1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
 05 Aralık 2016, Pazartesi
 

    Otomotiv editörü Emre Özpeynirci, “Yerli yerinde bir yarış” haberinde Türkiye’de satılan araçların “yerlilik oranı”nı konu alıyor; “Türkiye’de üretilen araçların sayısı arttıkça yerlilik oranları da hızla yükseliyor” bilgisi veriyordu.

"Türkiye'de satılan her 100 Fiat'tan 92'sinin Bursa'da üretilmesini yüzde 92 yerlilik oranı" olarak tanımlıyordu.

   M.Akif Nuray adlı okur, 14 Kasım’da yayınlanan haberdeki bu yaklaşıma itiraz etti. “Yerlilik Oranının böyle tarif edildiğini gören olmamıştır. Bir otomobil markasının adet bazında yerli/ithal kırılımının ‘Yerlilik oranı’ olacağını kimse düşünmez” diye yazdı. Okurun eleştirisini ilettiğim Özpeynirci şu yanıtı verdi:

      “Türkiye'de üretilen araçlara ‘yerli’ denir. Yabancı marka olması, nasıl ve ne kadar üretildiği bunu değiştirmez. Üretimde yerlilik oranı ise farklıdır. Bu oran araçtan araca değişir. Kullanılan parçalara göre yerlilik oranı yüzde 50’den yüzde 90’a çıkar. Yazımda bahsettiğim ise iç pazarda satılan araçlardaki yerlilik oranı. Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD) raporlarında satışları yerli ve ithal olarak ikiye ayırır. Ben de yazımdaki oranları buradan aldım.”

    Özpeynirci, 28 Kasım’da yayınlanan “Yerli’ye ÖTV’de sınırlı avantaj” haberini de bu yaklaşımla hazırlamış, Türkiye’de üretilen otomobilleri “yerli otomobil” diye tanımlamıştı.

   Okurun itirazını incelerken Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın başbakanlığı döneminde yaptığı çağrıyı hatırladım. Erdoğan, o günlerde “Yok mu yerli otomobil yapacak bir babayiğit” derken yabancı markaların Türkiye’de üretim yapmasını mı kastetmişti? Elbette hayır. 1961’de yapılan “Devrim” otomobili gibi, markasından parçalarına kadar burada üretilecek bir aracı kastediyordu. Nitekim Özpeynirci de bütün gazeteciler gibi bu aracın prototipiyle ilgili haberlerinde bazen “milli otomobil” bazen de “yerli otomobil” diye yazıyordu. (Yerli oto prototipleri İsveç’ten böyle gelmiş / 20 Ekim 2015)

   Hem yabancı markaların Türkiye’de ürettiği araçlara, hem de herşeyi yerli araçlara “yerli otomobil” denebiliyorsa ortada bir kavram karmaşası var demektir. Çünkü ikisi çok farklı kategoriler.

     Bir de şöyle bakalım; Ekonomistler de, otomotiv sektörü de “yerlilik oranı”nı, “bir otomobil üretilirken içinde kullanılan malzemelerin yerli sanayi payı” olarak tanımlıyor. Örneğin bir araçtaki parçaların “yerlilik oranı” yüzde 70 ise kalan yüzde 30’u “yabancı” dır. O aracın Türkiye’de üretilmiş olması o yüzde 30’a da “yerli” dememize yetmez. Bir Mercedes ya da diyelim bir Honda, Citroen marka araç, Türkiye’de üretildi diye “Türk Malı” olmaz.

      Aslında Emre Özpeynirci’nin 25 Ağustos 2015 tarihli ve “İşte Türkiye’nin en yerli otomobili” başlıklı haberi de bu düşüncemi destekliyor. Zira haberde Tofaş’ın CEO’su Cengiz Eroldu, ‘Egea’ model araçların yerlilik oranının yüzde 70 olduğuna dikkati çekiyor ve “Bu modele ‘yerli otomobil’ denilmez ise hangi modele söylenebilir? Daha yerlisi var mıdır?” diye soruyor. Görüldüğü gibi, TOFAŞ’ın CEO’su da Türkiye’de üretilen parçaların oranından hareketle “yerli otomobil” tanımı yapıyor.

   Otomotiv Distribütörleri Derneği’nin Türkiye’de üretilen araçları, barındırdığı yerli parça oranına bakmadan “yerli” olarak tanımlaması onların pazarlama taktiği de olabilir. Ama bence biz gazeteciler, onların gözüyle bakarak yabancı markaların Türkiye’de ürettiği araçları “yerli” olarak yazmamalıyız. Benim önerim “Türkiye’de üretilen araç” olarak tanımlayıp, “yerlilik oranları”nı da yazmak. Böylece tüketiciyi eksiksiz bilgilendirmenin yanısıra Türkiye’de üretimi ve yerlilik oranının artmasını da teşvik etmiş oluruz. Bunu tartışabiliriz de...

 

Almışlar ama satıyorlarmış!

   Angelina Jolie ve Brad Pitt’in Urla’dan villa aldıkları yolunda geçen yıl yayılan spekülatif haberlerin devamının gelmediğini yazmıştım.

   Bu haberlerin dayanağı olan açıklamayı yapan Oya Paktaş, yazımın ardından daha önce gönderdiğim e-postayı yanıtladı. Özetle, İtalya merkezli Proto Group’un Türkiye temsilcisi olarak kendisine gönderilen basın metnini açıkladığını, artık bu grubun temsilcisi olmadığını ifade ediyordu.

  Paktaş’ın önerisiyle Proto Group’un merkezine e-posta göndererek, Angelina Jolie ve Brad Pitt’in Türkiye’den villa aldığını neye dayanarak açıkladıklarını, yeni bir gelişme olup olmadığını sordum. Paola Borromeo adlı görevli, “İzmir’den villa aldılar ama şimdi satıyorlar. Daha fazla bilgi veremem” diye geçiştirdi. Bu yanıtı durumu kurtarmaya yönelik sözler olarak algıladım.

   Angelina Jolie ile Brad Pitt’in villa aldığına dair bir kanıt göstermesini istedim ve “Kanıt göstermezseniz geçen yılki açıklamanızın tamamen spekülatif olduğuna inanacağım” diye ısrar ettim. Hiç umursamadı. “İstediğine inanabilirsin” yanıtını verdi.

  Sanırım durum artık açıklığa kavuştu.  Keşke bu sorular, geçen yıl, Angelina Jolie ile Brad Pitt’in Urla’dan villa aldığı haberleri yayınlanmadan önce sorulsaydı.  İnsanlar boşuna inandırılmamış olurdu.

 

    Okurdan kısa kısa

    Ersin Onoğur: Hürriyet Pazar Ekinin 2. sayfasında Mehmet İren'in “Birliğin mi var derdin var” başlıklı yazısını okumakta zorlanınca artık yazayım dedim. Merak ediyorum, sayfa düzenleyenler neden bir yazıyı soluk mavi zeminde soluk beyaz renkte basarak yazıyı okunmaz hale getirirler? (27 Kasım)

   Bener Dağlıer: Spor sayfalarınızda yeni başlayan “Futbol Konseyi” sayfası çok güzel bir fikir. Ancak kullanılan format bana göre okuru yoruyor. Bunun yerine geleneksel yöntemde sunulsa, her bir soru başlığının altında yazarlar ve yorumları sıralansa, çok daha okunabilir olacağı görüşündeyim.

   Anadolu Ajansı Kurumsal İletişim Direktörlüğü: Yazınızda AA’nın yeni kararname içeriğini yazarken hata yaptığını ve kapatılan dernek sayısını 375 yerine 550 olarak verdiğini belirtmişsiniz. Bahse konu haberimizde eleştirinize konu olan kısımla ilgili hata fark edilerek haber iptal edilmiş ve  gün içerisinde yeni bir haber servis edilmişti.

NOT: Anlaşılan gazetedeki hatanın nedeni, AA’nın bu düzeltmesinin de Hürriyet’te farkedilmemesi.  

  Oğuz Karaoğlu: Dünya sayfasında “Karadağ’ın önemi” başlığı altında kullanılan Balkan haritası yanlış. Sırbistan, Bulgaristan’a komşu gösterilmiş. Aradaki Kosova ve Makedonya unutulmuş. Daha dikkatli olunmalı. (28 Kasım)

   Musa Alioğlu: Brezilya'da bir futbol takımına mezar olan uçakla ilgili habere geniş yer vermişsiniz. Fakat uçağın hangi şirkete ait olduğunu ve modelini göremedim. Haber eksik kalmış. (30 Kasım)

  NOT: Düşen uçak, Bolivya’nın LaMia Havayollarına ait bir RJ 85’ti. Bu tip uçaklar Türkiye’den gönderilirken alanda deve kurban edilmişti.

    Çisil Kaltalıoğlu: “Keşif sırasında DEAŞ pususu” başlıklı haberde “Çok sayıda DEAŞ’lı terörist daha sonra iki Türk askerini kaçırmayı başardı” cümlesinde “başardı” kelimesinin kullanımı ciddi bir yanlış. (1 Aralık) 

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET/ 5 ARALIK 2016 

 
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
HABER AJANSLARINA ÇAĞRI
SÖYLEŞİDE GAZETECİNİN ROLÜ
"ASKERİ KAYNAK" NEDİR?
ASPARAGAS BÖCEĞİ
NEFRET TACİRLERİNE ARACILIK
GÜCÜN SÖYLEME ETKİSİ
HABERLER AKLAMAZ
GAZETECİYE YASAĞI SAVUNMAK
MEDYA DA MUHASEBE YAPMALI
OKURUN ÖĞRETİCİLİĞİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr