1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 38 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
 02 Ocak 2017, Pazartesi
 

Restoran, bar, otel, beach, casino, mağaza gibi yeni “mekân” açacak ya da oralarda etkinlik düzenleyecek işletmeciler ve onların PR şirketleri, işin kolayını buldu. Gazetelere reklam vermek yerine gazeteci davet edip, reklamdan daha etkili ve daha ucuz yolla tanıtım yapıyorlar.

Gazetecilerin davet edildiği yerler bazen yurt içinde ama çoğu zaman yurtdışında oluyor. Gazetecilerin ulaşım ve konaklama giderlerini, o firma ödüyor; gazetecilerin o açılış ya da etkinliğe ilişkin yazdıkları da genellikle olumlu ve tanıtıcı nitelik taşıyor.

Davetlerle “haber” yaptıranlar, restoran, otel gibi mekânların sahipleriyle sınırlı değil. Büyük şirketler, holdingler ve politikacılar da bu yöntemi “başarı” ile uyguluyor; kimi şirket yurtdışında “lansman” toplantıları düzenliyor; kimi de gazetecileri uzak ülkelerdeki maçlara, konserlere, fuarlara götürüp ağırlıyor.

Elbette bu açılış, toplantı ya da etkinliklerin bir bölümü gerçekten haber değeri taşıyor ve gazeteci davet edilmese de yazılması gerekiyor. Ama bazen bakıyoruz, asla yazı ve haber konusu olmayacak bir faaliyet, sırf gazeteci o geziye davet edildiği için yazılıyor ve yayınlanıyor. Hatta bazen birden fazla gazeteci davet edilince gazetenin birden fazla sayfasında yer işgal ettiği de oluyor bu tür haberlerin.

Daha önce defalarca yazdım. Bir kez daha tekrarlama gereği duyuyorum. Davet gazeteciliği, gazetecilik meslek etiği açısından problemli. Çünkü gazetecilik, gerçeği ama yalın gerçeği hiçbir çıkar ilişkisine dayanmadan aktarma mesleğidir. Araya herhangi bir çıkar ilişkisi girince aktarılan bilginin nesnelliğine gölge düşer; güvenilirlik, inandırıcılık zedelenir. “Haber değeri” dediğimiz evrensel kavram, bir geziye davet edilmek, ağırlanmak ile eşdeğer hale gelir. Gazeteci, tanıtım aracı konumuna indirgenir. Üstelik “davet gazeteciliği”, hem işgücü kaybına neden olur, hem de gazetelerin reklam servislerine ve reklam gelirlerine zarar verir.

Doğan Grubu Yazılı Medya İlkeleri’nde “davetle gidildiğinin yazıda yer alması zorunluluğu” bulunmasının nedeni, gazeteciye objektif davranması gerektiğinin hatırlatılması aslında. Bu ilkenin ikinci nedeni de okurun, o yazıyı “geziye davet edilmiş bir gazetecinin kaleme aldığını” bilerek okuması. Başka bir deyişle, okur, “Bu bir davet gazeteciliği ürünüdür” denilerek, haber veya yazıdaki tanıtım unsurlarına karşı uyarılmış oluyor.

Hürriyet’te bu ilkenin uygulanmasının, “davet gazeteciliği”nin sakıncalarını ortadan kaldırdığı söylenebilir mi? Hayır. Ama “davet gazeteciliği” sorununun Hürriyet ile sınırlı olmadığı da açık. Zaten bu yazıyı, “davet gazeteciliği”nin Türkiye medyasında giderek daha da ağırlık kazandığı gözlemlerime dayanarak yazdım. Bütün medya kuruluşları artık başkasını suçlama kolaycılığına sapmadan önlem almak zorunda. Görmezden gelinecek noktayı çoktan aştı.

 

Davetlerin etkisine örnek

Davet gezilerinin sonuçlarıyla ilgili fikir vermesi bakımından uluslararası bir kruvaziyer şirketiyle ilgili Hürriyet’te çıkan “davet” haberlerini inceledim. Tabii bir de gezi öncesi yazılanlar var ama onları saymadım.

Bu şirketin turlarının tanıtımı için son 1.5 yıl içinde Hürriyet’ten farklı servislerden üç yazar ve bir muhabir, Atina, Miami ve Uzakdoğu gezilerine götürülmüş; her biri yarım sayfa olmak üzere tam beş haber yayınlanmış bu şirketle ilgili. Hepsi de o şirketin gemi turlarının tanıtımı niteliğinde.

Nitekim davetler yoluyla beş kez geniş “haber” yayınlatan bu şirket, Hürriyet’e hiç reklam vermemiş. Bu da haber görünümlü o metinlerin reklamdan daha etkili olduğunun ve ayrıca reklam vermeye gerek bırakmadığının kanıtı olsa gerek…

 

Okurdan kısa kısa

Abdullah Gökler: “Yalan haber nükleer atışma çıkardı” haberinde İsrail Savunma Bakanı’nın adını Moshe Yaloon olarak yazmışsınız. Asparagas haberdeki ismi kontrol etmeniz gerekmez miydi? Üstelik Yaloon’un eski bakan olduğu başka yerlerde yazılmıştı. Yeni bakan Avigdor Lieberman. (27 Aralık)

A. Naci Doğan: “Milli Piyango, Mustafa Kemal ve Rutkay Aziz’i nasıl karıştırdı" haberindeki asıl büyük yanlış şuydu: Hürriyet’in alıntı yaptığı yazıda Kurtuluş dizisinin yönetmeni Ziya Öztan yerine, Mustafa Özkan diye uydurma bir isim yazılmıştı. #tarih dergisi bir sonraki sayısında bu yanlışı düzeltti. Bir düzeltme ve özrü de Ziya Öztan ve Hürriyet okurları hak ediyor. (16 Aralık)

Hakan Semerci: Gözaltına alındıktan sonra serbest bırakılmama rağmen ByLock kullanıcısı olduğum izlenimi yaratmaya çalışılan “AGÜ’ye FETÖ operasyonu” başlıklı haber gerçekleri yansıtmamaktadır. Karalama kampanyası gibi haber yapmak kişiliğime yapılmış bir saldırıdır. (1 Kasım 2016)

Murat Ökmener: Dünya sayfasında “Taziyede bulundu özür dilemedi” haberinde Hiroşima’da kaç kişi öldü anlayamadım. Haberde bir yerde 140 bin, başka yerde 150 bin kişinin öldüğünü söylemekte. Sonra başka yerlere baktım, doğrusu yaklaşık 140 bin imiş. (29 Aralık)

Bülent Akarcalı: Pazar ekinde beş, Kelebek’te üç röportaj vardı. Bir gazete 11 sayfasını sekiz röportaja ayırıyorsa bunun sorgulanması gerekmez mi? Hürriyet yüzbinlerce okurunun şarkıcı-türkücü-aktör dışındaki konularla ilgilenmediğini mi sanıyor? Haber gazetesi olduğunu unuttu mu?(25 Aralık)

Önder Güzel / Yaman Olgaç / Özer Aktan: Levent Kırca’nın bir parodisi vardı. Darbe yapıp kanala el koyacakken zırt pırt araya giren reklamlar yüzünden darbeden vazgeçiyordu. Bu nedir arkadaş, internet sitenizde bir defa tıklayınca en az 2-3 reklam, kimi tam sayfa kimi üstten aşağı iniyor, illallah ettik. Lütfen bunu ilgililere iletin.

Emre Erkut: Radikal Kitap Eki’nde “Çok satanlar” bölümünde sınıflandırma hatası yapılmış. Fatih Portakal’ın kitabı “Edebiyat” listesinde, Cervantes’in Don Kişot’u ise “Edebiyat dışı” listesinde! (30 Aralık)

Yücel Karaca: Teknologweb adlı sitemden kopyaladığınız içeriği noktasına, virgülüne kadar aynı şekilde sitenizde yayınlıyorsunuz. Kaynak göstermeniz yetmez. “KYK Wifi doğrulama sayfası” başlıklı içeriği kaldırın ya da kaynak aldığınız siteme aktif link verin.

Cafer Elitog: Seyahat ekinin 12. sayfasında “Kar yağışını en güzel izleyebileceğiniz 10 yer” başlığı altındaki 1 numaralı fotoğraftaki yer Bolu Gölcük olmasına rağmen, Abant Bolu diye yazılmış. (18 Aralık)

Z. Murat Taşkın: Halep ile ilgili haberde hem de ilk sayfada “rejim yanlısı yabancı teröristler” söylemi vardı. Dünyanın hiçbir yerinde rejim destekçilerine, devlet destekçilerine “terörist” söylemi kullanılmaz. (17 Aralık)

Mustafa Ercan: Hürriyet ailesine çok teşekkür ederim. Ciddi bir çizgi roman hayranı olarak Teksas-Tommiks-Tombraks ve Mandrake dergilerinin biz okurlara sunulması beni çok mutlu etti. Lütfen devamını eksik etmeyin.

Vedat Veleli: İnternette “Noel babanın başına silah dayadılar” haberinde “..Noel’in Türkiye’de de kutlanmasına esprili bir dille yaklaşan efeler, meydana getirdikleri Noel babayı darp etti” yazılmış. “Esprili dille” tanımlaması en basit haliyle nefret söylemine prim vermektir. Hiç yakıştıramadım. (29 Aralık)

Gürbüz Onur: Gazeteniz her gün 3-4 sayfa spor haberi veriyor ki bunların yüzde 90’ı futbol ile ilgili. Ancak 2 ve 3.lig puan cetvellerine ait haber yok. Haftanın bir günü 2 ve 3. lig puan durumlarını verseniz çok iyi olur.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 2 OCAK 2017

 
GAZETECİLİKTE MESAFE SORUNU
APAÇİLER HEPTEN TACİZCİ MİYMİŞ?
YILBAŞI BİLMECESİ HÂLÂ MUAMMA
NEFRET SÖYLEMİNE DİKKAT
WİKİLEAKS KURUCUSU ASSANGE SANIK MI?
BEDAVA GEZİLER KÖRLEŞTİRİR
YENİ SİLAHLARA ÖVGÜ SON BULMALI
HANGİ NEDENLER CİNAYETLERİ MEŞRU KILAR?
MECLİS'İ KAMERA İŞPORTACILARI MI BASTI?
GALATASARAY TARAFTARLARI ÜZÜLDÜ
MAHKEME ELİYLE HAKARET OLUR MU?
KURBAN OPERASYONUNA KURBAN OLANLAR
MAGAZİNDE MUHABİRLİK VE MUHBİRLİK
İNTİHAR HABERLERİ DAHA ÇOK FREN GEREKTİRİYOR
SAVARONA OPERASYONUNUN GÜNAHI
HASTALIKLI ET HABERLERİNİN TAKİBİ ZORUNLUYDU
KİBARİYE SÖYLEŞİSİNİN KAYNAĞI HÜRRİYET'Tİ
BEDELLİ ASKERLİKTE ÜÇ GÜNLÜK FARK
KÜÇÜK TAHSİN'İ ÖLDÜREN HEYECANI MIYDI?
REFERANDUM REKLAMLARI VE İLETİŞİM ÖZGÜRLÜĞÜ
BAKAN STRİPTİZCİ DE OLSAYDI
HÜKÜMETİN AİHM'DEKİ HRANT DİNK SAVUNMASI
KADIN DEMEKTEN UTANILIR MI?
DÖRTYOL HABERİNDE AYIKLAMA OLDU MU?
ŞİMDİ BARIŞ GAZETECİLİĞİ ZAMANI
SAVCIDAN BELGE ALMAK ETİK SORUNU ÇÖZMEZ
ÖSYM BAŞKANI ESKİDEN YALNIZ DEĞİL MİYDİ?
YAZILARIN REKLAMA DÖNÜŞMEMESİNE DİKKAT
RUS KADINLARI NEDEN AŞAĞILIYORSUNUZ?
HÜRRİYET'TE YORUM EDİTÖRLÜĞÜ BAŞLIYOR
GERÇEKLER SEVİMSİZ OLABİLİR
DADI YAZISINA ELEŞTİRİ YAĞDI
AĞLAYAN KOMANDO EFSANEYİ SONA ERDİRDİ
EMZİRME FETVASI HABERİ PROBLEMLİ
DÖRT GAZETEDE FUTBOL ARAŞTIRMASI
GEZİ YAZISINDA SİYASİ DEĞERLENDİRME
İNTİHAR EDENİN CİNSEL TERCİHİ
O FOTOĞRAFTAKİ EKSİK
O HABER KADINLARI KIZDIRDI
NAZAL KEMİĞİ NASIL NAZAR KEMİĞİ OLDU?
AMAÇ ETİK STANDARTLAR VE GÜVENİLİRLİK
<<< <
1 - 2 - 3 - 4 - 5


© Tüm Hakları Saklıdır. 2018   |   fbildirici@hurriyet.com.tr