1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
 27 Haziran 2016, Pazartesi
 

    Turizm hakkındaki yazı ve haberlere turizmci olduklarını belirten iki okurdan eleştiri geldi. İki eleştirinin de ortak özelliği, Hürriyet’te turizmcilerin yeterince kayırılmadığı, hatta kendilerine haksızlık yapıldığı. Öyle mi gerçekten?

    Turizmci İbrahim Taşkın, başka ülkelerin turistik özelikleriyle ilgili haber yapılmasına karşı çıkıyor; Hürriyet’i şöyle eleştiriyor:

    “Gördüğüm kadarı ile gazetenizin reklam gelirlerinin bir bölümü turizm sektöründen gelmektedir. Gazetenizde yayımlanan haberlere baktığımda gerek basılı gerekse sanal yayınlarınız insanlarımızı yabancı ülkelerde tatili özendirici yayınlarla dolup taşmakta. İspanya, Portekiz, Yunanistan kıyılarını ve görülmesi gereken yerleri sayenizde ezberledik. Türk otelcilerin krizde can çekiştiğini yazarken, diğer sayfanızda Yunanistan kıyılarında ne kadar güzel kayalıklar olduğunu övmektesiniz. İnanın bu haber yapma özgürlüğü değil.”

       35 yıllık turizmci olduğunu vurgulayan okurlarımızdan Refet Kayakıran da Vedat Milor’un 5 Haziran’da Kelebek’te yayınlanan “Güneye tatile gitmem” başlıklı yazısına takılmış:

    “Son derece gaddarca ve ayıp! Sektör zaten batmış ve yazısında dediği belaltı vuruşun daha beterini yapıp sektörü resmen sırtından bıçaklamış. Üstelik kendi gazetesinin sayfaları yüzlerce otelin indirim kampanyalarıyla dolu. Elbette butik otel değil ama Kemer, Belek, Marmaris ve Bodrum’da ünlü 5 yıldız oteller gayet makul fiyatta. Güney diyerek genelleme yapması büyük bir gaf.”

   Türkiye’de turizmin zor durumda olduğu gerçek. Burak Coşan’ın hazırladığı “Turizm 2016” yazı dizisi de durumu bütün çıplaklığıyla aktardı Hürriyet okurlarına.  

     Fakat turizmciler de biliyor ki, medya ve özel olarak Hürriyet, bu sorunların ne nedeni ne de çözüm mercii. Gazetecilikte öncelikli olan okurun bilgi alma hakkı ve kamu yararıdır. Turizm şirketlerinin sorunları ve beklentileri ile kamu yararı arasında denge kurmak şart. Asıl haksızlık, turistik şirketler ilan veriyor diye gazetelerin o şirketlerin PR elemanı gibi davranmalarını istemektir.

   Türkiye’deki turistik yörelerin tanıtımı kadar, başka ülkelerde gezilip görülecek yerlerin yazılması da doğal bir gazetecilik faaliyeti. Bu ülke insanlarının oraları görmeye ve bilmeye hakkı var. Ayrıca o ülkelere gezi düzenleyenlerin çoğu bu ülkenin şirketleri.

   Ancak reklam ile haber arasındaki ayrıma dikkat edilmeli. Örneğin 15 Haziran’da yayınlanan “Karayipler’e VIP seyahat” haberinde bu ölçünün hayli kaçtığını söyleyebilirim. Bir tek o firmanın telefon ve iletişim bilgilerinin verilmediği kalmıştı.

   Tabii güney sahillerindeki bütün turistik tesislerin fiyatlarının yüksek olduğu gibi bir genelleme yapmak da doğru değildi…

 

   Tepki gösterme refleksi

    Hürriyet internetteki “Hahamdan Muhammed Ali’ye veda töreninde Türkiye hakkında densiz sözler” başlığı, Orkun Koparan adlı okurun dikkatini çekmiş.

Gönderdiği e-postada “Siz haberi yazın, başlığa yorum yazmayın, Amerikalı hahamdan ‘densiz sözler’ ne demek? Ne olduğuna biz karar verelim. Siz gazetecilik yapıp haberi verin yeter” diyordu.

    Benzer bir eleştiri de okurlarımızdan M.Refik Ünlü’den geldi. O da internetteki “M.Ali’nin eski sevgilisinden büyük ayıp” başlığına itiraz ediyordu:

   “M.Ali’nin sevgilisi ayıp etmiş. Haberinizden bunu anlıyoruz. Siz gazeteciyseniz haberi verirsiniz, ayıp mı, çirkin mi değil mi buna okuyucu karar verir. Siz kalkıp da hazırladığınız haberin ayıp mı, çirkin mi, hainlik mi olduğuna karar verip okuyucu yönlendirmezsiniz.”

   Okurlar haklı. Haber ile yorumun ayrılmasının temel ölçütlerinden biri, başlığın nesnel olmasıdır.  Başlıkta içerik ile ilgili suçlayıcı nitelendirmeler yapılamaz. Ayrıca kime göre ayıp, kime göre densiz? Biz gazeteciler, haberi okuyan okurların da en az o haberi yazan bizler kadar zeki ve birikimli olduğunu kabul etmeliyiz. Haberi okuyan okur, eğer o sözlerde bir densizlik varsa zaten anlayacak, kendince değerlendirmesini yapacaktır.

   Eğer haberin içinde o konuşmaların “densiz” ya da o davranışın “ayıp” olduğu konusunda bir kişinin değerlendirmesine yer verilmişse bu nitelendirme ona atfen yazılır. Ama ABD’li haham Michael Lerner ile ilgili haberde hiç kimseye atfen böyle bir söz yoktu. Dahası basılı gazetede 12 Haziran’da “Tuhaf sözler” başlığıyla verilen haberde, “..haham Lerner, tartışma yaratan ve tepki gören sözler sarf etti” deniyordu. Kim tartıştı, kim tepki gösterdi? Orası belirsiz. Bir kaynak verilmiyor. Gerçekten bir tartışma, bir tepki varsa da bu birilerine dayandırılmalıydı.

    Gazeteci haber yazarken kendi fikrini, genel doğrularmış gibi sunmamalı. Başkalarının yerine tepki açıklamamalı. Tepki gösterme refleksini devlet adamlarına, siyasetçilere ya da konunun ilgililerine bırakmalı.

 

  Özür

  Geçen hafta yayınlanan yazımın “O uçaktaki sorular” bölümünde teknik bir yanlışlık oluşmuştu. İlk baskılarda yazının son 14 satırı sayfada yer almıyordu. Bu hata fark edilerek şehir baskılarında düzeltildi. Sehven meydana gelen hata nedeniyle yazıyı eksik okumak zorunda kalan okurlardan özür dilerim. Yazının tamamı, hurriyet.com.tr’de “Okur Temsilcisi” sayfasında yayında. 

 

     Okurdan kısa kısa

   Bahri Ovalı/Kadir Okur: Gazetenizde Y.Nuri Öztürk'ün doğum tarihi 5 Şubat 1951 olarak verilmiş. Doğrusu 22 Haziran 1945 değil mi? Tabii bu durumda haberinizdeki gibi 65 değil 71 yaşında hayatını kaybetmiş oluyor. (23 Haziran/ 25.sayfa)

 NOT: AA’nın haberindeki yanlış, gazeteye girerken düzeltilmemiş. Ayrıca Öztürk, 25 Haziran’daki haberde yazıldığı gibi prostat değil, mide kanseri nedeniyle yaşamını yitirdi.

       O. Erhan Keskin/K.Halit Uzun: Spor sayfasında, “2008'in rövanşı olur diye çekindik” haberi yayımlandı. Milli Takım'da oynamış bazı oyuncular, “Çekleri Rüştü'nün uzun vuruşunda Semih’in golüyle yenmiştik” diyor. Gerçek böyle değil! Rüştü’nün uzun vuruşunda Semih’in gol attığı maç Hırvatistan maçıydı ve o golle maçı uzatmaya götürmüştük. Çek Cumhuriyeti maçındaki gollerimizi Arda ve Nihat (2) atmıştı.(23 Haziran)

    Özden Anıl: Hulusi Turgut, Demirel’le ilgili yazı dizisinde Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'ın Ankara’da vefat ettiğini yazmış. Doğrusu, İstanbul’da vefat etmiştir. Oğullarıyla birlikte Türk Hava Kuvvetleri’nin C-47 uçağı ile Yeşilköy'den Etimesgut Havaalanına getirmiştik.

      Mahmut Kır: Kelebek ekinde sanatçı Ziynet Sali’nin sol kolunu kırdığı yazılmış. Ama fotoğrafta sol değil sağ kolunun alçılı olduğu görünüyor. (17 Haziran)

     A.Şengör: “Prehistorik taşlar mı? Gömelim gitsin” haberinde “SİT alanlarının yağlaması” denilmiş. “Yağmalaması” olacaktı herhalde. (19 Haziran)

     Umur Çolak: KKTC’ye gelen gazetede baskı hataları çok oluyor. 22 Haziran’da ekonomideki “Afrika Planı” haberinin spotunun ilk sözcükleri hatalı basılmış.  Bazen de ekler olmuyor.  Gelen gazete sayısı da az.

   İsmail Değirmenci: Adamlar CHP aleyhine korsan broşür basmış. Ya siz? Bu korsan broşürü 1.sayfada yayınlayıp bütün Türkiye’ye yayarak ne yapmaya çalışıyorsunuz? Broşürü resmi olmadan verseniz olmuyor mu?(17 Haziran)

   Naim Tansel: “Yayın nöbetine 3 tutuklama” haberinin spotunda tutuklanan “nöbetçi yayın yönetmenleri” için “..terör örgütü propagandası yaptıkları belirtildi” denilmiş. Bari “iddia” deseydiniz. (21 Haziran)

FARUK BİLDİRİCİ / 27 HAZİRAN 2016 / HÜRRİYET

 
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr