1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
 30 Kasım 2015, Pazartesi
 

    Suriye’deki Bayırbucak bölgesinde yaşanan  çatışmalara ilişkin haber, Hürriyet’in gündem sayfalarında “Komutan şehit, Kızıldağ düştü” başlığıyla verilmişti. “Şehit” olarak nitelendirilen komutan, Türkmenlerin oluşturduğu Sultan Abdülhamid Tugayı’nın iki numaralı ismi Zekeriya Abdullah’tı.

   Bu başlık, sosyal medyada büyük tepkiyle karşılandı. “Şehit” yazılmasına itiraz ediliyor; Abdullah’ın terörist olduğu savunuluyordu. Bazı internet siteleri de “Hürriyet, Suriye’de ölen cihatçıyı şehit ilan etti”  haberleri yayınladı.

    Okurlardan gelen maillerde de Abdullah için “şehit” denilmesi eleştiriliyordu. Ayrıntılı sorular içerdiği ve eleştirilerini derli toplu dile getirdiği için okurlardan Mehmet Karadeniz’in eleştirisini özetle aktarmak istiyorum:

  • Ölen cihatçı komutan için “şehit” demenizin gerekçesi nedir? Şehitlik yakıştırdığınız cihatçı komutanın bağlı olduğu Türkmen grubun, Lazkiye’deki Alevi köylerine yaptığı baskının acı anısı hafızamızda çakılıyken, Türkiye’de milyonlarca insanı incittiğinizin farkında mısınız? Mezhepleri nedeniyle sivil öldürenleri ‘şehit’ olarak mı görmektesiniz? Bu başlık için özür dilemeniz gerekmez mi?
  • İlk günkü haberde “Bölgede, Türkmen gruplar, Nusra Cephesi, Faslılardan oluşan Şam el-İslam Hareketi ve Çeçen Cund’uş Şam grubu, Suriye ordusu ve müttefiki Hizbullah’ın ilerleyişini durdurmaya çalışıyor” diye yazmışsınız.  Devam eden günlerde neden bu grupların da bölgede olduğunu zikretme gereği duymadınız? Neden çatışmalar sadece Rusya destekli Suriye ordusu ve Türkmenler arasındaymış gibi lanse edildi?

        Okurun bu sorularını, haberde imzası bulunan Uğur Ergan’a sordum. Ergan, yazdığı haberde “şehit” ifadesi kullanmadığını belirterek, “Zaten gazetedeki haber metninde de şehit sözcüğü hiç yok. Başlıkta şehit yazılması tamamen editörün takdiri” yanıtını verdi.

       Okur Temsilcisi olarak eleştirileri ve yazılanları inceledim. İkinci sorudan başlayayım. O bölgede sadece Türkmenler mi Suriye ordusuyla çarpışıyor? Hayır. Hürriyet, 20 Kasım’da verdiği Anadolu Ajansı kaynaklı “Bayırbucak için kritik saatler” başlıklı haberde, o bölgede Türkmen grupların yanısıra Nusra Cephesi, Faslılardan oluşan Şam el-İslam Hareketi ve Çeçen Cund’uş Şam grubunun da bulunduğunu yazmış. Suriye uzmanı gazeteci Fehim Taştekin de 25 Kasım’daki yazısında AA’nın haberindeki bilgiyi doğruluyor; “Türkmenlerin Sultan Abdulhamid Tugayının, Nusra'nın müttefiki olduğuna” dikkat çekiyor.

   Bu durumda okur haklı.  O bölgede sadece Türkmenler çatışıyormuş gibi yazmak yanlış. Çatışan tarafların tümünün yazılması okurların doğru ve eksiksiz bilgilendirilmesi açısından zorunlu. Ayrıca Rusya tarafından gelen açıklamaları yayınlamak da okurun resmin bütün boyutlarını görmesini sağlar.

   Zekeriya Abdullah’ın şehit ilan edilmesi konusuna gelince, yaptığım incelemede “şehit” ifadesinin haberin birinci sayfadaki duyurusunda kullanılmadığını fark ettim. Editoryal bir tercih olarak ilk sayfada kullanılmayan bir ifadeye iç sayfada da yer verilmemesi gerekirdi. Ayrıca çarpışmalarda ölen Türkmenlere daha önceki haberlerde “şehit” denilmemiş;  22 Kasım’dan sonra ölenlere de “şehit” diye yazılmadı. Abdullah’ın durumu neden farklı? Komutan olması dışında görünür bir neden yok ortada. Kaldı ki, diğer gazetelerde de Abdullah için “şehit” denildiğini görmedim. 

   Şehitlik, her yerde kullanılamayacak kadar özel ve hassas bir tanım.  Gazeteci, savaşların değil, demokrasi, insan hakları ve barışın savunucusudur. Savaşlarda savaşmayan taraftır. Zira taraf olunduğu ölçüde, objektiflikten uzaklaşılır.

   Zekeriya Abdullah, “Türkmen topraklarını zalimlere karşı korumaya çalışan bir mücahit” de olsa, kimilerinin suçladığı gibi “Alevi köylerini basan bir cihatçı” da olsa “şehit” yazmak yanlıştı.

 

    Casusluk değil gazetecilikti

    ABD Başkanı Kennedy, 1961 yılında New York Times’e telefon ederken, gazetecilerin “ulusal güvenlik” kavramına duyduğu saygıya güveniyordu. Domuzlar Körfezi’ne çıkarma hazırlığının haber yapılmamasını isteyerek, “ulusal güvenliği ilgilendiren böyle bir konuda sorumluluklarınızı unutmayın” demişti. (*)

   Gazete yöneticileri, Kennedy’nin uyarısını dikkate alıp haberi yayınlamadı. Fakat Küba’ya yapılan çıkarma fiyaskoyla sonuçlandı. Bu fiyaskoda Kennedy yönetimi kadar Amerikan basını da suçluydu.  Bildikleri halde hazırlıkları haber yapmayarak, yönetimin yanlışına ortak olmuşlardı. “Ulusal çıkar” adına “yönetimin çıkarı”na hizmet etmişlerdi.

   Bu olaydan dersler çıkaran Amerikan basını, Vietnam savaşı sırasında Pentagon Belgeleri önüne geldiğinde “Ulusal güvenliğe zarar verir mi?” sorusunu sormadı.  Washington’un halktan gizlediklerini cesaretle ifşa etti. “Ulusal güvenlik” ve “ulusal çıkar” kavramlarını baştacı etmeyi bırakmışlardı.

    Sanırım İstanbul 7.Sulh Ceza Hakimi, bu kavramların evrensel gazetecilik için geçen yüzyılda kaldığının farkında değil. Tutuklamadan önce gazeteci arkadaşlarımız Can Dündar ve Erdem Gül’e sormuş; “Devletin güvenliği kaygısı taşımıyor musunuz?”

   Bu ülkede böyle bir soru yöneltilmesi hiç şaşırtıcı değil. Gazeteci Ahmet Şık tutuklandığında “kitap bombadan daha tehlikeli” denilmişti. Nedim Şener, Mustafa Balbay, Tuncay Özkan, Soner Yalçın ve onlarca gazeteci cezaevlerine atılırken de “Bu haberi neden yaptınız” türünden sorular sorulmuştu.

   Bu sorular, o zaman da gazeteciliğin yargılanmak istendiğinin açık kanıtıydı. Gazeteciler hapse atılarak, basın ve ifade özgürlüğü, halkın haber alma hakkı engelleniyordu. O yargılamalara karşı çıkmak görevimizdi. Yazıp çizdiklerine bakmadan, ayrım yapmadan gazeteciliği savunuyorduk.

    Kaldı ki, Can Dündar ve Erdem Gül, MİT’in silah yüklü TIR’larıyla ilgili haberi yayınlayarak gazetecilik yaptılar.  O haberi yazmadan önce sormaları gereken iki soru vardı; “Gerçek mi?” ve “Bu yayında kamu yararı var mı?” Bence  bu iki sorunun yanıtı  da “Evet”ti.

(* Zeynep Alemdar, Oyunun Kuralı, Bilgi Yayınevi.)

       

     Okurdan kısa kısa

     Burcu Yumak: Saldırganın, dedesinin ölümünden sorumlu tuttuğu için Dr.Ersin Arslan’ı öldürdüğü bilgisi yanlış. Saldırgan, dedesinin son emekli maaşını alabilmek için ölüm tarihini değiştirmesini istemiş, bu isteği yerine getirilmediği için bıçaklamış. İnternetteki bu hatayı düzeltin lütfen. (23 Kasım)

    Barış Kalaycı: “Esrarlı ölüme 8.savcı” haberinin son cümlesinde mühendis Erdel Uğur’un Ocak 2016’da öldüğünü yazıyorsunuz. Henüz 2016’ya gelmediğimize göre bu bir kehanet mi yoksa? (23 Kasım)

   Mustafa Sağlamer:  21 Kasım’da Cumartesi ekinde “Öğleyin kapanan kulüp” başlıklı bir yazı vardı. Türkçe’de öyle bir sözcük yok. Gün ortası, öğlen, öğle vakti…

   Tülay Köse: Üçüncü sayfada “Morartan öpücüğe 6 yıl hapis” haberinin yanına mor renkli kadın dudağı resmi konulmasına inanamadım. Bu ne saygısızlık, hem de kadına şiddetle mücadele gününde. (25 Kasım)

       Berat Çepni:   “İşte ateş çemberi” başlıklı sürmanşetinizin devamının 26.sayfada olduğu yazılmıştı. Orada devamını göremedim. (26 Kasım) 

   İrfan Sarp: Rus uçağının düşürülmesiyle ilgili haberde, mesafeler Kara Mili  (15 mil=24.1km, 2 mil=2.3 km. ve 10 mil=16.09 km.)  cinsinden hesaplanmış. Oysa havacılar, Deniz Mili üzerinden hesaplar. Bu mesafelerin 15 mil=27.8km, 2 mil= 3.7 km ve 10 mil=18,5 km. olarak verilmesi gerekirdi.(25 Kasım)

  Tuncay Hacaloğlu: Ben  yazmaktan siz okumaktan bıktınız. 24 Kasım’da Kamran İnan’ın kocaman ölüm ilanında  cenaze sözcüğü “canaze”  olursa yakında Hürriyet de Harriyet olur.

     Koray Kılınçat:  “Biz de kredi çektik” başlığının yanında Arda Turan’ın resminin yer alması, haberin de onunla ilgili bir futbol/ kredi haberi olduğu izlenimi veriyor. Bu fotoğraf haber içeriği ile uyuşmuyor. (23 Kasım)

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET/ 30 KASIM 2015

 
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
HABER AJANSLARINA ÇAĞRI
SÖYLEŞİDE GAZETECİNİN ROLÜ
"ASKERİ KAYNAK" NEDİR?
ASPARAGAS BÖCEĞİ
NEFRET TACİRLERİNE ARACILIK
GÜCÜN SÖYLEME ETKİSİ
HABERLER AKLAMAZ
GAZETECİYE YASAĞI SAVUNMAK
MEDYA DA MUHASEBE YAPMALI
OKURUN ÖĞRETİCİLİĞİ
İMA ETME SUÇU
CUMHURBAŞKANI'NA DA EŞİT MESAFE
BAKANLIĞIN SÖYLEYEMEDİĞİ
GÜMRÜKSÜZ PARA SAHASI
NEFRET SÖYLEMİ Mİ?
OTOMOTİV SAYFASINA BİR ELEŞTİRİ
ZAYTUNG ŞAKASI GİBİ
MEDYA MAHALLESİNİN JANDARMALARI
MATKAP SESİ ALTINDA MUAYENE
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr