1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 HABER AJANSLARINA ÇAĞRI
 10 Ağustos 2015, Pazartesi
 

Saçları havuzun dibindeki su motoruna dolanan 11 yaşındaki turist kızın yaşamını yitirdiği otelin adı neden yazılmaz? Mehmet Y.Yılmaz’a göre iki nedeni olabilir; ya haberleri yazanların gazetecilik ilkelerinden habersiz olması ya da otelin şöhretini korumak istemeleri…

    Birinci seçeneğe ben de ihtimal vermiyorum. Zira sadece Hürriyet değil, hiçbir medya kuruluşu, Sarıgerme’deki o kazayla ilgili haberde otelin adını yazmadı.

    Aslında bu habercilik tarzı, kaza olan otellerin adını gizlemekle de sınırlı değil. Olumsuzlukların yaşandığı bütün ticari kuruluşların adlarının okura duyurulmaması konusunda bir konsensüs oluşmuş durumda medyada. Adı konulmamış, açıklanmamış, artık refleks haline gelmiş ve tüketici köşelerini de etkisizleştiren bir anlaşma bu. Haber ajansları bile bu tür olaylarda firma, mekan isimlerini abonelerine duyurmuyor.

   Yılmaz’ın yazısının yayımlandığı 6 Ağustos tarihli Hürriyet’in, Tuzla’da kezzap üretilen fabrikadaki sızıntıyı konu alan “Felaket beklemiyor” haberinde de firma ismi yoktu. Bir gün önce, İzmir-Çanakkale otoyolundaki viyadük inşaatında iskelenin çökmesi sonucu hayatını kaybeden dört işçi ile ilgili haberde de inşaat şirketinin adı yazılmamıştı. Otobüslerin karıştığı trafik kazalarında şirketlerin adlarının fotoğraflarda bile gizlendiğini bu köşede defalarca yazdım.

   Fakat şirketler hakkında olumlu gelişmeleri aktaran, tanınmalarına katkıda bulunacak olayları içeren haberlerde durum tam tersi. Şirket ve mekan isimleri haberlerin girişine konuluyor; övgüler diziliyor.

   Örnek vermek gerekirse, 5 Ağustos’ta Kelebek ekinin sürmanşetinde “Safiye Sultan’ın milyonluk oyuncağı” haberinde sanatçı Hülya Avşar’ın baktığı otomobilin markasını geçtim, gezdiği oto bayinin adı bile yazılmıştı. Zaten magazin haberlerinde restoran, gece kulübü, otel, plaj adlarından geçilmiyor. Elbette bu durum magazine özgü  değil, ekonomi sayfalarında, eklerde, hatta köşe yazılarında da durum bu.

   Kısacası, eleştirirken cimri davranan medya, överken alabildiğine cömert. Ama her iki durumda da şirketlerin, ticari işletmelerin yanında duran, onların çıkarını koruyan bir gazetecilik tarzı sergileniyor.

    Oysa Mehmet Y.Yılmaz’ın da vurguladığı gibi, “gazetecinin sorumluluğu okuyucusuna karşıdır”. Her haberde okuyucunun, daha geniş bir ifadeyle toplumun çıkarlarını gözetmek zorundadır gazeteci. Şirket isimlerini yazmak, toplumsal uyarı mekanizmasını harekete geçirir, yanlışların düzelmesini sağlar.

     Kimilerinin sandığı gibi, şirket ve işletme isimlerinin yazılmasında ne hukuki bir engel var, ne de etik. Örneğimizdeki gibi kaza olan bir otelin adının yazılmasını yasaklayan bir kanun maddesi yok. Hatta Karayolları Trafik Kanununda “ölümlü trafik kazasına karışan otobüs işleticisinin unvanının medyada yayınlanmasının ticari itibarın ihlali sayılmayacağı” vurgulanıyor.

    Gazetecilik etiği açısından da bir sakıncası olamaz. Üstelik isimleri yazmak, haberin unsurlarının tamamlanması ve kamusal çıkar açısından zorunlu. Tabii suçlu ilan etmeden, o kuruluşun da görüş ve açıklamalarına da yer vermek koşuluyla…

  Bir de çağrım var haber ajanslarına. Olumsuzlukların yaşandığı şirket ve mekan isimlerini en azından haberlerin altına not olarak ekleyin. Yayımlayıp yayımlamayacaklarına medya kuruluşları karar versin.

   

    Emeğin hakkını teslim

    Mehmet Genç adlı gezgin, web sayfasında yer alan “Maya piramitlerinde bir gece geçirdi” başlıklı yazı ve fotoğraflarının izinsiz olarak hurriyet.com.tr’de  yayımlanmasına tepki gösterdi. Gönderdiği e-postada,  “Bana haber vermeden tüm yazımı almışsınız. Fotoğraflarımı da imzamı silerek yayınlamışsınız” diyordu. Web sayfasına da “Emek hırsızlığı” başlıklı kısa bir açıklama koydu.

   Genç, yazının izin alınmadan yayımlanmasına itiraz etmekte haksız mı? Yazının girişine “dünyayı köşe bucak gezen Rotasız Seyyah isimli seyahat yazarı Facebook sayfasında yazdı” diye kaynak göstermek, bize o yazıyı sahiplenme hakkı verir mi?

   Bence hayır. Hatırlarsınız, Hürriyet’in de aralarında bulunduğu 20 gazete, 1 Ekim 2012’de “Gazetelerin içeriği sadece gazetelerindir” başlıklı ortak bir bildiri yayımlamış; internet sitelerinin, gazetelerin ürünlerini izin almaksızın kullanmaya son vermeleri istenmişti. Bu çıkışın nedeni  “Sağlıklı bir internet haber medyası düzeni için fikir ve emek hırsızlığına karşıyız” diye açıklanmıştı.

  Hürriyet olarak ürettiğimiz içeriklerin yağmalanmasına karşı çıkıyorsak, biz de başkalarının ürettiklerine aynı özeni göstermeliyiz. Salt internetteki yazı ve fotoğraflar da değil sözünü ettiğim.

   İstisnasız bütün mecralarda ve görsel ürünlerde imzayı da eksik bırakmamalı, emeğin hakkını teslim etmeliyiz. Örneğin geçen ay Sezen Aksu’nun konserlerinde eski bir Hürriyet çalışanı olan Mehmet Çağlarer çekmişti fotoğrafları. Basın bülteniyle dağıtılan bu fotoğraflar ana gazete ve Kelebek’te kullanılırken Çağlarer’in imzası konulmamıştı. Çağlarer, serzenişini iletirken yaşadığı bir anekdotu da aktardı:

   “Bir dostum, bir Norveç dergisi için benden fotoğrafını istemişti,
gönderdiler, asistanı fotografçı adı yazmamış. Norveçli editör maille
isim sormuş ve ‘İsim belirtmeden kullanamayız’ demiş! Gönlümden geçen, -basın bülteninde fotoğrafçı adı olmasa bile- sayfa sorumlusunun göndereni arayıp isim soracak aşamaya gelmesi. Hürriyet’e yakışan da böyle bir tavırdır.”

   Kuşkusuz olması gereken bu. Sorun bir sanatçıyı üzmekten de öte bizim gazetecilik standartlarımızla ilgili. Emeğe saygı, kaliteli gazeteciliğin olmazsa olmazı…

 

     Okurdan kısa kısa

    Turabi Şenkaya: Son zamanlarda hukuk bilgisinden bu kadar yoksun bir haber görmemiştim. “Başbakana hakaret davasında emsal karar” demişsiniz ama savcılık kovuşturmaya yer olmadığı kararı vermiş. Bir dava yok, Davutoğlu'nun suç duyurusu var; savcılık onu reddetmiş. Zaten savcılık dava reddedemez.

    Semih Kalkanoğlu: Bugünkü (7 Ağustos) Hürriyet’in Dünya sayfasında “Suudi Arabistan'da Camiye Saldırı” başlıklı haber. Olayın geçtiği kent “Ahba” değil “Abha” olacak. Orada yaşadım ve çalıştım.

       Hüsnü Yazıcılar: Selahattin Duman, 28 Temmuz’da çıkan yazısında gazeteniz eliyle, Galatasaray Lisesi mezun ve okuyanlarına, küçük düşürücü, aşağılayıcı ibareler kullanarak iftira ve hakaretlerde bulunmuştur. Bu hakaretleri okurlarınıza iletmekle bir yanlışlığa ortak olmaktasınız. Beklentimiz, Galatasaray camiasından özür dilemesidir.

    Dilan Berrak: “Mavi ay” haberini siz de kullandınız. Ama ay, 31 Temmuz’da mavi görünmedi. Diğer medya kuruluşları gibi bir asparagasa kurban gittiniz. Bu saçmalıktan ötürü okurlarınıza özür borçlusunuz.

  Orhan Kalyoncu: “Ankara’nın plajı kurtardı” haberinde “Hürriyet, film gibi operasyona baştan sona tanıklık etti” diyorsunuz. Bir gazetecinin MİT operasyonuna katılması ne kadar etik onu bir yana bırakalım, haberde sadece çocuğun ailesiyle kavuşma anına tanıklık ettiğinizi anlatmışsınız.

   Kerem Yücel: İnternette aynı hafta içinde çıkan “Sahte polis son işinde yakayı ele verdi” ve “Canlı bomba olduğu iddia edilen DHKP-C üyesi tutuklandı” haberlerinde (yüzler görünmese de) kullanılan fotoğraflar aynı.

  NOT: Fotoğraflara “Arşiv” notu düşülse bu tip yanlış anlamalar doğmazdı.

FARUK BİLDİRİCİ/HÜRRİYET/ 10 AĞUSTOS 2015

 
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr