaret ediyor: ‘Bir kimsenin düşüncesini aktarmak için, asla kimliği açıklanmayan kaynaklar kullanmayın.’

    Son derece yerinde bir kural bu. Bilgi ve demeci ayırmak gerek. Bilgi, kaynağın kimliği açıklanmadan da kendi başına haber değeri taşır. Ama bir kaynağın düşünceleri, ancak adıyla birlikte anlam kazanır.

  Eğer adını vermediğimiz bir kişinin demecini yazarsak, birincisi, o kişinin düşüncesini kaynak gösterdiğimiz kurumun tamamına maletmiş oluruz. Bu kuruma haksızlık. İkincisi, o kişi söylediklerinin sorumluluğunu almamış, gazeteciyi kullanmış olur. Gazeteciliğe de haksızlık.”

    Bu noktadan hareketle, o dönemde “askeri kaynaklara göre” diyerek yazılan haberlerin yanlışlığına dikkat çekmiştim.  Bir kişi ya da kurumun rahatsızlığı, duygusu, düşüncesi veya demecinin kaynağın kimliği açıklanmadan yazılamayacağını vurgulamıştım.

   Bugünlerde yine o yazıdaki gibi “askeri kaynaklar” sorunu ile karşı karşıyayız. Hürriyet’in, ilk sayfada “Yedi eleştiriye yedi yanıt”, iç sayfalarda ise “Karargah rahatsız” başlığıyla yayınladığı haber de “askeri kaynaklara”  dayanıyordu. Gizli bir kaynağa dayanarak “görüş, eleştiri, rahatsızlık yazmak” bu haberin temel yanlışıydı.

     Hürriyet, “askeri kaynaklardan yansıyan görüşler” diye yazarak, haberde dile getirilen görüşlerin sorumluluğunu üzerine almıştı. Kaynağın gizlenmesini isteyerek sorumluluk üstlenmeyen Genelkurmay’ın sözcülüğünü yapmış oldu.

   Nitekim haberle ilgili çıkan tartışmalarda Hürriyet hedef haline geldi. “Askeri kaynaklar” diye haber yazmanın ne denli yanlış olduğu bir kez daha ortaya çıktı. Genelkurmay da Hürriyet’e yönelik eleştiri/suçlama ve soruşturma salvolarını üç gün boyunca izlemekle yetindi. Ancak üç gün sonra yaptıkları açıklamada –isim vermeden de olsa- haberi yazan arkadaşımız Hande Fırat’ı kendilerinin “bilgilendirdiğini” yani o görüşlerin kendilerine ait olduğunu kabul etti.

    Şimdi de Hürriyet, Genelkurmay’ın görüşünü “askeri kaynaklar” diye yazmanın ceremesini çekiyor.

    Soruşturmanın dayanakları

   Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı’nın, bir suç duyurusuna dayanarak soruşturma açması, bu ülkede komplo teorilerinin ciddiye alınabildiğini gösteren yeni bir örnek.  Başsavcılığın basın açıklamasında “haber içeriğinde bahsedilen  ‘karargah’ın hükümetin icraatlarını önlemeye yönelik bir cunta yapılanması olabileceği izlenimi edinildiğinden” dolayı soruşturma başlatıldığı belirtiliyordu.

   “İzlenim” ile soruşturma açılmasının ne denli hukuki olduğunu bir yana bırakalım. Genelkurmay açıklaması, bu “izlenim”in yanlışlığını gözler önüne serdi. Zira açıklamada, Hürriyet Ankara Temsilcisi Hande Fırat’ı kendilerinin “bilgilendirdiğini”, yani haberdeki “karargah”ın kendileri olduğunu kabul ediyorlardı.

  Nitekim Bakırköy Başsavcılığı da açtığı soruşturmanın dayanaksız olduğunu farketmiş olacak ki, yetkisizlik kararı verip, dosyayı İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na göndermiş. Ama bu kez de “terör suçları” kapsamına almış.

   Genelkurmay’ın açıklaması, haberin “askeri kaynaklar” diye yazılmasını da kendilerinin istediğini de ortaya koyuyor.  İyi de Genelkurmay,  6 Temmuz 2015’te yaptığı açıklamada “askeri kaynaklara atıf yapılan haber ve yorumlara itibar edilmemesini” istemişti.  Ama şimdi kendileri “askeri kaynaklar” diye haber yazılmasını sağlayıp, “itibar edilmesini” bekleyebiliyorlar.

   Ayrıca Genelkurmay’ın açıklamasındaki “sorulan sorulara cevap verildiği” ifadesi doğruyu yansıtmıyor. “Eleştiri kisvesi altında iftiraya varan iddialar” ın yanıtlanması asıl olarak Genelkurmay’ın projesi.

   Editoryal hata

  Haberdeki görüş ve yanıtların muhatabı elbette hükümet değildi. Muhalefet partilerinden ve bazı gazetecilerden gelen eleştirilere yanıt veriliyordu. Ama gazetede iç sayfada “Karargah rahatsız” başlığının kullanılması ve ardından gelen önyargılı kampanya bazı kesimlerde haberin muhatabının hükümet olarak algılanmasına yol açtı. Tabii bu algılamada haberde “kadın subaylara başörtüsü yasağının kaldırılmasında Genelkurmay Başkanlığı’nın dahli olmadığı” görüşünün yer alması da rol oynamış olabilir.

    Nitekim Genelkurmay da “Karargah rahatsız” başlığını ve haberdeki “rahatsızlık” ifadelerini olumsuz algıladı. O nedenle açıklamada “Karargah rahatsız” ifadesinin kendilerine ait olmadığını vurguladıktan sonra  “Bu açıklamayı TSK ile devlet ve hükümet arasında bir sorun varmış gibi yansıtmak olayı saptırmaktır” denildi.

    Kaynağının bile böyle algıladığı bir başlığın, haberin içeriğini doğru yansıttığı söylenemez. Kaldı ki, geçmişinde darbeler ve muhtıralar olan bir ülkedeyiz. Üstelik de Cumhuriyet’in 23 Mayıs 2003 tarihli “Genç subaylar tedirgin” (23 Mayıs 2003) haberi bu ülkede hala “Genç subaylar rahatsız” diye hatırlanıyor.

  Dolayısıyla “Karargah rahatsız” başlığının Hürriyet’in açıklamasında “editoryal hata” olarak nitelendirilmesi yerinde bir saptamaydı. Ama keşke gazetenin konuyla ilgili ilk açıklamasında bu hata kabul edilseydi.

    Gazetecilik refleksi

  Hande Fırat, 15 Temmuz darbe girişiminin olduğu gece Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a facetime ile bağlanırken gazetecilik refleksiyle hareket etmişti. Genelkurmay’ın eleştirilere yanıtlarını yazarken de sadece gazetecilik kaygısıyla hareket ettiğine eminim.

    Gazetecilik kaygısıyla yapılan bir davranışı yanlış bulabilirsiniz, eleştirebilirsiniz. Görüldüğü gibi ben de eleştiriyorum haberi ve iç sayfadaki başlığı. Ama nihayetinde sırf gazetecilik kaygısıyla yapılmış bir haberi “Orduyu siyasete çekme çabası”, “Evetleri artırmak için iktidarla işbirliği”, “Askerden hükümete muhtıra girişimi” gibi zorlama varsayımlara tabi tutmak, buradan komplo teorileri üretmek büyük haksızlık.

   Eskiden beri Hürriyet’e önyargılı davrananların bu tür ağır suçlamalarda bulunması nispeten anlaşılabilir. Fakat Hürriyet okuru olan bazı kesimlerin de suçlamalara katılması üzücü. İyi niyetle yapılan eleştirilerin de fazla olması, Hürriyet’in gazetecilik çabasına yönelik beklentilerin yüksekliğinin yeni bir göstergesi.

FARUK BİLDİRİCİ / 6 MART 2017 / HÜRRİYET 

 
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr