1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
 19 Ekim 2015, Pazartesi
 

İlerde bu dönemin gazeteciliği yazılırken, yayın yasaklarına özel bir bölüm ayırmak gerekecek. Hemen her büyük vakada yayın yasağı getirmeyi çare gören bir anlayış işbaşında.

   Reyhanlı’daki patlama, dört eski bakanla ilgili soruşturma komisyonu,  Uludere’deki katliam, Musul Konsolosluğu baskını ve Suriye’ye gönderilen silah yüklü TIR’lar ile ilgili yasaklar ilk akla gelenler…

   Son olarak Ankara’daki katliam haberlerine getirilen yasak, eski yasak kararlarını da aştı; medyanın yanısıra sosyal medyaya da yayın yasağı konuldu. Daha önce 17-25 Aralık yolsuzluk ve rüşvet soruşturmalarında görülen eleştiri yasağı bu soruşturma için de getirildi. Değil haber ya da röportaj yapmak, eleştirmek bile yasaklandı.

    Anayasa, Basın Yasası ve diğer yasalar ortada. Basın ve ifade özgürlüğünü temel alan o metinlerde “eleştiri yasağı” diye bir hüküm yok, olamaz da. Medya ve sosyal medya için “yayın yasağı” diye bir düzenleme de yok yasalarda. Sadece internet medyası ve televizyonlar için farklı düzenlemeler sözkonusu. Yasal düzenleme olmadığı için “mahkeme kararına uymama” dışında bir yaptırımı da olamaz bu yasağın.

    Yayın yasağının yasal dayanaktan yoksun olması nedeniyle karar sonrasında medyada bir karmaşa oluştu. Cumhuriyet ve Birgün gibi gazeteler yasağı tanımayacaklarını ilan ederken, başta iktidar yanlısı gazeteler olmak üzere medyanın büyük çoğunluğu soruşturma haberlerini vermeyi sürdürdü. Hürriyet ise 15 Ekim’de bu karara uydu; ertesi gün medyadaki genel uygulamaya katılarak, soruşturma haberlerini yayınladı. Doğrusu da buydu, toplumu bilgilendirmek, soruların peşini bırakmamak gerekiyordu.

   Aslında Hürriyet yayın yasağı öncesinde de bunu yapıyordu. Zaten bağımsız medyada genel olarak bu saldırının önlenememesine yönelik eleştiri dalgası yükselmişti. Siyasi iktidar, bu eleştirilerden rahatsızdı. İktidar yanlısı bazı gazetelerde yayın yasağı getirilmesini isteyen yazılar da çıkıyor; bağımsız medyayı etik dışı yayıncılık yapmakla suçluyorlardı. Tabii kendi kuruluşlarına hiç dokundurmadan…

   Oysa ilkeleri sıralayıp medyayı genellemeler üzerinden eleştirmek tam bir kolaycılık. Ankara’daki katliamla ilgili olarak medyanın bütün olarak yanlış yaptığını söylemek haksızlık olur.

   Örneğin kanlı, dehşet etkisi yaratacak, yakın plan çekilmiş katliam fotoğrafları konusunda medya bu kez sağduyulu davrandı. Çoğunlukla da insan hayatına değer veren serinkanlı, tahrik etmeyen bir dil kullanıldı haberlerde. Ölenlerin sayısı konusundaki çelişkili haberler, yetkililerin hızlı ve tatmin edici bilgiler vermemesinden kaynaklandı.

   Saldırıyı kimin yaptığı, güvenlik önlemlerindeki ihmal ve sorumluluğun kime ait olduğu noktalarında problem çıktı. Bağımsız medya bu konularda sorular sorup, dile getirilen eleştirileri okuruna aktarırken, iktidar yanlısı medya kuruluşları bu eleştirilere karşı savunma çabası içine girdi. Hatta bazıları saldırıyı gerçekleştiren terör örgütü konusunda senaryo haberler yayınladı. Halbuki dedikodular, haberciliğe ve terörle mücadeleye zarar verir. BBC’nin terör haberleri ilkelerinde vurgulandığı gibi, “Terör haberleri, sorumlu bir şekilde verilmelidir; terörizmle ilgili rivayetler öldürücü”dür.

    Saldırı sonrasında bir gazetede çıkan ve sonra internet medyasına yayılan “IŞİD’e katılan Türk militanlardan videolu mesaj” başlıklı haber de son derece sakıncalıydı. Haber, IŞİD’in Türkiye’deki militanlarına mesajlarını içeriyor; talimatların militanlara iletilmesine aracılık ediyordu. Duyarlı davranarak bu haberi kullanmayan Hürriyet ve hurriyet.com.tr’yi kutlamam gerek…

 

Varsayıma dayalı suçlama

    Hürriyet’e açılan soruşturma mahkemenin yayın yasağı getirmesinden önce internet sitesinde yayınlanan bir haberle ilgili. Demek ki, “soruşturmanın gizliliği”ni korumak için yayın yasağına gerek yoktu.

    Türk Ceza Yasası’nın “soruşturmaların gizliliği” ile ilgili 285. Maddesi zaten biz gazetecilere böyle bir yükümlülük getiriyor. Ama aynı maddenin son fıkrasında “Soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları aşılmaksızın haber konusu yapılması suç oluşturmaz” deniliyor.

   Öyleyse dikkat edilmesi gereken “haber verme sınırları”nı aşmamak, ikisi arasında denge kurmak. Etik açıdan da haberleri yazarken soruşturmaların gizliliğini ihlal etmemek, sağlıklı yürütülmesine engel olmamak durumundayız. Kamu yararı bu özeni gerektirir.

    Peki Hürriyet, 14 Ekim’de internette yayınlanan “Ankara'daki terör saldırısında ikinci bombacı da 21 kişilik arananlar listesinden” haberi ile soruşturmaya zarar verdi mi? Haber sınırları aşıldı mı?

    Savcılık, iki intihar bombacısının isimleri,  Ankara’ya geldikleri araçlar, geldikleri kent ve getiren kişinin adının ilk ve son harflerinin haberde yer almasının “bazı şüphelilerin kaçmasına ve gözaltı işleminin gecikmesine neden olduğu” iddiasında. Başbakan Davutoğlu da bir şüphelinin kaçtığını söyledi.

   Öncelikle belirteyim, bu kadar büyük bir suça karışmış faillerin evlerinde polisi bekliyor olduklarını düşünmek bana mantıklı gelmiyor. Kaldı ki, hurriyet.com.tr’nin haberinde şüphelilerin gözaltına alındıkları, Ankara’ya getirilecekleri belirtiliyordu.

   Eğer bu şüpheliler, haberin hurriyet.com.tr’de çıkmasından önce gözaltına alındıysa bu yayının “şüphelilerin kaçmasına ve gözaltı işleminin gecikmesine neden olduğu” öne sürülemez. Haberdeki bu unsurun yanlış olduğu söyleniyorsa da,  daha somut veriler ortaya konulmak durumunda. IŞİD ve saldırıyla bağlantılı sekiz kişi ne zaman gözaltına alındı? Hurriyet.com.tr’nin haberini okuyup kaçmaya çalıştıklarının kanıtı var mı? Bir kişi kaçtıysa da o şüphelinin haberi okuduğu nereden biliniyor? Bu kanıtlar ortaya konulmazsa Hürriyet’e yönelik suçlamalar bir varsayım olmaktan öte gidemez…

Davutoğlu’nun, Hürriyet’in kaynağını açıklanması talebi de kesinlikle kabul edilemez.

 

     Okurdan kısa kısa

     Cafer Yarkent: Yılmaz Tunçkol’u kaybettik. Bu güzel insanla Hürriyet’te tanışmış ve Yazı İşleri’nde birlikte çalışmıştık. Muhteşem bir basın emekçisiydi. Gazetede Hürriyet Müessesesi’nin başsağlığı ilanını göremedim, üzüldüm.

   Bahri Ovalı: 16 Ekim tarihli Kelebek’te  Prof.Dr.Osman Müftüoğlu’nun yazısında “Mercimekte hayat var” ve “Zeytinin yaprağı bile faydalı” başlıkları altındaki metinler tıpa tıp aynı. Lütfen biraz dikkat.

     Uğur Erman: Bugünkü (12 Ekim) spor sayfasında “İsviçre milli takımı futbolcusu Erkan Zengin” denmiş. Zengin, İsveç Milli Takımı’nın futbolcusu. 

     Emre B.: Dünya sayfasında “Perinçek davasında karar perşembeye” haberinde Vatan Partisi yerine İşçi Partisi Genel Başkanı yazılmış.(13 Ekim)

    Cevdet Özcan: 16 Ekim’de 19.sayfadaki bulmacayı çözerken soldan sağa ikinci sorunun cevabının moruk” çıkmasını hayretle karşıladım. Bu büyük bir saygısızlık. Unutulmasın ki, moruklar (!) da bulmaca çözer.

     Beria Akyol: Cenaze törenlerinde ve olay yerlerinde yakınlarını kaybeden insanların çığlıkları “sinir krizi” geçirdi olarak ifade edilmesin lütfen. Bu insanların herhangi bir psikolojik sorunu yok sadece acıları var.

    Serdar Desticioğlu: İnternet sayfanızın müdavimi olarak haber linkleri arasına yerleştirilen reklamlardan şikayetçiyim. Yeni uygulamada kapatma butonu çıkmadığından 8 saniye reklama bakmak zorunlu. Buna itiraz ediyorum.

    Birgül Ergev: 28 Eylül’de “Bağımsızlıkçılar çoğunluğu kazandı” başlığı kullandınız. Sözlüklerde “bağımsızlıkçı” diye bir kelime yok.  Anlaşılıyor ama zorlama olmuş. Canımızın istediği yere –çı eki koyamayız değil mi?

NOT: Bu başlık son baskılarda “Katalanlar bağımsızlık dedi” olarak düzeltilmiş.

     Ali Gulel: Bugün Beşiktaş-Fenerbahçe maçı var ve iki koca sayfa bu maça ayrılmış ve istatistikler verilmiş. Hasan Ali’nin asist bölümünde sıfır yazıyor. Bursaspor maçında Van Persie’ye gollük pası (asist) veren kim? (27 Eylül)

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET/ 19 EKİM 2015

 
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
HABER AJANSLARINA ÇAĞRI
SÖYLEŞİDE GAZETECİNİN ROLÜ
"ASKERİ KAYNAK" NEDİR?
ASPARAGAS BÖCEĞİ
NEFRET TACİRLERİNE ARACILIK
GÜCÜN SÖYLEME ETKİSİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr