1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
 21 Kasım 2016, Pazartesi
 

 

  “Anne haklı çıktı” haberi, Gaziantep’teki IŞİD saldırısında üç çocuğunu kaybeden annenin dramıyla ilgiliydi. DNA testlerine rağmen daha önce kendisine gösterilen cesedin oğluna ait olduğunu kabul etmeyen anne sonunda oğlunun mezarını bulmuştu.

   Bu haberin iç sayfadaki devamına “3 DNA yalan anne gerçek” başlığı atılmıştı. Gerçekten de üç kez DNA testi yapılmış ve üçü de yanlış çıkmışsa ortada bir skandal vardı.

  Ama aynı gün Adli Tıp’tan açıklama geldi. Haber tümüyle yalanlanarak, anne Emine Ayhan’ın oğlu Ramazan’a ait olduğunu kabul ettiği cesedin zaten DNA testleri yapılan ve daha önce kendisine gösterilen “25 nolu ceset” olduğu ifade edildi. Açıklamada, iki kez DNA testi yapıldığı, annenin sonucu kabul etmemesi üzerine mezarın açılarak cenazeden bir kez daha örnek alındığı, Ankara Biyoloji İhtisas Dairesi’nde DNA karşılaştırması yapıldığı, buradan elde edilen sonucu İstanbul Biyoloji İhtisas Dairesi’nin de onayladığı vurgulandı.

   Ben de konuyu araştırdım. Annenin, oğlu Ramazan’a ait olduğunu kabul ettiği ve yeniden açılan mezar, zaten diğer iki çocuğunun mezarlarının yanında. Bu mezara isim yerine “41586” numaralı plaka konulmuştu, hala da öyle duruyor. DHA Gaziantep Temsilcisi Hasan Kırmızıtaş, annenin ilk başta reddettiği “25 nolu ceset”in bu mezara gömüldüğünü ve son DNA örneğinin de bu mezardan alındığını söyledi.

    Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı kaynakları da Adli Tıp’ın açıkladığı bilgileri doğruladı; acılı ailenin ikna olması için ilk günden itibaren yoğun çaba harcadıkları bilgisini verdi.     

   Aslında anne Emine Ayhan’ın, oğlunun cesedini bulamadığı ilk olarak 15 Ekim’de Hürriyet’te “Ramazan sır oldu” başlığıyla yayınlanmıştı. O zaman habere hiçbir yalanlama gelmemişti. 11 Kasım’da çıkan bu haberin başlığında “Anne haklı çıktı”nın yanısıra “Büyük DNA skandalı” yargısını içeren başlık atılınca Adli Tıp’tan itiraz geldi.     

    Şimdi bir tarafta ailenin söyledikleri, öbür yanda Adli Tıp’ın açıklaması var.  

Bu verilere dayanarak üç DNA testinin yanlış çıktığı ya da cesetlerin karışmadığı söylenebilir mi? Yanlış ceset gösterilmiş olma ihtimali hiç yok mu? Bu sorulara kesin bir yanıt veremiyorum ama gazetecilik açısından daha önemlisi, böyle bir haberin sadece üç çocuğunu kaybetmiş bir anne ve amcanın sözlerine dayanarak yazılmış olması. Haber hazırlanırken ailenin iddiası araştırılmalı, Adli Tıp ve savcılık yetkililerinin de bilgisine başvurulmalıydı.

     Ayrıca haberde iki teknik hata gözüme çarptı. Birincisi Yeşilköy yazılmış ama doğrusu Yeşilkent Mezarlığı. İkincisi spotta “25 nolu mezar” yazılmış, doğrusu “25 nolu ceset” .

 

   Kitap suç mu?

      “10 Kasım eylemcisi 10 DEAŞ’lı yakalandı” haberinde aynen şöyle bir cümle yer alıyor: “Şüphelilerin adreslerinde yapılan aramalarda, bol miktarda örgütsel doküman, dijital veriler, kitap ve dergi ele geçirildi.”

    Örgütsel dokümanın “ele geçirilmesini” anlarım. Dijital veriler de suç unsuru taşıyor olabilir. Ama “kitap ve derginin ele geçirilmesi” ne demek? Kitap ve dergi bulundurmak suç olamaz. 

     Belli ki, Sivas’ta şüphelilerin evlerinde arama yapan polis, böyle düşünmüyor; kitap ve dergileri suç unsuru olarak görüyor. O nedenle kitap ve dergileri de “ele geçiriyor.” Anadolu Ajansı (AA) muhabirleri ve editörleri de emniyet yetkililerinin yaklaşımını aynen habere taşımakta sakınca görmemiş. 

   Asıl sorun, Hürriyet’in bu ifadeyi düzeltmeden yayınlamış olması. Çünkü AA mahreci olması, Hürriyet’in sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor; aynen yayınlayarak o yaklaşıma katılmış, kitap ve dergiyi suç olarak görmüş oluyor.

    Hürriyet, AA’nın bu haberini, 11 Kasım’da yayınlamadan önce redaksiyon işleminden geçirmeliydi. Zira gazeteler, ajans haberlerini geldiği gibi yayınlamak zorunda değildir. Her gazete ajans haberini önce kontrol eder, gerekiyorsa ek bilgiler koyar. Onunla da yetinmeyip kendi yayın politikası ve üslubuna göre yeniden düzenler.

   Ajans haberlerini redaksiyondan geçirmeden, aynen ya da biraz kısaltarak yayınlamak editoryal sorunlar yaratabilir. Örnekte olduğu gibi…

 

     Editörlerin iş kazası

     Sanırım bazı okurlar, biz gazetecilerden daha dikkatli okuyorlar Hürriyet’i. Geçen hafta yazdığım Arif  Kolan’ın eleştirisi bu düşüncemi doğruluyordu.

      Kolan’ın dikkatini çeken, 21 Ekim’de Kelebek’te yayınlanan “Hillside Harvard sınıflarında” haberinin aradan dört gün geçtikten sonra bu kez Ekonomi sayfalarında tekrar yayınlanmasıydı. Kolan, eleştirisini “Ya haberi çok beğendiniz ya da birbirinizi okumuyorsunuz” sorusuyla noktalıyordu. Böylece editörlerin gazetenin kendi yapmadıkları bölümlerini de okuması gerektiğine dikkat çekiyordu.

     Benzer bir tekrarlama olayı da benim dikkatimi çekti. İnanmayacaksınız ama aynı haber Hürriyet’te tam üç kez yayınlandı. Konu, bir şirket ile bir vakfın “Özel Sporcular Yüzme Şenliği” düzenlemesiydi.

    Bu haber, 1 Kasım günü gazetenin magazin haberlerine ayrılan ikinci sayfasında, Sadettin Saran ve Tuğba Özay’ın zihinsel engelli yüzücü gençlerle çekilmiş fotoğrafı ve “Özel sporcularla yüzdü” başlığıyla yer aldı.

   Aynı gün spor sayfasında da bu fotoğraf kullanıldı. Haberde yine yüzme şenliğinden bahsediliyordu ama bu kez Sadettin Saran’ın Fenerbahçe ile ilgili sözleri ağırlıktaydı.

   Aradan iki gün geçtikten sonra 3 Kasım’da, aynı haber, Hürriyet’te bir defa daha yayınlandı. Bu kez Kelebek’in üçüncü sayfasındaydı. Hem de yine “Özel sporcularla yüzdü” başlığıyla. Üstelik haber hemen hemen aynıydı. Sadece birkaç sözcük değişmiş; tarihler çıkarılmış; düzenlendiği otelin adı eklenmişti. En önemli fark, bu kez Hande Yener’li iki fotoğrafın kullanılmasıydı.

    Editörlerin iş kazası da bu olsa gerek.

 

   Okurdan kısa kısa

    Yağmur Giray: Üçüncü sayfada “kızgın yağla gelinini yakan kayınvalide” haberinin altında yarım sayfalık yağ reklamı yayınlamak ne tür bir korkunçluktur? Siz insanlarla dalga mı geçiyorsunuz? (15 Kasım)

  Hayri Yalçın: Haberlerde aynı metinler bazen iki üç kez tekrar ediyor. Örnek, 16 Kasım’da üçüncü sayfadaki “Uyuşturucu ararken Kalaşnikof buldu” haberi. Kısacık haberde tüfek ve tabanca bulunduğu iki kez tekrarlanmış.

    Arif Arslan:  (Batman Çağdaş Yazı İşleri Müdürü) Geçen hafta gazetemizin kapatıldığını yazmıştınız. Bu vesileyle gazetemizde meslek etik ilkelerini her zaman tüm ideolojilerin üstünde tuttuğumuzu okurlarınıza duyurmak istiyoruz. 34 yıldır kamu yararını gözettik, halkın ihtiyaçlarını haberleştirdik, dürüst ve vicdanlı duruşumuzdan taviz vermedik. Bu kararın düzeltileceğine inanıyoruz.

    Gürbüz Onur:  Ekonomi sayfasında “Göreve hazır” başlığıyla yayınlanan haberin spotunda “ana muhabere tankı Altay” yazıyor. Muhabere haberleşme demek, oradaki muharebe. Hürriyet nasıl bu yanlışı yapar? (10 Kasım)

     Emel Karamut: “Son otobüs hattı kızkurtaran” haberi de “Çılgın aşık öldürdü”, “Öfkeli koca bir aileyi yok etti” haberleri gibi. Tamamen zanlının anlatımlarına dayanan, onu çılgın, kalbi kırık bir aşık gibi gösteren, işin “suç” kısmıyla ilgilenmeyen bir haber. Meşrulaştırıcı, teşvik edici. Yolda herkesin gözü önünde kaçırılmaya çalışılan kız ‘sevdiği kız’ olmuş. (11 Kasım)

   Hüseyin Honça: İnternette basketbol sayfanızda puan tablosunun değişmediğini size yazmıştım. Siz de iki hafta önce yayınlamıştınız. Ama hala değişmedi, öyle duruyor. Fikstür de bomboş duruyor. Ne desem ki? (18 Kasım)

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET / 21 KASIM 2016

 
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
HABER AJANSLARINA ÇAĞRI
SÖYLEŞİDE GAZETECİNİN ROLÜ
"ASKERİ KAYNAK" NEDİR?
ASPARAGAS BÖCEĞİ
NEFRET TACİRLERİNE ARACILIK
GÜCÜN SÖYLEME ETKİSİ
HABERLER AKLAMAZ
GAZETECİYE YASAĞI SAVUNMAK
MEDYA DA MUHASEBE YAPMALI
OKURUN ÖĞRETİCİLİĞİ
İMA ETME SUÇU
CUMHURBAŞKANI'NA DA EŞİT MESAFE
BAKANLIĞIN SÖYLEYEMEDİĞİ
GÜMRÜKSÜZ PARA SAHASI
NEFRET SÖYLEMİ Mİ?
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr