1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
 14 Aralık 2015, Pazartesi
 

 

      Kıvanç Tatlıtuğ’un instagram’da paylaştığı bir fotoğraf nedeniyle ortaya çıkan etik problemi yazarken amacım, sosyal medya ve mahremiyet konusunu tartışmaya açmaktı. 

    Özetlersem, geçen haftaki yazımda kapalı hesaplardaki paylaşımların haber yapılamayacağını, açık hesaplar açısından da ünlü/ünsüz ve kamuda görevi olan/olmayan ayrımına dikkat edilmesi gerektiğini vurgulamıştım. Ünlü ve kamusal görevi olanların sosyal medyada yazdıklarının izin alınmadan haber yapılabileceğini ama ünsüz kişilerden izin almak gerektiğini savunmuştum.  Tanınmayan ve kamuda görevi olmayan kişilerin mahrem alanlarına izinsiz girmenin etik olmadığına dikkat çekmiştim.

   Hürriyet Dijital Haber Koordinatörü Emre Kızılkaya, görüşlerini ileterek, tartışmaya katıldı. Yazıma bir itirazı var. “Ünlü olmayan kişilerin kamuya açık sosyal medya hesaplarında yaptıkları yorumlar için izin alınması gerektiği” konusunda şüpheleri olduğunu belirtiyor. Gerekçesini de şöyle dile getiriyor:

    “Maalesef Türkiye’de teknoloji okur yazarlığı düşük seviyede. Birçok insan, sanal ortamda bazı haklarından gönüllü olarak feragat ettiğini bilmiyor bile. Facebook’ta herkese açık olarak bir paylaşım yapan kişinin, bu paylaşımın medyaya yansımasıyla ilgili şikayetini ele alalım.

    Her kullanıcı Facebook’a üye olurken bir kullanım sözleşmesini kabul ediyor. Bu sözleşmenin 2. maddesinin 4. fıkrası çok açık: ‘Halka açık (Public) ayarıyla bir içerik veya bilgi paylaştığınızda, bu, Facebook’takiler de dahil herkesin bu bilgiye ulaşmasına ve onu kullanmasına ve bunu sizinle ilişkilendirmesine (isminiz, profil resminiz vb.) izin verdiğiniz anlamına gelir.’

    Yani Facebook’a üye olanlar, paylaşımlarını herkesin kullanımına açmış oluyor. Daha sonra ‘Ayarlar’dan sadece belirli bir grupla paylaşımı seçmemişse, bu durum hep geçerli kalıyor.  Aynı şekilde, herkese açık şekilde atılan bir tweet, aslında Taksim Meydanı’na çıkıp o sözleri bağırmaktan çok farklı değil. Twitter hesabına erişimi sınırlamayan biri, kendi tercihi doğrultusunda bunu herkesle paylaşmış oluyor.

    Elbette sorunun cevap arayan birçok başka boyutu var. Örneğin hesabını sadece arkadaşlarına açan bir ünlünün, bilinmesinde kamu yararı olan saklı bir paylaşım yapması halinde bu izinsiz olarak haberleştirebilir mi? Keşke tutuklu gazeteciler gibi yakıcı sorunlarımız olmasa ve basın camiası olarak bu tür mesleki tartışmalara odaklanabilsek.”

     Kızılkaya ile aynı görüşte değilim. Zira ünsüzlerin kamuya açık alandaki her faaliyeti izinsiz haber yapılamaz. Verdiği örnekten devam edelim. Ünsüz bir kişinin Taksim meydanında bağırması ile meydanda arkadaşlarıyla sohbeti arasında fark var. Ünsüzlerin sosyal medyada yazdıklarını da Taksim’deki belirli bir grupla sohbeti olarak görmek gerek. Orada söylenenlerin, medya gibi hedef kitlesi farklı bir mecrada ve farklı bir bağlamda sunulmasına biz gazeteciler karar veremeyiz. Facebook’ta paylaşılmasına izin vermek, (örneğin Hürriyet’te de) yayınlanmasına izin vermek anlamına gelmez.

    Kızılkaya’nın son dileğine kuşkusuz ben de katılıyorum. Maalesef başta Can Dündar ve Erdem Gül’ün tutuklanması olmak üzere gazeteci arkadaşlarımızın hapse atılması ve medyaya yönelik baskılar, çoğu kez mesleki tartışmalarımızın önüne geçiyor. Yine de bu zor günleri atlatmanın yolunun bağımsız ve eleştirel gazeteciliği hakkıyla yapmaktan geçtiğini bilerek mesleki tartışmaları sürdürmeye çalışıyoruz.

 

     Camlardan çıkan gazetecilik dersi

     Hürriyet’in Ankara binası cumartesi akşamı hareketliydi. Saat 17.00 sıralarında ön cephedeki yedi cam panel birbiri ardına patladı.

Hemen polis ekipleri geldi, binanın güvenlik elemanları ile birlikte cam panellerin patlamasının nedenini araştırmaya başladılar. Aradan 15-20 dakika geçmişti ki, internetteki haber siteleri ve sosyal medyada “saldırı” haberleri çıkmaya başladı.

    “Hürriyet’in Ankara binası kurşunlandı” haberleri de neredeyse “kurşun” (!) hızında yayıldı. Oysa daha ne olduğu anlaşılamamış, polis olay yerinde inceleme yapıyordu. Üstelik binanın önünde silah sıkan birileri de görülmemişti; kameralarda böyle bir görüntü yoktu.

    Sağolsun, bazı internet habercileri, “Hürriyet’e saldırı” haberlerini birbirlerinden kopyalarken, sosyal medyada “Hürriyet yine penguene bağladı. Kendi haberlerini görmüyorlar” diye tweet atanların sayısı da az değildi. Ne yazık ki, bazı gazeteciler de vardı aralarında.

    Haber, iki saat kadar sonra Hürriyet internet sitesine girdi. “Doğan Medya Center’da heyecan yaratan olay” başlıklı haberde, camların kırılmasının nedeninin henüz kesinleşmediği belirtiliyordu. Hürriyet Genel Yayın Yönetmeni Sedat Ergin’in “camlara dışarıdan müdahale olup olmadığının netleşmesi için polis raporlarının beklenmesi gerektiği” sözlerine de yer veriliyordu. Polis de “kriminal bir bulguya” rastlamadıklarını açıklıyordu. Hâlâ da öyle kriminal bir veri de bulunamadı, mermi çekirdeği de. Büyük olasılıkla binanın statik yapısı ve ani ısı değişiminden kaynaklanan bir olay gibi görünüyor.

     Anlıyorum, böyle bir dönemde habercilerin aklına ilk olarak “kurşunlama”nın gelmesi doğal. Ne de olsa Hürriyet daha önce de saldırıya uğradı. Ama bazı gazetelerin internet siteleri bile tahminle, önkabulle haber yaptılar; araştırmak akıllarına bile gelmedi. Oysa gazeteci tahminle, olsa olsa ile haber yapmaz; duyulanı öncelikle kaynağından sorgular.

     Camların kırılmasından çıkan gazetecilik dersi de bu. Şimdi o haberleri yazanların ve alaycı tweet atanların aynı cevvaliyeti özür dileme konusunda da göstermesini beklemek serinkanlı davranan Hürriyet yönetiminin hakkı.

 

    Okurdan kısa kısa

      Birgül Ergev: 27 Kasım’da Kelebek’teki Onur Baştürk’ün  yazısında “yeni şöhret mefta oldu” diye bir cümle var. Tabii ki doğrusu “mevta”. İnternetteki Faslı bir oyuncuya saldırı haberinde “..başkent Kazablanca” deniyor.  Kazablanca ünlü bir şehir ama başkent değil. Başkent Rabat. (11 Kasım)

    A.Feridun Gündoğdu: 1 Aralık’ta üçüncü sayfadaki dokuz haberden sekizi öldürme ve ölme haberi.  3 Aralık’ta da aynı. Skor bu sefer beş haberde dört ölüm. Gazete değil acı haber verme servisi gibisiniz. Gazetenize yakışmıyor. 

   Ali Sarıca: Suriye’den kaçan kimsesiz kadınların zor yaşamını internette “Esat ülkeni ne hale getirdin bak” başlığıyla haber yapmışsınız. İnsanları bu duruma düşüren Esat değil, dış güçlerin Suriye üzerindeki planlarıdır. Ayrıca bu ayıbın asıl sorumluları o şehrimizdeki doyumsuz erkeklerdir.

   Kamuran Toyluk: Nicholas Burns ile söyleşinin spotunda “Türk-ABD ilişkileri” demişsiniz. Madem devletlerarası ilişkiden bahsediliyor; iki tarafta da devletin adını vererek “Türkiye-ABD ilişkileri” yazmalıydınız. İki ulus arasındaki ilişkiyi anlatsaydınız “Türk-Amerikan” denebilirdi. (7 Aralık)

   Kerim Tutan: “Akraba çıktı” haberinize şaşırdım. Askeri casusluk davası nedeniyle tutuklanan komiser ile MİT TIR’ları soruşturmasından tutuklanan savcının akraba olduğu “ortaya çıkmış”. Akraba olmak suç mu? Gazeteciler akrabalığı suçun kanıtı olarak gösterebilir mi? (8 Aralık)

   Süleyman İşcanlı: İK ekinde yeni maaşlar ve yeni sektör artışlarında ülkemizin lokomotifi inşaat unutulmuş. Proje müdürü, şefler, mimar ve mühendislerin yeni maaşları yok. 

FARUK BİLDİRİCİ/14 ARALIK 2015/ HÜRRİYET


 
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr