1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
 02 Ocak 2017, Pazartesi
 

    Restoran, bar, otel, beach, casino, mağaza gibi yeni “mekan” açacak ya da oralarda etkinlik düzenleyecek işletmeciler ve onların PR şirketleri, işin kolayını buldu. Gazetelere reklam vermek yerine gazeteci davet edip, reklamdan daha etkili ve daha ucuz yolla tanıtım yapıyorlar.

   Gazetecilerin davet edildiği yerler bazen yurt içinde ama çoğu zaman yurtdışında oluyor. Gazetecilerin ulaşım ve konaklama giderlerini, o firma ödüyor; gazetecilerin o açılış ya da etkinliğe ilişkin yazdıkları da genellikle olumlu ve tanıtıcı nitelik taşıyor.

    Davetlerle “haber” yaptıranlar, restoran, otel gibi mekanların sahipleriyle sınırlı değil. Büyük şirketler, holdingler ve politikacılar da bu yöntemi “başarı” ile uyguluyor; kimi şirket yurtdışında “lansman” toplantıları düzenliyor; kimi de gazetecileri uzak ülkelerdeki maçlara, konserlere, fuarlara götürüp ağırlıyor.

    Elbette bu açılış, toplantı ya da etkinliklerin bir bölümü gerçekten haber değeri taşıyor ve gazeteci davet edilmese de yazılması gerekiyor. Ama bazen bakıyoruz, asla yazı ve haber konusu olmayacak bir faaliyet, sırf gazeteci o geziye davet edildiği için yazılıyor ve yayınlanıyor. Hatta bazen birden fazla gazeteci davet edilince gazetenin birden fazla sayfasında yer işgal ettiği de oluyor bu tür haberlerin.

     Daha önce defalarca yazdım. Bir kez daha tekrarlama gereği duyuyorum. Davet gazeteciliği, gazetecilik meslek etiği açısından problemli. Çünkü gazetecilik, gerçeği ama yalın gerçeği hiçbir çıkar ilişkisine dayanmadan aktarma mesleğidir. Araya herhangi bir çıkar ilişkisi girince aktarılan bilginin nesnelliğine gölge düşer; güvenilirlik, inandırıcılık zedelenir. “Haber değeri” dediğimiz evrensel kavram, bir geziye davet edilmek, ağırlanmak ile eşdeğer hale gelir. Gazeteci, tanıtım aracı konumuna indirgenir. Üstelik “davet gazeteciliği”, hem işgücü kaybına neden olur, hem de gazetelerin reklam servislerine ve reklam gelirlerine zarar verir.

    Doğan Grubu Yazılı Medya İlkeleri’nde “davetle gidildiğinin yazıda yer alması zorunluluğu” bulunmasının nedeni, gazeteciye objektif davranması gerektiğinin hatırlatılması aslında. Bu ilkenin ikinci nedeni de okurun, o yazıyı “geziye davet edilmiş bir gazetecinin kaleme aldığını” bilerek okuması. Başka bir deyişle, okur, “Bu bir davet gazeteciliği ürünüdür”  denilerek, haber veya yazıdaki tanıtım unsurlarına karşı uyarılmış oluyor.

    Hürriyet’te bu ilkenin uygulanmasının, “davet gazeteciliği”nin sakıncalarını ortadan kaldırdığı söylenebilir mi? Hayır.  Ama “davet gazeteciliği” sorununun Hürriyet ile sınırlı olmadığı da açık. Zaten bu yazıyı, “davet gazeteciliği”nin Türkiye medyasında giderek daha da ağırlık kazandığı gözlemlerime dayanarak yazdım. Bütün medya kuruluşları artık başkasını suçlama kolaycılığına sapmadan önlem almak zorunda. Görmezden gelinecek noktayı çoktan aştı.

 

     Davetlerin etkisine örnek

     Davet gezilerinin sonuçlarıyla ilgili fikir vermesi bakımından uluslararası bir kruvaziyer şirketiyle ilgili Hürriyet’te çıkan “davet” haberlerini inceledim. Tabii bir de gezi öncesi yazılanlar var ama onları saymadım.

    Bu şirketin turlarının tanıtımı için son 1.5 yıl içinde Hürriyet’ten farklı servislerden üç yazar ve bir muhabir, Atina, Miami ve Uzakdoğu gezilerine götürülmüş; her biri yarım sayfa olmak üzere tam beş haber yayınlanmış bu şirketle ilgili. Hepsi de o şirketin gemi turlarının tanıtımı niteliğinde.

    Nitekim davetler yoluyla beş kez geniş “haber” yayınlatan bu şirket, Hürriyet’e hiç reklam vermemiş. Bu da haber görünümlü o metinlerin reklamdan daha etkili olduğunun ve ayrıca reklam vermeye gerek bırakmadığının kanıtı olsa gerek…

 

   Okurdan kısa kısa

   Abdullah Gökler: “Yalan haber nükleer atışma çıkardı” haberinde İsrail Savunma Bakanı’nın adını Moshe Yaloon olarak yazmışsınız. Asparagas haberdeki ismi kontrol etmeniz gerekmez miydi? Üstelik Yaloon’un eski bakan olduğu başka yerlerde yazılmıştı. Yeni bakan Avigdor Lieberman.  (27 Aralık)

      A.Naci Doğan: “Milli Piyango, Mustafa Kemal ve Rutkay Aziz'i nasıl karıştırdı" haberindeki asıl büyük yanlış şuydu: Hürriyet'in alıntı yaptığı yazıda Kurtuluş dizisinin yönetmeni Ziya Öztan yerine, Mustafa Özkan diye uydurma bir isim yazılmıştı. #tarih dergisi bir sonraki sayısında bu yanlışı düzeltti. Bir düzeltme ve özrü de Ziya Öztan ve Hürriyet okurları hak ediyor. (16 Aralık)

      Hakan Semerci: Gözaltına alındıktan sonra serbest bırakılmama rağmen ByLock kullanıcısı olduğum izlenimi yaratmaya çalışılan “AGÜ’ye FETÖ operasyonu” başlıklı haber gerçekleri yansıtmamaktadır. Karalama kampanyası gibi haber yapmak kişiliğime yapılmış bir saldırıdır. (1 Kasım 2016)

    Murat Ökmener:  Dünya sayfasında “Taziyede bulundu özür dilemedi”

haberinde Hiroşima’da kaç kişi öldü anlayamadım. Haberde bir yerde 140 bin, başka yerde 150 bin kişinin öldüğünü söylemekte. Sonra başka yerlere baktım, doğrusu yaklaşık 140 bin imiş. (29 Aralık)

    Bülent Akarcalı: Pazar ekinde beş, Kelebek’te üç röportaj vardı.  Bir gazete 11 sayfasını sekiz röportaja ayırıyorsa bunun sorgulanması gerekmez mi? Hürriyet yüzbinlerce okurunun şarkıcı-türkücü-aktör dışındaki konularla ilgilenmediğini mi sanıyor? Haber gazetesi olduğunu unuttu mu?(25 Aralık)

      Önder Güzel/ Yaman Olgaç/ Özer Aktan: Levent Kırca’nın bir parodisi vardı. Darbe yapıp kanala el koyacakken zırt pırt araya giren reklamlar yüzünden darbeden vazgeçiyordu. Bu nedir arkadaş, internet sitenizde bir defa tıklayınca en az 2-3 reklam, kimi tam sayfa kimi üstten aşağı iniyor, illallah ettik. Lütfen bunu ilgililere iletin.

    Emre Erkut: Radikal Kitap Eki’nde “Çok satanlar” bölümünde sınıflandırma hatası yapılmış. Fatih Portakal’ın kitabı “Edebiyat” listesinde, Cervantes’in Don Kişot’u ise “Edebiyat dışı” listesinde! (30 Aralık)

    Yücel Karaca: Teknologweb adlı sitemden kopyaladığınız içeriği noktasına, virgülüne kadar aynı şekilde sitenizde yayınlıyorsunuz. Kaynak göstermeniz yetmez. “KYK Wifi doğrulama sayfası” başlıklı içeriği kaldırın ya da kaynak aldığınız siteme aktif link verin.

     Cafer Elitog: Seyahat ekinin 12. sayfasında “Kar yağışını en güzel izleyebileceğiniz 10 yer” başlığı altındaki 1 numaralı fotoğraftaki yer Bolu Gölcük olmasına rağmen, Abant Bolu diye yazılmış. (18 Aralık)

     Z.Murat Taşkın: Halep ile ilgili haberde hem de ilk sayfada “rejim yanlısı yabancı teröristler” söylemi vardı. Dünyanın hiçbir yerinde rejim destekçilerine, devlet destekçilerine “terörist” söylemi kullanılmaz. (17 Aralık)

   Mustafa Ercan: Hürriyet ailesine çok teşekkür ederim. Ciddi bir çizgi roman hayranı olarak Teksas-Tommiks-Tombraks ve Mandrake dergilerinin biz okurlara sunulması beni çok mutlu etti. Lütfen devamını eksik etmeyin.

    Vedat Veleli: İnternette “Noel babanın başına silah dayadılar” haberinde “..Noel’in Türkiye’de de kutlanmasına esprili bir dille yaklaşan efeler, meydana getirdikleri Noel babayı darp etti” yazılmış. “Esprili dille” tanımlaması en basit haliyle nefret söylemine prim vermektir. Hiç yakıştıramadım. (29 Aralık)

    Gürbüz Onur: Gazeteniz her gün 3-4 sayfa spor haberi veriyor ki bunların yüzde 90’ı futbol ile ilgili. Ancak 2 ve 3.lig puan cetvellerine ait haber yok. Haftanın bir günü 2 ve 3. lig puan durumlarını verseniz çok iyi olur.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 2 OCAK 2017

 
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr