1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 SUÇLU İLAN ETMEDEN
 18 Ocak 2016, Pazartesi
 

 

    Kişilerin suçlandığı olayların haberlerinin nasıl yazılması gerektiği konusunda iki somut örnek son günlerde medyada geniş yer buldu. Birincisi Kanal D’deki Beyaz Show’a telefonla bağlanan Ayşe Çelik, ikincisi “Bu suça ortak olmayacağız” başlıklı bildiriye imza atan 1128 akademisyen.

   Kanal D’deki olayla ilgili olarak ilk haber Hürriyet’te, 11 Ocak’ta “Beni politikaya malzeme etmeyin” başlığıyla yayınlandı. Bu haberde ağırlıklı olarak program sunucusu Beyazıt Öztürk’ün olayla ilgili değerlendirmelerine yer veriliyordu. Kendisini “öğretmen” olarak tanıtan Ayşe Çelik’in programdaki sözleri de “Burada doğmamış çocuklar, anneler, insanlar öldürülüyor. Sessiz kalmamalısınız” diye özetleniyor; hakkında soruşturma açıldığı belirtiliyordu.

   Olayın bütün yönleri aktarılıyor; Çelik’in görüşü okura duyuruluyor ama yargılayıcı ifadelere yer verilmiyordu.  Gazetecilik açısından doğru yaklaşım sergilenmişti bu haberde.  Çünkü haberlerin hazırlanmasında pusula niteliğindeki Doğan Yayın İlkeleri’nde “kişilerin peşinen suçlu ilan edilmemesi ve okurun, doğru ve eksiksiz biçimde bilgilendirilmesi” gerektiğinin altı çiziliyor. Ayrıca bu tip haberlerde “suçlanan tarafın görüşüne mutlaka yer verilmesi” isteniyor.

    İkinci örnek olan “Bu suça ortak olmayacağız” bildirisi, 11 Ocak’ta açıklandı. Ama 12 Ocak’ta Hürriyet’te bu konuda haber yoktu. Hürriyet okuru bu bildiriden, 13 Ocak’ta yayınlanan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın suçlamalarıyla haberdar oldu.  “Karanlık mandacı aydın müsveddeleri” başlıklı bu haberde de 1128 akademisyenin imzaladığı metnin içeriği yoktu; sadece “barış çağrısı”na imza attıkları yazılmıştı.  Bu haliyle haber hem eksikti, hem de akademisyenler, Erdoğan’ın sözleri üzerinden peşinen suçlu ilan ediliyordu.

   Bereket, 14 Ocak’ta yayınlanan “Bildiri depremi” haberi, eksikliği bir ölçüde giderdi. Bu haberde bildiriye tepkiler ve soruşturma ile birlikte, bildirinin içeriği özetlenmiş; metni imzalayan bir akademisyenin Erdoğan’a yanıtına da yer verilmişti. Sonraki günlerde de akademisyenlere yönelik soruşturmalar ve suçlamalara verilen yanıtlar gazetede geniş olarak yayınlandı.

   Keşke ilk haberde de suçlanan taraf olarak akademisyenlerin görüşü olsaydı. Demokrasinin temel değerlerinden olan ifade özgürlüğünü savunmak biz gazetecilerin de görevi…

 

   Tek ve ilk astronomlar

    Hürriyet Pazar’da yayınlanan “İşte Diyanet’in astronomları” başlıklı haberde söyleşi yapılan üç astronom, “Türkiye’nin ilk kadrolu astronomları” olarak nitelendiriliyordu. Bu astronomlardan biri olan H.Nur İşlek’in de “Türkiye’nin kadrolu tek kadın astronomu” olduğu vurgulanıyordu.

   Ege Üniversitesi  Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü’nden Prof.Dr.Günay Taş, 10 Ocak’ta çıkan bu habere itiraz etti:

  “Eğer haberi ‘astronomların, devlette sadece Diyanet’te kadro bulabildiği’ düşüncesiyle yazdıysanız ülkemiz devlet üniversitelerinde, adli tıpta, poliste çalışan, danışmanlık yapan kadın/erkek tüm astronomlar sizi yalanlayacaktır. Cumhuriyet tarihinin ilk kadın astronomları Nüzhet Gökdoğan ve Paris Pişmiş için Tübitak’ın web sayfasına bakmanız yeter.

   Diyanet İşleri her zaman bölümlerimizle işbirliği içinde oldu ve hep bizlere sordu, bizler de yanıt verdik. Daha sonra bazı mezunların Diyanet’te istihdam edildiğini de duyduk. Kısacası bu kişilerin Diyanet'teki ilk kişiler olup olmadığı konusunda kesin bir bilgim yok ama kuvvetli şüphem var.”

     Prof.Dr.Taş’ın söylediklerini araştırdım. Birincisi, bu üç astronomdan önce de Diyanet’te aynı kadroyla çalışan var. Ayrıca Diyanet İşleri Başkanlığı Vakit Hesaplama Şubesi’nde olduğu gibi, Adli Tıp, Meteoroloji ve kamu üniversitelerinin Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümlerinde de “astronom” unvanlı kadrolarda görev yapanlar bulunuyor. Adli Tıp Kurumları’nda “Adli astronomi” bölümleri 1970’lerde kurulmuş; meteorolojilerde astronom görevlendirmeleri ise Kandilli Rasathanesi ve ardından Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün kuruluş yıllarına kadar uzanıyor.

    Bu durumda Prof.Dr. Taş’ın Diyanet’teki astronomların “Türkiye’deki ilk kadrolu astronomlar olmadığı” eleştirisinin haklı olduğunu söylemek mümkün.

    Ayrıca “tek kadın astronom” bilgisi de yanlış. Prof.Dr.H.Nüzhet Gökdoğan, bilimsel kaynaklarda “Türkiye’nin ilk kadın dekanı” ve “Türkiye’nin ilk kadın astronomu” olarak tanımlanıyor.  Gökdoğan, İstanbul Üniversitesi’nin o zamanki adıyla Astronomi Enstitüsü’ne 1934 yılında kadrolu olarak girmiş. Günümüzde ise Adlı Tıp, Meteoroloji ve Kandilli’de erkeklerin yanısıra kadın astronomlar da çalışıyor. Sanırım daha fazla ayrıntıya gerek yok; “tek” ve “ilk” diye yazmanın ne denli riskli olduğu açık.

 

     Okurdan kısa kısa 

     Sinan Emre: Kadını ‘ideal’ hale getirebilmenin karşılığı fiziksel değişim mi? Kadın neden ideal bir forma sokuluyor? “Türkiye’nin ideal kadınını açıklıyoruz” haberi yaptınız ama ideal kadın ölçütü estetize edilmiş olmak mı? (9 Ocak)

   Arif Aslan: İnternette yayınlanan Suriyeli bir bebeğin Batman’da donarak öldüğü haberi yanlış. Bazı haber ajanslarının geçtiği bu haberi, vali Azmi Çelik, AFAD İl Müdürü, Mazlum-Der Şube Müdürü yalanladı. Ölen bebeğin annesi Berivan Ali, bebeğinin hastalıktan öldüğünü anlattı. Amcası Hıdır Ali de haberi yapan gazetecilerin kendilerini kandırdığını söyledi.(5 Ocak)

   Emrah Esen/ Cihan Bingöl/ Gündüz Baytok: 12 Ocak’ta son sayfada yer alan yanlışlığın sitenizde de tekrarlandığını gördüm. “Amur ile Timur” başlıklı haberin fotoğrafında gözüken hayvan, aslan değil Sibirya kaplanı.
    Dr.Alpay Pasinli (Anıtlar ve Müzeler [E] Genel Müdürü): Sultanahmet Meydanındaki patlama haberinde geçen  “Romalılardan kalma Dikilitaş” bilgisi doğru değil. Dikilitaş, Mısır Firavunu lll. Tutmosis tarafından MÖ. 15. yüzyılda yaptırılmıştır. Bizans İmparatoru 1.Theodosius, MS. 390 yılında Mısır’dan getirterek İstanbul’daki hipodroma (bugünkü yeri) diktirmiştir.(13 Ocak)

     Mehmet Veysi: İnternette her gün ana başlıklarda “Seks yaptı”  tarzı bir haber mutlaka oluyor. Bu haberleri ana sayfadan vermek zorunda mısınız?

    A.Feridun Gündoğdu: Promosyon kuponlarının altında epey zamandır “5 Ocak 2016 tarihinden itibaren bayilerde kupon kaşeleme işlemi sona erecektir” ibaresi yer alıyor.  Bu tarih geçeli günler oldu. Artık “sona ermiştir” yazılmalı.

   Niyazi Korlu: Öncelikle ekonomi sayfalarında neden çeyrek altın fiyatlarına yer verilmiyor acaba? Hepimizin en çok takip ettiği, alıp sattığı çeyrek altın fiyatlarına yer verilmesini rica ediyorum.

    Semih Kalkanoğlu: Hürriyet’te çıkan reklamda SGK’nın üniversite hastanelerindeki bütün tedavi giderlerini karşıladığını yazıyor.  Ama başvurduğumuzda implant tedavi ücretini SGK’nın karşılamadığı cevabı veriliyor. Reklamda doğru söylenmiyor. (2 Ocak)  

   Ergun Demirel: İstanbul’da aldığım Hürriyet’in ekonomi sayfasında ülkelerin petrol rezervlerini gösteren bir harita var.  Ama Kazakistan ve Türkmenistan’ın üzerinde Brezilya yazıyor. (16 Ocak)

  NOT: Haritadaki bu hata son baskılarda düzeltilmiş.

        Koray Kılınçat: Petrol fiyatlarına ilişkin haberlerde “Brent Petrol” ifadesi yer alıyor. Teknik terimlerin detayını da vermenizin okuyucu açısından faydalı olacağını düşünüyorum. Brent petrol, Kuzey Denizi petrolüdür. (7 Ocak)

FARUK BİLDİRİCİ/ 18 OCAK 2016/ HÜRRİYET

 
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
HABER AJANSLARINA ÇAĞRI
SÖYLEŞİDE GAZETECİNİN ROLÜ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr