1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 GAZETECİ REFLEKSİ
 12 Ekim 2015, Pazartesi
 

 

     Şırnak’ta yaşanan çatışmada öldürülen PKK’lının cesedinin polis aracına bağlanarak sürüklenmesiyle ilgili çarpıcı tepkilerden biri, AKP MKYK üyesi ve Diyarbakır Milletvekili adayı Galip Ensarioğlu’ndan gelmişti. Hürriyet, Ensarioğlu’nun sözlerini 8 Ekim’de “Bedelini Ak Parti öder” başlığıyla haberleştirdi.

   Ensarioğlu, bu başlığa itiraz etti. Ama nedense itirazını Hürriyet’e değil Sabah’a anlattı. Sabah’ın önce internet sayfasında ertesi gün de basılı nüshasında yayınlanan haberde “Ensarioğlu’nun Hürriyet’in açıklamalarını ‘Bedelini Ak Parti öder’ başlığıyla vermesine tepki gösterdiği” belirtiliyordu.

    Bu itirazı görünce Diyarbakır DHA’nın geçtiği haberin orijinaline baktım. Bu habere göre, Ensarioğlu Diyarbakır’da gazetecilerin sorularını yanıtlarken, Şırnak’taki olayla ilgili olarak şu değerlendirmeyi yapmıştı:

   “Soruşturma başlatıldı, bunların takipçisiyiz. Hiçbir şekilde müsamaha edilemez. Çünkü bundan en büyük zararı da bugün iktidarda olan Ak Parti görecektir.”

   8 Ekim’de Hürriyet’te yayınlanan haberde bu cümleler yer alıyordu. Ensarioğlu, “Ak Parti’nin zarar görmesi”nden sözediyordu; “bedel ödemek” gibi bir ifade kullanmamıştı. Bedel ödemek ile zarar görmek farklı fiiller. O nedenle başlığa “Bedelini Ak Parti öder” diye yazmak yanlıştı.

   Ancak bu vakanın Sabah’ta nasıl haber olduğuna da dikkat etmek gerek.  Sabah’ın haberinde Ensarioğlu’nun Hürriyet’in başlığında yer alan sözleri söylemediği aktarılıyordu. Ama Ensarioğlu’nun ne söylediği yoktu haberde.   Tabii aktarılsa garip bir çelişki de ortaya çıkacak, Sabah’ın bu olayın ortaya çıktığı andan itibaren çizdiği zikzaklar okurların gözleri önüne serilecekti.

      Doğal gazetecilik refleksi, bir iddia ortaya atıldığında hemen araştırmak, ilgililere sormak, ona göre haber yazmaktır. Fakat Sabah, PKK’lının cesedinin polis aracının arkasından sürüklendiği iddiasının ortaya çıktığı ve HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın tweetle duyurduğu andan itibaren bu olayı araştırma ve aydınlatma değil, örtbas etme refleksi gösterdi.

   4 Ekim’de saat 15.35’te Sabah internette verilen haber, “PKK’lı teröristin cesedinin sırrı ortaya çıktı” başlığını taşıyordu. Haberde “Cesedin sürüklenmesinin öldürülen teröriste bomba tuzaklanmış olma ihtimaline karşı tüm dünyada uygulanan rutin bir kontrol olduğu” savunuluyordu.  Ama bu bilgi ne bir yetkiliye dayanıyordu ne de bir açıklamaya. Anlaşılan sırrı Sabah çözmüştü!

    Sabah’ın bu haberinin tekzibi Başbakan Davutoğlu’ndan geldi. Davutoğlu, “bu uygulamanın tasvip edilemeyeceğini dile getirerek, söz konusu olayla ilgili olarak hukuki ve idari soruşturma için talimat verdiğini” dile getirdi. Sabah internet, 5 Ekim’de Davutoğlu’nun bu tekzibini yayınlarken “rutin kontrol” haberini unuttu, bu habere hiç değinmedi.

    Aslına bakarsanız Ensarioğlu da cesedin yerde sürüklenmesinin yanlışlığını vurguluyor; “polisteki paralel örgütlenmeyi” suçluyor; bir anlamda Sabah’ın “rutin kontrol” haberini yalanlıyordu. Hürriyet’in haberini düzeltme çabasına giren Sabah, aynı duyarlılığı kendi hatasına gösteremedi. Zaten Sabah’ın basılı nüshasının Şırnak’taki olayla ilgili tek haberi de Ensarioğlu haberiydi. Okurlarına bu olayı bütün yönleriyle duyurmaya çalışmamışlardı bile…

 

Mağdur çocukları korumalıyız

   Suudi bir işadamının 13 yaşındaki kızının İstanbul’da kaçırılmasına ilişkin haberi İHA (İhlas Haber Ajansı) geçmişti. 26 Eylül’de Hürriyet internette kullanılan bu haberle ilgili olarak ailenin avukatı Can Işıktaç bir açıklama gönderdi:

       “Haberde kimlik bilgileri verilen müvekkilim,13 yaşındadır ve suç mağdurudur. Haberde kimlik bilgilerinin verilmesi Basın Kanunu’nun 21.maddesine aykırıdır. Kendisi Suudi Arabistan’da yaşamaktadır, bu haber sadece itibarını değil hayatını da tehlikeye atmaktadır. Kimliğini belli edecek fotoğraf ve bilgilerin derhal haberden çıkarılmasını önemle rica ederim.”

   Haberde küçük kızın buzlanmış bir fotoğrafı yer alıyordu ama daha önemlisi, pasaportunun fotoğrafında adı açıkça görünüyordu. Bu talebi Hürriyet internetten arkadaşlara ilettim; haberdeki bu unsurların kaldırılması için mahkeme kararı gerektiği yanıtını aldım.

   Oysa avukat Işıktaç kesinlikle haklı. Basın Kanunu’nun “Kimliğin açıklanmaması” başlıklı 21.Maddesi “18 yaşından küçük olan suç faili ve mağdurlarının kimliklerinin açıklanmasını ve tanınmalarına yol açacak şekilde yayın yapılmasını” yasaklıyor.

    13 yaşındaki mağdur kız çocuğunun kimlik bilgilerinin yayınlanması sadece yasalar açısından değil gazetecilik etiği açısından da problemli. Türkiye Gazeteci Hak ve Sorumluluk Bildirgesi’nde “Çocuklarla ilgili suçlarda ve cinsel saldırılarda, sanık, tanık ya da mağdur (maktul) olsun, 18 yaşından küçüklerin açık isimleri ve fotoğrafları yayınlanmamalıdır” deniyor.

    Doğan Medya Yayın İlkeleri’nde ise Doğan Yayın Grubu'nun çocuk hakları konusunda taraf olduğu, çocukların korunmasına yönelik yayınlar yapılması gerektiği net bir dille vurgulanıyor. 

   adi bHaDijital Arşivde Düzeltme Kılavuzu’nda, “Yargı kararı olmasa da insanların mağduriyetlerine yol açan ya da mağduriyetin  sürmesine/artmasına yol açan hakaret, ayrımcılık, aşağılama, ötekileştirme gibi unsurlar düzeltilir” demiştik. Bu haber kız çocuğunun mağduriyetinin sürmesine yol açıyor mu? Avukata bakılırsa “hayati tehlike” sözkonusu.  Avukatın iddiası doğru olmayabilir. Ama doğru olma olasılığı yüzde 1 bile olsa gazeteci olarak bu risk göze alınamaz. 

 

     Okurdan kısa kısa

     Burçin Zaferer: Hani ünlüler ve kriminal vakalar dışındaki intiharları haber yapmayacaktınız? Okura ilginç gelecek ilk olayda bu sözünüzü unuttunuz. İstiklal Caddesinde birlikte intihar eden çift hakkında 3 Ekim’de “Kafa kafaya tek kurşun”, 4 Ekim’de “Tek mermi iki hayat” diye ballandırarak haber yazdınız. Başkaları da bu intihar yöntemini örnek alırsa ne hissedeceksiniz?     

    Yalçın Göğüş: 30 Eylül’de ilk sayfadaki haberin başlığı “Tüy kadar hafif çelikten güçlü”. Ortaokulda bile  “Güç, birim zamanda yapılan iş” diye öğretilir. Başlığın doğrusu: “Tüy kadar hafif çelikten sağlam” olmalı.

     Zülfikar Dumlu: Ahmet Hakan’a yapılan saldırıyı kınıyorum. Lakin bir haftadır manşetten inmeyen bu saldırıya benzer şekilde Silvan’da polislerin bir gazetecinin başına silah dayaması sizin için haber değeri bile taşımıyor.

  NOT: O olayla ilgili haber, ikinci gün (6 Ekim) iç sayfada yayınlandı.

     Cihan Ertunç:  “Çiller şimdi tersini söylüyor” haberinde “Batı Çalışma Gurubu” yazdınız. “Gurubu” değil, “grubu” olacak. O dediğiniz, güneşin batışı. (7 Ekim)

    Hamdi Gündüz: 5 Ekim’de spor sayfasında yer alan Eskişehirspor-Beşiktaş maçı ile ilgili Eskişehirspor kadrosu yanlış.  Sezgin Coşkun bu maçta oynamadı.

    Tuncay Hacaloğlu: Sema Hunca hanımefendinin ölüm ilanında cinsiyet değişikliği yapılarak “baba” haline gelmesine haline gelmesine ne demeli? (10 Ekim)

      Rüştü Çimen: 5 Ekim’de Akdeniz ekinde Kemerspor 2003 ve Zara Belediye Spor arasındaki futbol maçı haberinde “Zara” adı Zaza Belediyespor olarak yazılmış. Bu hatanın düzeltilmesini talep ederim.

       Naim Astar: Hürriyet internette manşet: “Kadın milli takımının 8’i erkek çıktı”. Haber: “İran kadın milli futbol takımında oynayan 8 oyuncunun aslında erkek olduğu iddia edildi.” İddiayı kesin bilgi gibi vermek doğru mu? (2 Ekim)

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET/ 12 EKİM 2015 



 
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr