1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 MERAK KONUSU KLASİĞİ
 11 Temmuz 2016, Pazartesi
 

 

    Telefonla arayan Şükrü Kırol adlı okur dikkatimi çekti. İnternette yayınlanan “Selçuk Şahin’in nargile keyfi” haberini anlamadığını söylüyordu. “Haberinizde Selçuk Şahin’den çok eşinin bikinili fotoğrafları var. Mesele nargile mi, eşiyle teknede tatil yapması mı?” diyordu.

    Okurun bu itirazı üzerine habere baktım. Haber zaten iki cümleydi. “Gençlerbirliği oyuncusu Selçuk Şahin, Çeşme açıklarında demirli teknesinde nargile içerken görüntülendi. Gün boyunca eşi Emel Hanım’la tavla oynayan, bir yandan da nargile içen futbolcunun bu görüntülerine Gençlerbirliği Kulüp Başkanı İlhan Cavcav ve teknik direktör İbrahim Üzülmez'in tepki gösterip göstermeyeceği merak ediliyor.”

   4 Temmuz’da Hürriyet internette yayınlanan bu haber ertesi gün de Kelebek’in birinci sayfasında yer aldı. Başlık değişmiş, “Nargile içen futbolcu” olmuştu. Cavcav’ı, bu sefer “takım başkanı” olarak yazma yanlışı dışında gerisi hemen aynıydı. Yine “Cavcav’ın ne tepki vereceği merak konusu” diye noktalanıyordu satırlar.

     Okurun dediği kadar karmaşık değil haber. Bir sporcunun nargile ve sigara içmesi tabii ki haber değeri taşır, yazılması doğal. Ancak ben bu “merak konusu”na takıldım. Benim bildiğim bir gazeteci, ortada bir soru varsa, merak edilen bir konu varsa ilgilisine sorar, yanıtını alır ve o haber olur.  Ayrıca kimin merak ettiğini de adıyla sanıyla koyar haberine.

    Bu olayda da açıp Cavcav’a sormak gerekirdi; belki tepki göstermeyecek, belki de çok sert sözler söyleyecek. Sormadan bilemeyiz tepki verip vermeyeceğini.

   Açık söylemek gerekirse, ilgilinin tavrını bilmeden “merak konusu”, “kızdıracak”, “olay yarattı”  diye haber yazmak tam bir gazeteci tembelliğidir.  Aramak, araştırmak yerine kendi fikrini “merak konusu” falan diye yazar, muhatabını tahrik etmeye çalışır. Muhatabı tepki verirse ne ala, vermezse de umurunda olmaz, geçer gider. Bakın bu haberden sonra da kaçırmadıysam Cavcav’dan bir tepki gelmedi. “Merak” giderilemedi yani.

  Gazeteciliğe başladığım yıllardan beri vardır “merak konusu” diye yazma işi. Tam bir gazetecilik klasiğidir. Modası geçti sanıyorum ama zaman zaman yine kendini gösteriyor böyle haberlerde. 

 

    Dünya dışı böcek

    Her duyulan, her söylenen, her yazılan haber değildir. Duyulanların, söylenenlerin haber olabilmesi için araştırma ve işleme sürecinden geçmesi gerekir.

   Dijital gazetecilikte yeni bir tehlikeyle karşı karşıyayız. İnternetteki herhangi bir sayfada çıkan yazı ya da fotoğraf doğru kabul edilebiliyor; hiçbir kontrole gerek duyulmaksızın kopyalanıyor.

   Bu yanlışın yeni bir örneği, Hürriyet internetin Kampüs sayfalarında yayınlanan “Dünya dışı böcek bulundu” haberi oldu. Bu haberle ilgili uyarı Twitter’da yazan Mehmet Atakan Foça’dan geldi. Foça, haberi “über dezenformasyon” olarak nitelendirdi. “Dünya dışı böcek, Yeni Zelanda’da yaşayan weta olarak bilinen bir hayvan” dedi ve Sidney Üniversitesi’nde, haberin kaynağı olarak verilen John Bergman adlı bir öğretim üyesi olmadığını ifade etti.

  Foça’nın bu uyarısı üzerine haberi inceleyen arkadaşlar, eleştirinin doğru olduğuna karar vererek haberi sildiler. Gerçekten de Kampüs sayfasını hazırlayan sosyal medya şirketinin elemanları haberi uyduruk bir siteden aynen kopyalamışlardı.

    Gazeteci gözüyle bakılmayınca böyle sorunlar yaşanması doğal. Ama sözkonusu olan Hürriyet’in itibarı ve güvenilirliği…

 

Yine saatlerin yazılışı

   Hürriyet’te, saatler yazılırken rakamlar arasına nokta işareti konuluyor.  Ama son zamanlarda farklılıklar göze çarpmaya başladı. 15 Haziran’da ekonomi sayfasında “Zarrab’ın duruşması ertelendi” haberinde rakamlar arasına iki nokta üst üste işareti konularak, “toplantı 20 Haziran Pazartesi TSİ 16:00’de yapılacak” diye yazılmıştı. Hemen belirteyim, “toplantı” değil “duruşma” olmalıydı; saatten sonra “de” değil “da” eki gelmeliydi.

    Saatin yazılışı ise Türkçe dil kuralları açısından yanlış. Doğru olan, saat ile dakikaların arasına iki nokta üst üste değil tek nokta konulması. Aslında bu konuyu daha önce bir okurun eleştirisi üzerine bu köşede yazmıştım.

     O yazıyı hazırlarken de, Hürriyet’in düzeltmenlerinin nokta konulmasını benimsediklerini hatırlatmış; Türk Dil Kurumu ve Dil Derneği’nin yazım kurallarını dayanak almış; Türkçe üstadı Emin Özdemir’in görüşüne başvurmuştum. Özdemir, aynı zamanda “Ana Yazım Kılavuzu”nu hazırlayan TDK’nın eski Genel Yazmanı Ömer Asım Aksoy başkanlığındaki kurulda da yer almış bir isim. Özdemir de Ana Yazım Kılavuzu’nda olduğu gibi saatlerin nokta ile yazılması gerektiğini dile getirmişti.

  Aslında saatleri iki nokta üst üste işareti ile yazmak, gazeteci arkadaşımız Serhan Yediğ’in de vurguladığı gibi, “elektronik saat imlasının Türkçeye müdahalesi”. Dijital saatlerde ve bilgisayarlarda böyle yazılıyor saatler.

   Maalesef dijital evrenin Türkçeye müdahalesi internetle birlikte güç kazandı ve buna karşı sürekli olarak dil kurallarını hatırlatmak gerekiyor. Ayrıca bir gazetede yazım kuralları konusunda bir standart ve sayfalar arasında bütünlük olması gerekli.

 

      Okurdan kısa kısa 

  Aynur Koç: Bugün (4 Temmuz) Kelebek 2 ekinin “Seyahat Önerileri” bölümünde kullanılan Şile yazısı tarafıma aittir. Bu yazım 10 Mayıs 2010 tarihinde “Şile’nin bilinmeyen doğa parkı” başlığıyla Hürriyet Seyahat ekinde yayınlanmıştı. Keşke yazıyı yeniden yayınlamadan önce bana haber verselerdi. Zira öneriler listesindeki pek çok lokanta  bu yıl Şile’de yok,  yani liste güncelliğini yitirdi. Adımın kullanılmamasını, yazılarımın adeta başkalarına mal edilmesini yanlış buluyorum.

Not: Eleştiri son derece haklı. Yazıda Koç’un imzasına yer verilmeli, yeniden kullanılacağı haber verilip, güncellemesi de sağlanmalıydı.

   İlker Altınok: (Ramazanda) sigara içiyor diye yumruk atıp beyin kanaması geçirten adam serbest bırakılmış.  Kamu davası açılıp ceza verilecek mi? En azından siz bunun sonunu takip etmeli, peşini bırakmamalısınız.

    Selim Topçu: Serdar Ortaç’ın kumarda çok büyük para kazandığını haberleştirmişsiniz. Bu haber kumarı övücü ve insanları teşvik edici nitelik taşımaktadır. Lütfen bu tür olayları haberleştirmeyin, kumarda servetini kaybedenleri, ailesi yıkılanları haber yapın. (30 Haziran)

    Berkant Maden: Prof.Dr.Osman Müftüoğlu’nun “Bellek kaybının 10 mühim işareti” konulu yazısında spotlarda “yaşınız 50’yi geçtiyse” diyor. Ama yazının ikinci cümlesi “yaşınız altmışları geçtiyse” diye başlıyor. Konu hafıza olunca yaşlar biraz karışmış.

  Musa Alioğlu: “Afganistan’dan UNESCO’ya itiraz” haberinde “Afganistan’da doğmuş olsa da Mevlana, hayatının büyük kısmını Türkiye’de geçirdi” denilmiş.

Mevlana’nın yaşadığı yıllarda Türkiye diye bir ülke var mıydı? İzaha muhtaç bir cümle. (1 Temmuz)

   Engin Nur: Yaz dolayısıyla Yalova’da bulunmaktayım. Burası artık taşra değil, Pendik Yalova arası 45 dakika. İstanbul baskısı buraya rahatlıkla gelir. Yalova’ya gelen taşra baskılarının sayfa sayısı az ve çok imla hatası var.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET/ 11 TEMMUZ 2016

 
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr