1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
 14 Kasım 2016, Pazartesi
 

 

   Geçen hafta iki haber başlığı hakkında çok sayıda eleştiri aldım. Bunlardan birincisi 7 Kasım’da gündem sayfasında kullanılan “Eyyy Kılıçdaroğlu Teröre sahip çıkma” başlığıydı.

     Sosyal medyada da yayılan eleştirilerde Hürriyet’in yayın ilkelerini benimsediği ve siyasi partiler arasında tarafsızlığı misyon edindiği hatırlatılıyor; Başbakan Binali Yıldırım’ın CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’na yönelik suçlamalarını içeren haberin bu çizgiye uygun olmadığı savunuluyordu. Yıldırım haberine atılan başlığın “Kılıçdaroğlu’nu hedef gösterdiği ve Hürriyet’in düşmanlığı körükleyici bu sözleri sahiplendiği izlenimi verdiği” öne sürülüyordu.

      Bence bu eleştirileri doğru değerlendirebilmek için sadece o başlığa ve habere değil, sayfanın tümüne bakmak gerekli. Evet, sayfanın üzerinde Başbakan Yıldırım’ın sözlerini içeren o haber ve başlık var. Ama hemen altında da Kılıçdaroğlu’nun sözleri “Yıldırım’a yanıt: PKK bana saldırdı” başlığıyla verilmiş. Hatta onun altına da “Kılıçdaroğlu: Yenikapı ruhuna ihanet ettiler” haberi konulmuş.

    Bir tarafın suçlamasının karşı tarafın yanıtıyla birlikte verilmesi, okurun bilgilendirilmesi açısından gerekli özen ve dengenin gözetildiğini gösteriyor. Fakat bu haberlerin sunumunda eşitsizlik sözkonusu.

    Şöyle ki, suçlama haberinde “Eyyy Kılıçdaroğlu” kutusu yanında “Teröre sahip çıkma” başlığı tercih edilmiş. Ama bu cümle tırnak içine alınmadığı için gazetenin yorumu gibi algılanabiliyor. Savunma haberinde ise “Kılıçdaroğlu’ndan yanıt:..” kutusunun yanına Kılıçdaroğlu’nun “PKK bana saldırdı” sözü konulmuş. Görüldüğü gibi iki başlığın üslubu çok farklı.

     Eşitliği sağlamak için iki başlıkta da aynı üslup kullanılmalıydı. Başbakan Yıldırım haberinde de Kılıçdaroğlu haberindeki gibi iki nokta üst üste işareti kullanılarak kutuda “Yıldırım’dan suçlama:..” denilse sorun kalmaz; iki haberin sunumunda eşitlik sağlanmış olurdu.

   Siyasilerden birinin söylediğini diğerine üstün göremeyiz. Noktalama işaretlerini canımız istemediğinde kullanmama lüksümüz de olamaz.

 

   Vahşetin sorumlusu

   Eleştirilen başlıkların ikincisi, 5 Kasım’da ilk sayfada yayınlanan “Yine PKK vahşeti” başlığıydı. Diyarbakır’ın Bağlar ilçesindeki terör saldırısına ilişkin bu başlığa önce sosyal medyadan sonra da gazeteci Latif Yıldız’dan eleştiri geldi. Yıldız, “PKK vahşeti’ demişsiniz ama Diyarbakır Valiliği’nin açıklamasından başka bilgi yok. Ona dayanarak nasıl böyle bir başlık atılabilir?” sorusunu yöneltti.

       Okur Temsilcisi olarak bu haberin verilişinde gazetecilik tekniği açısından sorunlar olduğunu söyleyebilirim. Çünkü her ne kadar Diyarbakır Valiliği, saldırıyı PKK’nın yaptığını açıklamış olsa da bu bilgi henüz kesinleşmemişti. Hatta aynı akşam Reuters Ajansı, saldırıyı IŞİD’in üstlendiği yolunda bir haber geçti. Yazı İşleri, Reuters’in haberi geç saatlerde geldiği için “PKK vahşeti” haberine müdahale edememiş, bu gelişmeyi “Vahşete çifte üstlenme” başlığıyla küçük bir haber olarak son baskılara girebilmişti.

     Nitekim durum böyle çetrefilli hale gelince ertesi gün (6 Kasım) Diyarbakır Valiliği yeniden açıklama yapma gereği duydu. Fakat bu kez haberin başlığı “Diyarbakır Valiliği: PKK yaptı telsizden çözdük” şeklindeydi. Doğru üslup buydu. Hüküm vermek yerine iki nokta üst üste koyup kaynağa atıfta bulunmak sorunu çözmüştü. HDP’nin, saldırıyı PKK’nın değil IŞİD’in yaptığı yolundaki itirazları verilerek de objektif davranılmıştı.

    Saldırı haberine 7 Kasım’da, Vali Hüseyin Aksoy’un sözlerini içeren “İşte o PKK’lı” başlığıyla devam edilmişti. Fakat bu haber de eksikti. Bir gün önce PKK’nın yan örgütü konumundaki TAK’dan gelen “Saldırıyı biz yaptık” açıklaması yoktu haberde. HDP milletvekili Ertuğrul Kürkçü’nün TAK’a yönelik tepkisine de yer verilmemişti.

   Tam vahşetin sorumlusu belli oldu, valiliğin açıklaması doğru çıktı denirken 12 Kasım’da Sputnik’in geçtiği bir haber yine zihinleri bulandırdı. IŞİD’in sekiz dilde yayımladığı Rumiyah adlı derginin kapağında Diyarbakır’daki bombalı saldırıya yer verilmiş, bir kez daha saldırıyı kendilerinin gerçekleştirdiği savunulmuştu. IŞİD ısrar ediyordu.

    Bütün bu gelişmeler de ilk günkü başlığın yanlış olduğuna işaret ediyor. Böylesine ikircikli bir durumun yaşandığı sırada “PKK vahşeti” diye hüküm içeren başlık atmak yerine bu bilgiler “Diyarbakır Valiliği: PKK yaptı” diye kaynağına atfen verilip karar okura bırakılmalıydı. 

 

   Okurdan kısa kısa

    nefretsoylemi.org: “Tacizci Suriyeliye uçtular” başlıklı haberde, münferit bir olay üzerinden şahsın ulusal kimliğine vurgu yapılıyor. Böylece, Suriyeliler tehlike unsuru olarak işaretlenerek suç ile ilişkilendiriliyor ve okuyucunun algısındaki mevcut önyargılar güçlendiriliyor.(4 Kasım)

   İ.Tufan Ünal : “Ne eski koca, ne 8 kurşunu durduramadı” Böyle bir başlıktan ne anlarsınız, eski koca sekiz kurşunu mu durduramamış? Bu cümle Türkçe yazım kurallarına aykırı. Bu başlık, eski kocasının sekiz kurşununa rağmen yaşam mücadelesinden vazgeçmeyen bir kadının haberine uymamış. (7 Kasım)

     Şamil Kul: Köpekleri mal gibi görüyorsunuz. “Ne köpeği ne annesini kurtarabildi” haberinde “köpek telef oldu” yazmışsınız. Mal ziyan oldu diyorsunuz yani. “Öldü” sözcüğünü esirgiyorsunuz bu canlılardan. (8 Kasım)

   Birgül Ergev: “26 yıl sonra bulduğu öz babası can verdi.” Bu başlıktaki “can verdi” kelimelerini görünce ölüm akla geliyor. Ama burada anlamı başka. Kimse ölmemiş, baba oğluna organ bağışlamış. Keşke “can oldu, hayat verdi” gibi bir deyim kullanılsaydı. (4 Kasım)

   Engin Nur: Bozulan Türkçemizin üzerine körükle gidiyorlar. Bakın bir sanat etkinliği var, adına “Contemporary Istanbul” diyorlar. Bu kelimenin Türkçesi yok mu? Gazetenizden daha böyle Türkçesi yazılmayan çok misal verebilirim.

     B.Akıncı: Hürriyet’in yaptığı tüp mide ameliyatı destekleyen haberler sebebi ile aklımı kaçıracağım! Lütfen ölüm riski taşıyan bu ameliyatın reklamını yapmaktan artık vazgeçelim.

    Ümit Yalım: Ayhan Sicimoğlu, Seyahat ekindeki yazısında Datça'nın güneyinde bulunan Simi adasından bahsetmiş. Adanın Yunanca/Rumca isminin yanında Türkçe “Sömbeki” isminin de yazılması gerekirdi.

  Cihan Yavuz: İnternette tık almaya yönelik başlıklar yüzünden sitenize girmeyi azalttım. Haberlere foto galeri yapıp okumayı zorlaştırıyorsunuz. Bazen başlıkta sorduğunuz soru haberin içinde bile olmuyor, farkına varmıyorsunuz.

     Tarık Taşkesen: “Factoringciler de çok oldu” haberiniz 10 Kasım’da gazetenizde yayınlandı. Ama habere konu olan seçimlerin Cape Town’da 23-29 Ekim’de yapılan toplantıda gerçekleştiğini yazıyorsunuz. Aradan 10-12 gün geçmiş, siz yeni mi yayınlıyorsunuz. Hatırlatırım, Hürriyet günlük gazete.  

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 14 KASIM 2016

 
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
HABER AJANSLARINA ÇAĞRI
SÖYLEŞİDE GAZETECİNİN ROLÜ
"ASKERİ KAYNAK" NEDİR?
ASPARAGAS BÖCEĞİ
NEFRET TACİRLERİNE ARACILIK
GÜCÜN SÖYLEME ETKİSİ
HABERLER AKLAMAZ
GAZETECİYE YASAĞI SAVUNMAK
MEDYA DA MUHASEBE YAPMALI
OKURUN ÖĞRETİCİLİĞİ
İMA ETME SUÇU
CUMHURBAŞKANI'NA DA EŞİT MESAFE
BAKANLIĞIN SÖYLEYEMEDİĞİ
GÜMRÜKSÜZ PARA SAHASI
NEFRET SÖYLEMİ Mİ?
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr