1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
 23 Ocak 2017, Pazartesi
 

 

    Terör saldırıları, Anayasa değişikliği, Suriye’de olup bitenler, dövizdeki dalgalanmalar, eğitimde müfredat değişiklikleri, şehit haberleri, cezaevlerindeki gazeteciler gündemimizin değişmez ve hep en ilk sıraları işgal eden maddeleri.

    Bir yandan da küresel ısınma önlenemiyor; iklim değişiyor; buzullar eriyor, okyanuslar yükseliyor ve bunlara bağlı olarak doğal felaketler yaşanıyor. Gelecek kuşaklara yaşanabilecek bir dünya bırakabilecek miyiz bilmiyoruz.

   Bu da ülkemizin ve tüm insanlığın en önemli sorunlarından biri aslında.   Fakat iklim değişikliği ana akım medyanın gündemine bir türlü giremiyor. Ancak kuraklık, sel gibi alışılmadık hava olayları haber olabiliyor. İklim değişikliğine bakış bu olunca da “medya, ülkenin iklim politikalarının oluşturulmasında etkili bir aktör” olamıyor.

  Bu tespitler, İklim Çalışmaları Koordinatörü Ümit Şahin ve araştırmacı Mehmet Ali Üzelgün’ün Sabancı Üniversitesi’ndeki İstanbul Politikalar Merkezi bünyesinde yaptıkları “İklim değişikliği ve medya” araştırmasından. Şahin ve Üzelgün, Türkiye’de kitlesel medya kuruluşlarında yönetici konumundaki gazetecilerle mülakatlar yaparak, iklim değişikliğinin medya gündemine yeterince gelmemesinin nedenlerini ve konunun hangi bağlamlarda haber olabildiğini araştırdı.

  İklim değişikliğinin, Türkiye’de ana akım medyanın gündemine 2006-2007 yıllarında yaşanan kuraklığa bağlı olarak girdiği ve iki yıl kadar gündemin üst sıralarında kaldığı vurgulanan rapordaki bazı bulguların altını çizelim:

   “Konunun medya gündeminde kaldığı dönemdeki haberler iklim değişikliğini basitleştirerek ‘büyük bir tehlike’ olarak aktardı. Bu haberlerde soruna yol açan sebepler gölgede kaldı; bilimsel kaynaklar derinlemesine irdelenmedi.  Haberlerde “bilim insanları küresel ısınmanın milyonların hayatını tehdit ettiğini söylüyor” türünden iddialarla yetinildi.

    Fosil yakıt şirketleri gibi iklim değişikliğiyle mücadeleyi engellemekten çıkar sağlayan sektörlerin Türkiye’de medya sahipliğinde olmaması, insan kaynaklı iklim değişikliğinin gerçekliğinin medyada ve kamuoyunda tartışmalı bir konu haline gelmesini engelledi.

   Türkiye’nin ekonomik büyümeye her şeyden çok önem veren kalkınmacı politik tercihlerinin medyada yaygın karşılık bulması, iklim değişikliği haberlerinin sebepleri ve ekonomik-politik bağlantılarıyla birlikte ele alınmasını zorlaştırdı.

   Ancak gazetecilerin diğer çevre hareketleriyle (HES karşıtları, kent hareketleri vb.) iklim değişikliği ve kalkınmacı politikalar arasında ilişki kurması, sürdürülebilirlik açısından bir olanak sağlıyor.

    Gazeteciler iklim değişikliği alanında bilim ve politika arasında kilit öneme sahip aracılardır. Ancak hem Türkiye’de ‘iklim habercileri’ bulunmadığından ve diğer gazetecilerin konuyla ilgili bilgisi ve farkındalığı az olduğundan hem de iklim değişikliği medya gündemine yeterince giremediğinden bu aracılığın işlerlik kazandığı söylenemez. Bunun tek istisnası iklim değişikliği hakkındaki haberleri bilim-politika çerçevesinde düzenli olarak aktaran Açık Radyo’dur.”

   Gördüğüm kadarıyla raporun medyaya temel önerilerinden biri, “uzman muhabir” istihdam edilmesi. Gerçekten de böylesine devasa bir sorun ancak “İklim habercileri” ile doğru ve yeterli biçimde irdelenebilir, hem de okurun/izleyicinin ilgisini çekecek haberler üretilebilir.

 

     Neden medyada yer bulamıyor?

    Araştırma sırasında görüşülen gazeteciler, iklim değişikliği haberlerinin ana akım medyada yeterince yer bulamamasını şu nedenlere bağlamış:

   * İklim değişikliğinin, okuru/izleyiciyi ya da ‘sokaktaki insanı’ fazla ilgilendirmeyen, tiraj/reyting getirmeyen, yüksek entelektüel düzey ve özel ilgi gerektiren bir konu olduğu görüşünün medyada yaygın olması.

  * Ülke gündeminin yoğunluğu en önemli engellerden biri. İklim değişikliği savaş, terör, siyasi ve toplumsal çalkantılarla dolu son dakika gelişmeleri arasında arka plana itiliyor.

   *  İklim değişikliği uzaklarda gerçekleşen, geleceğe dair ve soyut bir konu olarak görülüyor; güncel olaylarla bağdaştırılmasında ve ‘okuru haberde tutacak şekilde’ haberleştirilmesinde güçlük çekiliyor.

   * Gazetecilerin konuyla ilgili bilgi ve farkındalık düzeyinin yetersizliği ve uzman muhabirlerin yokluğu da iklim değişikliği haberlerinin gündeme alınmasını engelliyor.

 

   Okurdan kısa kısa

   Abdullah Bizden: “Türkiye’nin uzun ömür yöreleri” dizisindeki röportajda “Başına taç, göğsüne elmas, pantetif (bilezik) takacağım' derlerdi” diye bir cümle var. “Pantetif”,  Fransızca “pendentif”in Ayşe teyzenin dilinde aldığı şekil olsun. Ama bu sözcüğün karşılığı bilezik değil, kolyedir. (11 Ocak)

    NOT: “Pendentif”, Fransızca’da daha çok “kolyenin ucuna asılan takı” olarak kullanılıyor.

      Ali Fuat Mengüç: İK ekinin ilk sayfasında, Ceyhun Kuburlu imzasıyla yer verilen “Çikolata ve kahve ile yatırım fırsatı” başlıklı haberin 5. sayfada verilmesi gereken devamı yok. Beşinci sayfa tamamen reklam. (15 Ocak)

  NOT: Bu hata ekin, Ankara ve bazı bölge baskılarında meydana gelmiş.

    Turgut Türkeş: Amatör bir koşucu olarak “Türkiye'nin en iyi 10 maratonu” konulu seçkinizi sabırsızlıkla bekliyorum.

    Doğan D.:  İnternet sitenizde “Galatasaray’dan iki bomba birden” manşeti var. Ayrıca ateş resmi kullanılmış. Bu kadar hassas bir dönemde böyle başlık atmak hangi aklın işi? Daha duyarlı olmanızı bekliyoruz. (6 Ocak)

     Gökhan Yörükoğlu: İnternette “Palm yağı nedir?” başlıklı haberi yazan arkadaşlar, Kuzeydoğu Asya'da nerede tropikal orman varmış göstersinler de gidelim. (15 Ocak)

  Faruk Özgül:  Gazetenizin 14. sayfasındaki bulmacada soldan sağa 3 nolu soru “cinsel birleşmeden sonra yıkanmamış kimse”. Cevabı olan “murdar”ın sözlükteki ilk anlamı “kirli, pis”. Soru başka bir şekilde sorulabilirdi. (5 Ocak)

     A.Naci Doğan: “Kızlara yasak kalkıyor: Tuğba'nın zaferi” manşetinin spotlarında Milli Savunma Bakanı’nın unvanı, bir sözcük kaldırılarak (Amerikan tarzında) “Savunma Bakanı” olarak yazılmıştı. Hürriyet'te böyle bir özensizliğe rastlamak çok üzücü. (16 Ocak)

    Prof. Dr. Konuralp Ercilasun: Reina saldırganının yakalanması haberinde teröristin Özbek asıllı olduğu başta veriliyor. Sonra da “Teröristle birlikte 1'i Kırgız asıllı erkek, 3'ü kadın 5 kişi gözaltında” deniyor. Reina saldırısından beri yapılan bir yanlış burada tekrar ediliyor. Terörist Orta Asya kökenli olduğunda ısrarla ve defalarca köken vurgusuna gidilerek ayrımcılık yapılıyor. (17 Ocak)

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 23 OCAK 2017

 
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
HABER AJANSLARINA ÇAĞRI
SÖYLEŞİDE GAZETECİNİN ROLÜ
"ASKERİ KAYNAK" NEDİR?
ASPARAGAS BÖCEĞİ
NEFRET TACİRLERİNE ARACILIK
GÜCÜN SÖYLEME ETKİSİ
HABERLER AKLAMAZ
GAZETECİYE YASAĞI SAVUNMAK
MEDYA DA MUHASEBE YAPMALI
OKURUN ÖĞRETİCİLİĞİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr