1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 MASABAŞI HABERCİLİK
 31 Ekim 2016, Pazartesi
 

 

   Hürriyet’in “İşte herkesin aradığı ByLock” manşeti, bir söyleşiydi. İsmail Saymaz, FETÖ üyelerinin kendi aralarında kullandıkları ByLock adlı mesajlaşma programının lisans sahibini ABD’de bulmuş, konuşmuştu.

     Sabah gazetesi ise bu söyleşiye “İstihbarat kaynakları tarafından inandırıcı bulunmadı” diye yanıt verdi. 27 Ekim’de yayınlanan ve Hürriyet’i “Algı operasyonu” yapmakla suçlayan Sabah’taki haberin kaynağı buydu; “İstihbarat.” Sabah muhabiri hangi “istihbarat kaynakları” ile konuştuysa baştan aşağı

“Türk istihbarat kaynakları dikkat çekici tespitlerde bulundu”, “istihbarat kaynaklarına göre”, “değerlendirmesi yapıldı”, “iddia edildi” gibi muğlak ifadelerle dolu bir haber yazmıştı.

    Böyle bir haberin evrensel gazetecilik kriterlerine göre değerlendirmesini yapmak mümkün değil. Zira ne somut bir kaynağı var, ne de doğrulanmış bilgilere dayanıyor. Baştan aşağı önyargılarla hazırlanmış, mesnetsiz yorum ve varsayımlara dayalı bir “iddianame” bu. Fakat Sabah’ın yanısıra benzer çizgideki başka mecralarda da tekrarlanan iki suçlamayı inceledim.

  • İddia: Ana amaç, gizli haberleşme sistemi ByLock’un Ocak 2016’dan sonra kullanılmadığını yayarak, “FETÖ 15 Temmuz darbe girişiminde yer almadı” algısını yerleştirmek.

David Keynes’in (Alpaslan Demir) söylediği, “ByLock programının Ocak 2016’dan sonra kullanılmadığı” doğru. Bu bilgiyi daha önce Hürriyet’te Murat Yetkin ve Abdülkadir Selvi de yazdı. MİT’in bu programın şifrelerini kırdığını farkeden örgüt, o tarihten itibaren Eagle adlı yeni bir mesajlaşma programı kullanmaya başlamış.

Keynes, Eagle’dan söz etmiyor ama “ByLock programının cemaatin haberleşme ağına döndüğünü” söylüyor ve “ByLock’un örgüt üyeliğine kanıt olduğunu” kabul ediyor.

İddia: İkinci amaç ise ByLock kullanıcılarının yüzde 10’u FETÖ’cü değil açıklamasıyla “FETÖ’nün büyük balıkları” denilen ve CIA ile bağlantılı olan isimlerin gizli kalmasını sağlamak.

Tam tersine “Büyük balıklar”ın Eagle programını kullandığı, Eagle kullananların sayıca daha az ve üst düzey isimler olduğunu da Hürriyet yazdı. Ama MİT ve diğer yetkililerin, bu programın kullanıcılarını tespit ettiği ve şifrelerini kırdığı yolunda bir bilgi henüz gelmedi.

David Keynes, Hürriyet’te “Türk kullanıcıların yüzde 90’ı FETÖ’cü” diyor; yüzde 10’dan değil, yüzde 90’dan sözediyor. Anlatmak istediği, ByLock kullananların yüzde 90 gibi bir kısmının bu örgütlenme ve haberleşme ağına dahil olduğu.

     Aleyhte yazılanlarla ilgili vardığım sonuçlar böyle. Özetlersem, İsmail Saymaz’ın ByLock sisteminin patent sahibi olan bu kişiyle yaptığı söyleşi, “Fetullahçı Terör Örgütü yapılanması” ve 15 Temmuz darbe girişimiyle ilgili yeni bilgilere ulaşılmasını sağladı. Bu yönüyle başarılı bir gazetecilik çalışması. Nitekim TBMM Darbe Araştırma Komisyonu da bilgi almak için David Keynes’i dinleme kararı verdi.

       Keşke bu söyleşi, yanıt ağırlıklı değil de soru yanıt olarak ve analizlerle birlikte yayınlansaydı. Sorular, Saymaz’ın eleştirel yaklaşımını ve bilgi almak için Keynes’i ne denli zorladığını okura daha net yansıtırdı. Analizler de Keynes’in eksik bıraktığı ve karanlıkta kalan noktaları aydınlatırdı. Örneğin ByLock’tan sonra Eagle programının kullanıldığı hatırlatılabilir; o boşluk giderilebilirdi.  

   Söyleşinin yayınlandığı 24 Ekim’den sonra Hürriyet’te kullanılan “10 soruda ByLock gerçeği” incelemesi ve Murat Yetkin’in yazıları bu açığı kapatmak açısından yararlıydı.

 

     Arkeolog kesilen emlakçı

     Bir emlakçı, arkeolojik eserlerle ilgili haber kaynağı olabilir mi? Olmamalı ama ülkemizde oluyor. Düşünün, Bodrum’daki bir emlakçı “Truva Krallığı’nın 3200 yıl toprak altında kalmış ve piyasa değeri 500 trilyon dolar olan hazinesinin yerini bulduğunu” söylüyor ve bu ciddi bir haber konusu olabiliyor.

   DHA’nın Hurriyet.com.tr’de yayınlanan “Emlakçıdan ilginç Truva hazinesi iddiası” başlıklı haberinin tek kaynağı, Bodrum’da emlakçılık yapan Tuncer Rıfat Barın. Bir emlakçı, arkeolojiden ne kadar anlarsa onun da o kadar anladığı belli. Ama muhabir arkadaşlar, söylediklerini uzman görüşü kabul edip aynen yazmışlar. Gazeteciliğin hiçbir kuralına uymayan bu haber, haklı olarak Arkeologlar Derneği Başkanı Soner Ateşoğulları’nı endişelendirmiş:

   “Üzülerek belirtmek isteriz ki haberde yer verilen bilgiler tamamen hayal ürünü, bilimsel gerçeklerle bağdaşmayan, halkımızı yanlış yönlendirecek ve defineciliği teşvik edecek ifadelerle dolu.

    13 Ekim’de gazeteniz web sayfası ile diğer basın yayın organlarında yer alan haber, ne yazık ki biz arkeologların dahi anlayamayacağı, düzmece kurgular ve hikayelerden oluşan bilgiler içermektedir. Maalesef bu tür haberler, ülkemizin kültür varlıkları için büyük bir tehdit oluşturan kaçak kazıları teşvik etmekten başka bir işe yaramamaktadır.”

     Ateşoğulları’nın bu uyarısına gerek kalmamalıydı. O haberi yazan muhabirler ve yayına veren editörler, bir emlakçının arkeolog edasıyla “açıklama yapması”na yol açmamalıydılar. Biz gazeteciler, bu tür efsanelere aldanan  “Hazine avcıları” ile aynı konuma düşmemeli, onlara malzeme üretmemeliyiz.

 

   Okurdan kısa kısa

  Abdullah Bizden:  “Ölüm İlanlarındaki son sesler kitap oldu” yazısında Hakan Tartan şöyle söylüyor: “Hani  Edip Cansever demiş ya: 'Sizin hiç babanız öldü mü? /Benim bir kere öldü/Kör oldum' diye.”  Bu şiir Edip Cansever'in değil Cemal Süreya’nın. Böyle bir yanılgı üzücü. (22 Ekim/Cumartesi Eki)

   Sinan Ustacı: “PYD’yi bu kez karadan vurduk” başlığı atmışsınız. Siz kimsiniz? Ordu mu, asker mi? Biz gazeteci biliyoruz. Gazeteci gibi başlık atın. Haberinizde yazdığınız gibi “..vuruldu” diyebilirsiniz. (22 Ekim)

    Nusret Selen: 37.sayfada Eczacıbaşı VitrA takımının dünya şampiyonu olduğu haberi vardı. Ama ne takımı olduğu yazmıyordu. Futbol değil ama hangi branş? İnanın bilmiyorum. Bilmek zorunda mıyım? (24 Ekim)

NOT:  Eczacıbaşı VitrA, kadın voleybol takımı. Haberde eksik kalmış.

  Ünal Alp: “Babasının madalyasıyla uğurlandı” haberinin yanındaki fotoğrafın üzerinde “Altemur Kılıç, Atatürk’ün yaveri Kılıç Ali’nin oğluydu” yazmışsınız.  Bu yanlış bir bilgi. (24 Ekim)

    Not: Okur haklı. İstiklal Mahkemeleri’nde üyelik yapan Kılıç Ali, Atatürk’e yakın isimlerden biriydi ama yaveri değildi.

   Abdullah Gözkaya: “Zehirli gaz sınırımıza geldi” haberinde sülfirik asit (H2SO4) için “halk arasındaki adıyla kezzap” yazılmış. Kezzap olarak da adlandırılan asit, nitrik asittir (HNO3). (27 Ekim)

    Arif Kolan: 25 Ekim’de Ekonomi sayfasında “Harvard’ta dersimiz Hillside” haberi çıktı. Ama aynı haber (belki de bülten), 21 Ekim’de Kelebek’te Gökhan Kimsesizcan’ın köşesinde “Hillside Harvard sınıflarında” başlığıyla yayınlanmıştı. Ya haberi çok beğendiniz ya da birbirinizi okumuyorsunuz. 

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET / 31 EKİM 2016

 
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
HABER AJANSLARINA ÇAĞRI
SÖYLEŞİDE GAZETECİNİN ROLÜ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr