1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 YANILTAN SANATÇILAR
 19 Eylül 2016, Pazartesi
 

   Gazeteci, her söylenene hemen inanmaz. Şüphe duyar; soru sorarak yanıt arar, gerekirse araştırır öyle yazar söylenenleri. Çünkü haberin kaynağı kim olursa olsun söylenen söz sahibi kadar gazeteciyi de bağlar.

  Bütün alanlarda olduğu gibi magazin haberlerinin özneleri de medyayı yanıltabiliyorlar. Sanatçılar, aktörler ya da yakınlarının bilerek, planlayarak, yanıltıcı açıklama yaptıklarına tanık oluyoruz. Geçen hafta bu tür kötüye kullanımın iki örneği yaşandı magazin basınında.

 Kibariye’nin hamileliği: Kibariye, İzmir’deki konseri sırasında “3 aylık hamile olduğunu” söyleyince izleyicilerin hemen inanıp alkışlaması doğaldı. Doğan Haber Ajansı da sorgulamaya girmeden “Kibariye ikinci kez anne oluyor” diye geçti sanatçının sözlerini. Hürriyet ve Kelebek’te 31 Ağustos’ta yayınlandı bu haber. Tabii birçok gazete ve yüzlerce internet sitesinde de…

 Aldı memleketi bir tartışma. “56 yaşındaki kadın nasıl hamile kalır” diye magazincilerden doktorlara kadar birçok insan fikir yürütme yarışına girdi. Dört gün boyunca süren tartışmaları bitiren yine Kibariye oldu. Sanatçı, 3 Eylül’de Kenan Doğulu ile konseri öncesinde “Beni sevenlerin sözlerinden çok etkilendim, hamileyim dedim. Ama öyle bir şey yok. 3 senedir menopozdayım” itirafında bulundu. Gazetecileri ve hayranlarını kandırmıştı.

 Aslında Hürriyet Magazin Servisi ilk andan itibaren kuşku duymuş. Hürriyet Magazin Müdürü Selim Akçin, “Haber geldiği andan itibaren Kibariye ve eşine ulaşmaya çalıştık. Ama bilgi vermedikleri gibi, Kenan Doğulu konseri öncesinde açıklama yapacağını söyleyip bizi oyaladılar. Konsere kadar beklemek zorunda kaldık” dedi. Bu bilgiler gösteriyor ki, Kibariye’nin “hamileliği” bir “etkilenme” değil, açıkça bir kandırmaca, bir PR projesi.

 Volkan Konak’ın düzeltmesi: Sanatçı Volkan Konak’ın ABD’ye yerleşmesi de ikinci örnek. 7 Eylül’de yayınlanan habere göre, menajeri (adı yazılmamıştı), “Konak’ın, çocuklarının eğitimi için Amerika’ya yerleşeceğini” söylemişti. Hatta yazılı bir bülten de göndermişti menajer.

 Konak, bu haberden dört gün sonra çıktığı konserde Amerika’ya yerleşeceği haberini yalanladı. Sadece kızının, eğitimi için ABD’ye gideceğini söyledi. Fakat Hürriyet’te, 11 Eylül’de “..Amerika’ya yerleşeceğini açıklayan Volkan Konak kararından vazgeçti” haberi çıktı. Konak’ın menajerinin neden öyle bir açıklama yaptığına değinmemesi dikkat çekiciydi.

 Kibariye örneğinde olduğu gibi Volkan Konak’ın ABD’ye yerleşmesi konusu da sanatçının gündeme gelmesini sağladı. Günlerce medyada bu konu işlenip durdu.

  “Konak’ın vazgeçtiği” haberinde menajerinin bülten gönderdiği ve ilk açıklamayı onun yaptığı bilgisi de olmalıydı. Şimdi de gazetecilere düşen, Konak’ı izlemek. Gerçekten Amerika’ya yerleşiyor mu, aralıklarla kızının yanına mı gidiyor, izleyip yazmak lazım.

  Kibariye ve Volkan Konak örnekleri, sanatçıların ya da en yakınındaki kişilerin bile söylediklerini kuşkuyla karşılamak gerektiğini kanıtlıyor. Açıklama yapanın adını yazmak, sorular sormak, mümkün olmazsa da soru işaretlerini, varsa ek bilgileri habere koymak zorunlu. Aksi halde gazetecilik yapmak yerine sadece söyleneni aktarmış oluruz. Halbuki sorgulamalıyız, her zaman, her söyleneni...

 

   Ölüleri saymak

    Güneydoğu’da PKK’ya karşı yürütülen operasyonlarda ve Suriye’deki “Fırat Kalkanı” harekatında öldürülen IŞİD’lilerin sayıları konusunda sürekli karmaşa yaşanıyor.

    Bir yanda şehit haberleri, bir yanda öldürülen teröristlerin sayıları. Garip şekilde medya, “etkisiz hale getirilen teröristler” in sayısını yükseltme yarışı içinde. Bu yarışın en bariz yaşandığı günlerden biri, 6 Eylül’dü. Sabah, Yeni Şafak, Habertürk, Çukurca’da öldürülen PKK’lı sayısını 157 olarak veriyordu.

  Posta, Sözcü, Milliyet, Akşam, Star, Cumhuriyet ve Türkiye, Gara’daki operasyonun sonucunu da ekleyerek sayıyı 187’ye yükseltiyorlardı. Bu haberlerin tümü Genelkurmay açıklamasına dayanıyordu.

   Sadece Hürriyet’te “1 ayda 200 terörist etkisiz hale getirildi” haberi yer alıyordu. Genelkurmay’ın son açıklaması yerine, Tuğgeneral Metin Tokel’in, Başbakan Binali Yıldırım’a verdiği brifingde söyledikleri haber yapılmıştı. Sonuçta, o gün en yüksek sayıyı veren gazete Hürriyet’ti.

   Halbuki bu operasyonlarda öldürülen PKK’lı sayısını tespit etmenin kolay olmadığını biliyoruz. Daha önceki Genelkurmay açıklamalarında PKK’nın ölü ve yaralılarını taşıdığı ya da gömdüğü belirtiliyordu. Coğrafi koşullar da ayrı bir sorun.

   Nitekim Çukurca’da öldürülenlerin sayısı, TSK kaynaklarına dayanarak, 14 Eylül’de bile 195 olarak veriliyordu.  Ayrıca Genelkurmay, Gara’ya 29 Ağustos’ta düzenlenen hava harekatında öldürülen PKK’lıların sayısını 11 Eylül’de yaptığı açıklamada “29” olarak duyurdu. Halbuki 6 Eylül’deki haberlerde Genelkurmay’ın, Gara’ya düzenlenen harekatta “30” PKK’lının öldürüldüğünü açıkladığı yazılmıştı. Sayılarda bir tutarsızlık var.

  Hatırlarsınız, Genelkurmay, Suriye tarafından atılan roketlere “misliyle karşılık” verildiğini açıklıyor; bazen de bu atışlarda öldürülen IŞİD’lilerin sayılarını duyuruyordu. Oysa Şanlıurfa Emniyet Müdürü Eyüp Pınarbaşı, 16 Ağustos’ta Star gazetesine verdiği demeçte, “misliyle vurduk denilerek kamuoyu yanıltıldı” dedi. Bir emniyet müdürünün bile kuşku duyduğu açıklamaları, gazeteci kesin doğru kabul edebilir mi? Etmemeli.

   Kaldı ki, operasyonların başarısını ölü sayısı üzerinden anlatmaya çalışmak insani değil. Sonuç alınmasına ve barış gazeteciliğine katkısı da olamaz.

 

   Okurdan kısa kısa

   İhsan Aktaş: CNN Türk yayınında sehven kullandığım (Cumhuriyet elitleri) kelime karşılığında İsmail Saymaz’ın itirazı, benim bir kaç cümlem gazeteye video olarak konmuş. Yayının tamamını video olarak yayınlayabilirsiniz ama benim kısık itirazımı, Saymaz’ın nutkunu yayınlamışsınız. Bu yaklaşım yıpratıcı ve kötü niyetli. (3 Eylül)

    Mehmet Çağlayan: Denizbank Genel Müdürü Hakan Ateş,  arabaşlıktaki gibi “Çıkış 100 dolar olsun” dedi mi, dediyse niçin haberde yok?(6 Eylül)

   NOT: Haber kısaltılırken o cümle atılmış ama yanlışlıkla arabaşlıkta kalmış.

    Metin Berber: İlk sayfada “14 bin öğretmen kararına tepki” haberinin altında devamının “24. Sayfada”  olduğu yazılmış. Ama orada devamı yok. (6 Eylül)

NOT: Haberin devamı 22. sayfadaydı. Sayfa numarası yanlış yazılmış.

     Özdemir Soysal: Hürriyet’e yakışmayan basım hatası gördüm. 11. sayfada Nurettin Canikli’nin fotoğrafının üzerine Berat Albayrak yazmışsınız. (8 Eylül)

    Asım Narlı: Dünya sayfasındaki “Rusya’da dev yolsuzluk” haberinin ilk cümlesini anlamadım. Üçüncü sayfadaki “Eşiyle tartışan kadın” haberi de karmakarışık. Hiç anlaşılmıyor. İsterseniz siz de bir daha okuyun.(13 Eylül)

     Mete Ataman/ Ergun Mengi: “Şenol Güneş’ten flaş karar! Caner Erkin”. İnternetteki bu başlığa tıklayınca “Güneş’in muhtemel kadrosu” diyor. 12 fotoğrafı da tıklıyorsunuz, içlerinden biri Caner’in fotoğrafı. Gazeteme yakışmıyor.(12 Eylül)

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET / 19 EYLÜL 2016

 
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
HABER AJANSLARINA ÇAĞRI
SÖYLEŞİDE GAZETECİNİN ROLÜ
"ASKERİ KAYNAK" NEDİR?
ASPARAGAS BÖCEĞİ
NEFRET TACİRLERİNE ARACILIK
GÜCÜN SÖYLEME ETKİSİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr