1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
 26 Aralık 2016, Pazartesi
 

 

     Gazetecilik refleksi korkuyu bastırır. İnsanlar kurşunlardan kaçarken gazeteciler, tam da kurşunların geldiği yere gider. Rusya Büyükelçisi Andrey Karlov’un saldırıya uğradığı gece de öyle oldu. Salondaki herkes kaçarken, Hürriyet muhabiri Haşim Kılıç, Associated Press (AP) muhabiri Burhan Özbilici ve Sözcü muhabiri Yavuz Alatan orada kalıp fotoğraf çekmeye devam ettiler.

   Haşim Kılıç’ın çektiği fotoğraflar, Hürriyet internet ve CNNTürk’te yayınlandığında saldırının üzerinden henüz dakikalar geçmişti. Türkiye ve dünya önce onun gözüyle gördü saldırıyı. Hürriyet de ilk baskılarda Kılıç’ın fotoğrafını manşet yaptı. Bu fotoğrafta ön planda büyükelçinin cansız bedeni görünüyordu; saldırgan ise elinde silahıyla arkada duruyordu.

   Şehir baskılarında bu fotoğraf değiştirildi, yerine Burhan Özbilici’nin çektiği fotoğraf konuldu. Çünkü bu fotoğrafta diğerinin tersine saldırgan ön plandaydı, bir elinde silah, öbür elini havaya kaldırmış bağırıyordu; büyükelçinin bedeni ise arkadaydı ve baş kısmı mizanpajda kapatılmıştı.

   Bence de bu fotoğrafın böyle kullanılması yerinde bir karardı. Büyükelçinin cansız bedenini ve yüzünü yakından göstermiyor; tersine saldırganı öne çıkarıyordu. Saldırganın yüzünün açıkça göründüğü bu fotoğraf, ölümü geriye almıştı. Sarsıcı bir şiddet fotoğrafıydı ama okurlar üzerinde travmatik etkide bulunacak kadar kanlı, vahşi ayrıntılarla dolu da değildi.  Nitekim Hürriyet’in yanısıra Habertürk, Akşam, Posta ve Takvim gazeteleri Burhan Özbilici’nin çektiği bu fotoğrafı kullanmışlardı. 

    Yine de bu fotoğrafın yayınlanmasını eleştiren okurlar oldu. Ufuk Gürkan adlı okurumuz, “Büyükelçinin cenazesinin alenen gösterilmesini, Hürriyete yakıştıramıyorum! Ailesine saygı göstermeliydiniz”  eleştirisinde bulundu.

   Elbette büyükelçinin ailesine saygı göstermek gerek ama bu fotoğrafın yayınlanmasını tıpkı savcı M.Selim Kiraz’ın rehin alınması olayındaki fotoğrafta olduğu gibi “aileye saygısızlık” olarak nitelendirmek yanlış. Evet üzücü, çok üzücü ama küçük düşürücü bir görüntü yok ortada.

    Kaldı ki, dünyada birçok tv ve gazete de Hürriyet ile aynı fotoğrafı kullandı. ABD’de yayınlanan New York Times gazetesi editörleri aralarında tartıştıktan sonra görüş birliği sağlamış bu fotoğraf üzerinde. Gazetenin Standartlar Editörü Phil Corbett, “durumun önemini gösteren güçlü bir fotoğraf” diye tanımladığı bu kareyi tercih etmelerinin nedenini kendi gazetesinde şöyle açıkladı:

      “Bana kalırsa bu fotoğraf saldırının şoke edici doğasını, hikayeyi betimlemekten daha güçlü bir şekilde sergiliyor. İyi giyimli tetikçi, zarif bir ortam.  Bunların hepsi haber değeri taşıyor ve fotoğraf ürpertici olsa da, kanlı ya da gereksiz bir şekilde sansasyonel değil.

    Kullanmamaya karar verdiğimiz bir sürü fotoğraf oluyor. Ne yazık ki, fotoğraf editörlerimiz hergün üzücü, hatta tüyler ürpertici fotoğraflar görüyorlar, Suriye'deki savaştan ya da katliamdan, terörist patlamalardan. Böyle fotoğraflar üzücü olmakla kalmayıp zamanla okurları hissizleştirebilir.”

   Yeri gelmişken açıklayayım, artık batıda bazı gazeteler “Standartlar Editörü” istihdam etmeye başladı. Bu editörler, ombudsmanlardan (Okur Temsilcisi) farklı olarak yayın öncesinde etik denetim ve danışmanlık yapıyor.  

    O nedenle Phil Corbett’in söyledikleri bir uzman görüşü…

 

   Ölmüş PKK’lıdan talimat

    “Hain Kobani’den” manşetinde “PKK’lı teröristin Kobani’den gelip Suruç üzerinden Türkiye’ye girdiği”, Kayseri’deki saldırının talimatını “Azad Siser kod isimli E.G. ve Hoca kod isimli S.Ç.’nin verdiği belirtiliyordu.

  19 Aralık’ta yayınlanan bu manşetin ardından PKK’ya yakın internet sitelerinden “Hürriyet, ölüyü diriltti” haberleri çıkmaya başladı. Bazı okurlardan da aynı yönde eleştiriler geldi. Kayseri’deki saldırının talimatını verdiği yazılan Azad Siser kod adlı Ekrem Güney’in aylar önce öldüğü, bununla ilgili haberin de o zaman Hürriyet’te yayınlandığı öne sürülüyordu.

    Hemen arşive girip baktım, eleştiriler doğruydu. 5 Mayıs 2016 tarihli Hürriyet’te yayınlanan “Biri maviden biri turuncudan” başlıklı haberde Lice’de düzenlenen operasyonda öldürülen PKK’lılar arasında örgütün “orta saha sorumlularından Azad Sised kod adlı Ekrem Güney” de yer alıyordu.

    Her ne kadar kod isminin yazılışında farklılıklar olsa ve son haberde ismi kodlanarak verilse de her iki haberde aynı PKK’lının kastedildiği tartışma götürmeyecek kadar net. 

    Haberi yazan muhabir ile de konuştum, “kaynakların kendisine bu yönde bilgi verdiğini, söylenenleri başka kaynaktan kontrol etmesinin de mümkün olmadığını” söyledi. Anlaşılan bir kaynak yanıltması ile karşı karşıyayız.

   Fakat bu durum gazeteci olarak bizim sorumluluğumuzu ortadan kaldırmıyor. “Sekiz ay önce ölen birinin saldırı talimatı verdiği”ni yazmak vahim bir hata. Hem bu haberdeki “saldırganın Kobani’den geldiği” gibi diğer bilgileri şüpheli hale getiriyor; hem de Hürriyet’in güvenilirliğine gölge düşürüyor.

   Unutmayalım, kaynağı gizli haberlerde bu tür risk her zaman vardır. O nedenle mümkün olduğunca aktarılan bilgiyi kontrol etmek, o da olmuyorsa süzgeçten geçirip isim, sayı gibi ayrıntı vermemek en doğrusu.

 

   Okurdan kısa kısa

      Avni Aksaycık: “Milli Piyango, Mustafa Kemal ve Rutkay Aziz’i nasıl karıştırdı” haberinde alıntılanan yazının #tarih dergisinin son sayısında olduğu belirtilmiş. Ama bu yazı derginin Kasım 2016 sayısında yer almıştı. (16 Aralık)

      Sedat Danış: İnternette spor sayfanızdaki Puan-Fikstür güncellemesini yapanlar izine mi çıktı acaba? Sayfalar geçmişte donup kalmış.

    Ayhan Yükseler: Arda Turan haberinin başlığında “Yedekliğe alışık değilim” yazılırken altta “Yedek soyunan milli yıldız bunun kendisi için alışılmadık bir durum olmadığını söyledi” deniliyor. İki cümle birbirinden farklı. (18 Aralık)

     Asım Bitkici: Beşiktaş’ın Dinamo Kiev yenilgisinin ardından “İskoç yapımı facia” başlığı atmanız yanlış. Bütün İskoçları zan altında bırakan nefret söylemi bu. (7 Aralık)

    Nihat Üner/Nazmi Anıl: Pes yani, internette habere başlık koymuşsunuz “Dört çocuğu da Levent Kırca'yı reddetti” diye. Habere bakıyoruz Levent Kırca’yı değil mirası reddetmişler!

     Doğuş Yiğit: Hollanda’da 2002’de trafiğe açılan tüneli yeni gibi haber yapmanız yetmiyor, bir de fizik kurallarına aykırı olduğunu iddia ediyorsunuz. Nihayetinde bu da Avrasya tüneli gibi bir tünel. (9 Aralık/İnternet)

     Nurettin Düker: 67 yaşında bir Hürriyet okuruyum. Ama artık yazılarınızı okumakta çok zorlanıyorum. Zira bazı yazılarınızın puntoları çok küçüldü.

  Ahmet Özer: Hürriyet’in “Mesnevî-i Şerif” promosyonunun 17 Aralık’ta Ankara  baskılarında yayınlanan tam sayfa duyurusunun giriş cümlesi şöyle: “Şeb-i Arûz Hz. Mevlanâ’nın Vuslat Yıldönümü…” Doğrusu “Şeb-i Arûs” olmalıydı. “Şeb-i Arûz” ile farklı anlam taşıdığı ortada. 

    Berkay Habiboğlu: “3 aylık bebeğini fareler yedi!” İnternetteki bu başlığı okurken allak bullak oluyorum, üzülüyorum. Şok oldu, şoke etti, büyük şok başlıklarından zaten bıktık usandık ama bu kadarı da fazla artık. (22 Aralık)

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET / 26 ARALIK 2016

 
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr