1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 NE DERLERSE DESİNLER
 24 Ağustos 2015, Pazartesi
 

 

   “Barış gazeteciliği” üzerine laf etmenin iktidar yanlısı medyada da moda olduğu günlerde yazmıştım. “Dünyada gazetecilik deneyimleri, resmi görüşün temsilcisi mantığıyla habercilik yapmanın barışa katkısı olamayacağını gösteriyor.”

     İki yıl önce yazdığım bu tespitin haklılığı, bugünlerde bir kez daha kanıtlandı. Siyasi iktidarın “çözüm süreci”ne son vermesiyle birlikte, iktidarı koşulsuz şartsız destekleyen medyada da “Barış gazeteciliği” gündemden düştü. Her gün yeni “çatışmacı gazetecilik” örnekleri sergileniyor. Daha bir yıl öncesine kadar iktidarın “Analar ağlamasın” söylemlerine destek veren, “Barış gazeteciliği”nin yararlarından dem vuran onlar değilmiş gibi…

  Gazetecilik yerine iktidar sözcülüğünü benimsemelerinde, siyasetçilerle birlikte yayın çizgisi değiştirmelerinde şaşılacak bir yan yok. Zaten barış gazeteciliğini içselleştirmemiş, gazetecilik bayrağını da yıllar önce gönderden indirmişlerdi.

    Artık kendileri gazetecilik yapmamakla kalmıyor, gazetecilik çabası içinde olanları da taciz ediyorlar. Haksız, mesnetsiz suçlamalar yağdırarak baskı altına almaya, eleştirel ve bağımsız gazetecilik yapılmasını engellemeye çalışıyorlar.

   Bu saldırıları boşa çıkarmanın yolu, eleştirel ve bağımsız gazetecilik çizgisinde ısrar etmekten geçiyor. En iyi yanıt, Yayın İlkelerine ve evrensel gazetecilik kurallarına uygun, iyi araştırılmış, özenle kaleme alınmış, editoryal süreçte gerekli kontrolleri yapılmış haberler üretmek; otosansüre yönelmemektir.

     Örneğin, PKK’nın yol kesmesi haber değeri taşır. Bu olayı, okurlara duyurmak bizim görevimizdir. İstedikleri kadar bu tür gelişmelerin haber olmasına itiraz edip, suçlamalar yöneltsinler. Tarafsız ve onaylamayan bir dille yazıldıktan sonra bu yapılan haberciliktir.

    Bu çevreler ne derlerse desinler, Doğan Holding Onursal Başkanı Aydın Doğan’ın iki yıl önce “terör sorununun çözümü ve Kürt sorunu” ile ilgili gelişmeler konusunda yaptığı “barış dilini koruma” uyarısından sapmamak gerek. Barış gazeteciliğinin içselleştirilmesi şimdi her zamankinden daha da önemli. Zira hergün insanlar ölüyor ve barış yine uzak bir rüyaya dönüştü.

   Biliyorum böyle bir ortamda barış gazeteciliğinden söz etmek bile kimilerine lüks gibi gelebilir. Ama gazetecilik insan odaklı bir meslektir;  insan hayatlarına kastedilmesine ve çatışma ortamının sona erdirilmesine katkısı ancak ve ancak barış gazeteciliği ile olur.

  Terörü lanetleyip, gerekçesi ne olursa olsun her cinayete karşı çıkarken barış gazeteciliğinin temel ilkelerine odaklanmalıyız. Bu da resmi görüşün dışına çıkmakla, gelişmeleri tarafsız, soğukkanlı ve iki tarafın acılarına da eşit mesafede duran bir yaklaşımla mümkündür.

    Tabii bu yetmez, şiddeti abartılı ve sansasyonel biçimde yayımlamamak, dehşet etkisinin topluma yayılmasına aracılık etmemek, kin ve nefret duygularını körükleyici üsluptan, etnik ayrımcılıktan da kaçınmak gerek. Savaş çığırtkanlığının sonuçlarının ne denli ağır olacağını kimse bugünden bilemez.

 

Arşivden haber kaparken

    Dijital çağ, her an bilgi sağanağı altında kalan okurları eskiye oranla daha seçici kılmakla kalmadı; gazetesini denetleme, yazılanları doğrulama olanaklarını da artırdı. Bir haberin eski olduğundan şüphelenen okur, hemen internete girip haberi kontrol edebiliyor.

   Belli ki, Selahattin Şahin de şüpheci ve dikkatli bir okur. Hürriyet internette    “Sevgilisinin eşine böbreğini verdi”  haberini görür görmez hatırlamış, internet arşivlerini tarayınca da aradığı detayları bulmuş:

   “Vallahi 3 yılı aşkın zaman önce yaptığınız haberi şimdi bir başka gazetenin haberi gibi vermişsiniz. Halbuki ilk haber sizin. Söz konusu Habertürk muhabiri sanki yeni gibi vermiş haberi.”

    Haklı bir eleştiri, zira bu konuda “Sevgilisinin karısına böbreğini verdi” başlıklı ilk haber, Mesude Erşan imzasıyla 15 Şubat 2012’de Hürriyet’te manşetten yayımlanmıştı. “Organ bağışında böylesi görülmedi” diye sunulan haberin spotunda “Yaşamını 12 yıldır diyalizle sürdüren Meliha Avcı’ya ihtiyaç duyduğu böbrek, eşi Mehmet Avcı’nın sevgilisi Ayşe İmdat’tan geldi” denilmişti.

    Aradan üç yıl geçtikten sonra 17 Ağustos’ta Habertürk gazetesinde Öznur Karslı imzasıyla yayımlanan “Böbreği verdi kocayı kaptı” başlıklı haberde “Özel haber” logosu kullanılmıştı. Aslında Habertürk’ün haberi Hürriyet’in haberinin devamı niteliğindeydi; Meliha Avcı’nın kocasının sevgilisinden aldığı böbreğin tutmadığı, ikinci kez organ nakli beklediği ve eşinden tamamen ayrıldığı bilgisi de haberin altında verilmişti.

    Fakat haber, medyaya yeni yansıyormuş gibi sunulmuş, öyle başlık atılmıştı. Habertürk’ün haberinde, Hürriyet’in eski haberine atıf  yoktu. Oysa kullandıkları fotoğraflar bile üç yıl önce Hürriyet’te çıkan ve Levent Aslan’ın çektiği fotoğraflardı.

  Hurriyet.com.tr’nin  Habertürk’ün haberini alarak, “Sevgilisinin eşine böbreğini verdi” başlığıyla, yeni gibi sunması da doğru değil. Hürriyet’in eski haberine link vermek yetmez. İlginç organ bağışı öyküsünü, Hürriyet’in okurlarına üç yıl önce duyurduğu vurgulanmalı, eski habere sahip çıkılmalıydı.  Haberi yeniden yazarken, öykünün yeni ve daha önce duyulmayan tarafına odaklanmalıydı.

 

     Okurdan kısa kısa   

     Kaan Kendirci: İç sayfalarda yazım hatalarına alışmıştık ama “Uyuyan bombalar” manşetinizin spot başlığında “Neden fark edilmemiyor” hatasını görünce bu kadar da olur mu demekten kendimi alamadım. (21 Ağustos)   

     İlhami Akkum: Yine trafik kazası, yine otobüs firması gizli. Antalya’da yolcu otobüsünün karıştığı kazada 5 kişi öldü. İnternette ve gazetedeki “Şerit ihlali faciası” haberinde firmanın adını yazmadınız. (20 Ağustos)

   NOT: İHA ve DHA’nın haberlerinde firmanın adı yoktu; fotoğrafta da buzlanmıştı. O nedenle gazetede de isim verilememiş.

    Suphi Bediz: 16 Ağustos’ta spor sayfası: “Milliler komşuya acımadı 73 – 64”. Bu bir spor karşılaşması. Savaş değil, kavga değil. Acımak ile ne ilgisi olabilir? Bu konudaki eleştirilerimin sonucunu alamadığım için mutsuzum.

    Gülben Korhan: “Varto OHAL’i” haberinde Muş Valiliği’nin kadın teröristin fotoğrafını sosyal medyaya koyanlar hakkında soruşturma başlattığı belirtiliyor. Ancak o kadının çırılçıplak soyulup ortalığa atıldığına, bunu yapanlara dair bir ibare yok.  Okur bilgilendirilmediği gibi tek taraflı veriliyor.

   Abdurrahim Telci: Dünya sayfasındaki “Üç Türk casusluktan yargılanacak” haberinde sanıklardan birinin soyadını açık yazarken, diğer ikisinin soyadlarını kodlamışsınız. İki sanığı korumanızın mantığını anlayamadım.  (22 Ağustos)

     Ayşenur Aydın: Bugün (19 Ağustos) Kelebek’te “Yaşasın Hayat” sayfasını hiçbir editör okumadı sanırım. Kesme işareti ile biten iki bölüm var.

     Haluk Oğuz: Şehit cenazelerinde, şehit yakınlarının tepkilerini eksik yayınlıyorsunuz. Başka sitelerden tam metni okuyabiliyoruz, neden?

   Muhlis Girgeç: 19 Ağustos tarihli gazetede “Uçak leylek sürüsüne çarptı” diye haber yapmışsınız. Ama leylekler her sene o bölgede göç ediyor ve uçaklar leyleklere çarpıyor.

FARUK BİLDİRİCİ/ 24 AĞUSTOS 2015/ HÜRRİYET

 
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr