1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 140 BİN TÜPGAZ MI?
 04 Nisan 2016, Pazartesi
 

 

     Terörün ve şiddetin gündemin ilk sırasına taşındığı her dönemde olduğu gibi yine “belirtildi, bildirildi, iddia edildi” fiiliyle yazılan kaynağı belirsiz haberler arttı. Okurlar da haklı olarak bu tür haberleri şüpheyle karşılıyor.

    Benzer nedenlerle son dönemde sıklaşan “kaynağı gizli” haberler de okurlarda kuşku yaratıyor. “İstihbarat birimleri”, “güvenlik kaynakları” gibi bilgilendirmeler de okurun habere yeterince güven duymasını sağlayamıyor.  Okurlardan gelen tepkilerden edindiğim izlenim bu.

   Aslında gazetecilikte bu tarz “kaynağı gizli” haberler yazılır. Bu doğal. Elbette iyi araştırmak ve doğrulamış olmak kaydıyla. Ancak gazeteci, kaynağı açıklanmayan, sadece adres göstermekle yetinilen haberleri yazarken “Kaynağın yanlış yönlendirme, olayı olduğundan önemli göstermek ya da etkisini değiştirebilecek gerçekleri saklamak için nedenleri var mı?”(*) sorusuna da yanıt aramak zorunda.

   Çünkü Türkiye’de yıllardır, sayısız olumsuz örnek gördük, görüyoruz. “İstihbarat birimleri”, “güvenlik kaynakları”, “askeri yetkililer” olarak tanımlanan “kaynaklar” tarafından gazetecilerin ve dolayısıyla okurun yanıltılması olağan vakalardan artık. Üstelik bu yanıltıcı bilgilerin nereden geldiği de az çok biliniyor.

   Böyle bir ülkede okurun “istihbarat birimleri” ya da “askeri yetkililer” olarak tanımlanan gizli kaynaklara dayalı haberlerden kuşku duymaları da son derece doğal. Bir gazeteci olarak ben de kaynağı gizlenen haberleri okurken doğruluğu konusunda şüphe duyuyorum.

    Hatta bu tür haberleri okurken bazen “olamaz” demekten kendimi alamıyorum. Hürriyet’te 22 Mart’ta yayınlanan “Binaları yıkmak için binlerce tüp” başlıklı haberi okurken de aynı tepkiyi gösterdim. “Yüksekova’da yapılan aramalarda teröristlerin, güvenlik güçlerinin geçişini engellemek için binaları yıkmak amacıyla kullanacakları binlerce tüpün ele geçirildiği” yazıyordu. Binaları bu yöntemle yıkmayı planlamış olabilirler ama binlerce tüp denilmesi abartılı geldi bana. Binlerce tüp? Yüzlerce değil, binlerce tüp!

   DHA mahreçli bu haberin orijinalini aradım. İlginçtir,  aynı haberi Anadolu Ajansı ve İHA da geçmişti. Hürriyet’teki haberde “binlerce” olduğu belirtilen aramalarda bulunan tüp sayısı, ajansların geçtiği orijinal haberde “140 bin”di.

   Üç ajansın haberi de “askeri kaynaklar”a dayandırılıyordu. “Askeri kaynaklar” bu kadar yaygın bir bilgilendirme yapıyorsa neden resmi bir açıklama yoluna gitmez? Manipülasyon kaygısı yoksa ve doğru bilgiler aktarılıyorsa gizlenmeye ihtiyaç duymamalı o kaynaklar.

    Nitekim DHA, İHA ve AA’nın geçtiği bu haberde doğruluğu şüpheli bilgiler vardı. Her nasılsa haberin Hürriyet internetin de kullandığı bölümünde PKK’lılar aralarındaki telsiz konuşmasını İstanbul Türkçesiyle yapmışlardı! “140 bin tüp” de büyük bir sayı. Bir tüpgaz bayiine sordum, büyücek bir odaya 300-400 tüp sığdırılabileceğini söyledi. Ben de hesapladım. Bir odaya 500 tüp sığdığını varsaysak, 140 bin tüpgazı saklamak için 280 oda bulunması gerek!

   Gazetecilik sorgulama ve şüphe mesleği. Resmi açıklamaları geçtim; medya, kaynağı gizli haberleri bile yeterince sorgulamadan yayınlıyorsa gazetecilik açığı büyük demektir. 

      (* Gazeteciliğin esasları/ Bill Kovach & Tom Rosenstiel.)

 

    Google’dan blog yazarlarına

    Google’ın reklam içeren yazıların yaygınlaşması üzerine blog yazarlarına yaptığı uyarı dikkat çekiciydi. Yaygın medyada rastlamadığım için kısaca aktarmak istiyorum:

   Nofollow etiket kullanın: Şirketler, blog yazarlarının kendi şirket sitelerine, sosyal medya sayfalarına, satış sitelerine, ürün içeren başka blog yazılarına veya şirketin telefon uygulamasına link eklenmesini isteyebilir. Bu durumlarda blog yazarları, “nofollow” yani o linkin arama motorları tarafından takip edilmesini engelleyen uzantılar kullanmalıdır.

   Şirketle ilişkinizi yazıda belirtin:  Kullanıcılar sponsorlu blog yazıları okuduklarından haberdar olmak ister. Bu açıklama yazının herhangi bir yerinde olabilir. Ama en uygun yer, okuyucuların yazının tümünü okumadan durumdan haberdar olabilmesi için, yazının başıdır. 

    İlginç ve benzeri olmayan içerik üretin:  Blog yazarıysanız, kendi konunuzun uzmanı olmaya, başka yazarların fazla üstünde durmadığı niş konulara odaklanmaya ve ya kendinize özel deneyimleri veya bilgileri kullanarak başkalarının üretemeyeceği içerik üretmeye çalışın.(*)

    Üç maddelik bu uyarının özü, “ürün tanıtımı ile kişisel görüşlerin içiçe geçmemesi”. Aslında bu etik ilkeler gazeteciler için de geçerli. Yazı ve haberlerin ürün tanıtımı ile içiçe geçmemesine özen göstermeliyiz. Bir ürün ya da firma ile ilgili yazarken arada bir çıkar ilişkisi sözkonusu ise bunu okura bildirmeliyiz. Örneğin firmanın davetlisi ile geziye gitmişsek, bunu yazı veya haberde mutlaka belirtmeliyiz. Okuru yanıltmamak ve okurun bilme hakkına saygı göstermek şart.

(*)https://webmasters.googleblog.com/2016/03/best-practices-for-bloggers-reviewing.html

 

  Okurdan kısa kısa

    Aydan Kural:  Haberlerde sokak ağzıyla yazılan ifadeler var! “Polisi görünce servis şoförü kaçmış” başlıklı haberinizdeki “..çalıştığı fabrikaya servis çeken E.K...” gibi. Servis çekmek ne demek? Olsa olsa şoför ağzıyla uydurulmuş bu ifade gazetenizin haberine girmeyi başarmış. (24 Mart/ internet)

   Fatih Ercan: İK ekinizdeki “Robotlar insanları emekli edecek” konu başlığındaki kişi Robert Hanson değil, Robin Hanson’dır. “Em çağı: Robotlar dünyayı yönettiğinde iş, aşk ve hayat” adlı kitabın yazarı da Robin Hanson’dır.

    Feramuz Heybetli:  “Abud Efendi yalısı hisse hisse satılıyor” haberinizde Kervansaray Otelleri’nin sahibi Semih Buyurgan olarak belirtilmiş. Kervansaray’ın sahibi Selim Sayılgan’dır. (28 Mart/ 4. sayfa)

    Ragıp N. Taner: 29 Mart tarihli gazetenizin 40 ve 41.sayfalarında birbirlerine 5 cm. mesafede aynı konuda iki farklı bilgi. Bugünkü çok önemli GS Kadın Voleybol takımının CEV kupa finali saat kaçta?  

    NOT: Haber doğruydu. “Spor Ekranı”ndaki saat bilgisi yanlıştı.   

   Gamze Alpar: Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Brookings Institute’daki konuşması esnasında gazeteciler ve Cumhurbaşkanı korumaları arasında yaşananları öyle aktarmışsınız ki, NY Times ve Financial Times’da yer alan haberleri okuduğumuzda, acaba aynı haberden mi bahsediliyor düşüncesi uyandırıyor? (1 Nisan)

    Ünsal Sabuncu: Spor sayfasındaki TV Programında Anadolu Efes - İBB karşılaşması futbol maçı olarak belirtilmiş. Fakat bu basketbol maçı. (28 Mart)

     Ayşın Tunçel: “Frikik gazeteciliği” yazınızda bahsettiğiniz gibi Hürriyet bir bulvar gazetesi olmamalı. Ama bir dizi veya film tanıtımı yaparken öpüşme sahneleri çok dikkat çekti diye, öpüşen iki oyuncunun resmini koymasını da gazeteme yakıştıramıyorum. Reyting sağlama çabası olarak görüyorum.

     Candan Cığız: “Kabayeva yükselişe devam” haberinde Alina Kabayeva’nın bir spor gazetesinin başına geçtiği yazıyor. Ancak, bu isim Putin’le anılmasının dışında, pek çok defa dünya ve olimpiyat şampiyonu olmuş başarılı bir sporcu. Bu bağlamda, attığınız başlık yanlı ve cinsiyetçi. (13 Mart)    

    Okan Harman: Siz bu ülkedeki medyanın son temsilcisisiniz. Merak etmeyin gazetenize ve bağlı olduğu şirketler grubuna atılan iftiraların hiç birine inanmıyoruz. Bu ülkede tüm gazeteler kapanır gider ama Hürriyet kalır. Biz sizin yanınızdayız kendiniz asla ödün vermeyin.

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET/ 4 NİSAN 2016

 
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
HABER AJANSLARINA ÇAĞRI
SÖYLEŞİDE GAZETECİNİN ROLÜ
"ASKERİ KAYNAK" NEDİR?
ASPARAGAS BÖCEĞİ
NEFRET TACİRLERİNE ARACILIK
GÜCÜN SÖYLEME ETKİSİ
HABERLER AKLAMAZ
GAZETECİYE YASAĞI SAVUNMAK
MEDYA DA MUHASEBE YAPMALI
OKURUN ÖĞRETİCİLİĞİ
İMA ETME SUÇU
CUMHURBAŞKANI'NA DA EŞİT MESAFE
BAKANLIĞIN SÖYLEYEMEDİĞİ
GÜMRÜKSÜZ PARA SAHASI
NEFRET SÖYLEMİ Mİ?
OTOMOTİV SAYFASINA BİR ELEŞTİRİ
ZAYTUNG ŞAKASI GİBİ
MEDYA MAHALLESİNİN JANDARMALARI
MATKAP SESİ ALTINDA MUAYENE
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr