1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 MEDYA DA MUHASEBE YAPMALI
 15 Haziran 2015, Pazartesi
 

    Şimdi medyanın da muhasebe yapma zamanı. Nasıl ki, artık geride kalan 13 yıllık AKP iktidarının muhasebesini yapmak siyasetçilere düşüyorsa, biz gazetecilerin de benzer bir yükümlülüğümüz var.

    Seçimler sonrasında başlayan yeni dönemde medyanın da yeni bir sayfa açması gerek. Ama yeni sayfaya geçmenin sağlıklı yolu, geçmişi unutup, hataları, eksiklikleri ve başarıları yok saymaktan değil, tam tersine açık yürekli bir özeleştiri sürecini başlatmaktan geçer. Geçmişten çıkarılacak dersler, daha kaliteli gazetecilik yapabilmek için hazine değerindedir.

   Kabul etmek gerekir ki, gazetecilik çok zor bir dönemden geçti.

13 yıllık tek parti iktidarında basın özgürlüğü ve bilgi edinme hakkı, askeri dönemlerle kıyaslanacak kadar geriledi. AKP iktidarı, bir yandan yandaş işadamları ve TMSF aracılığıyla kendi medyasını yaratırken, bir yandan da bağımsız medyayı baskı altına almaya, sindirmeye çalıştı.

     Gazete sahipleri, silaha dönüştürülen vergi cezaları, kürsülerden yöneltilen tehditlerin de aralarında bulunduğu binbir yolla cendere altına alındı. Gazeteciler ve yazarlar, ağır bir otosansür baskısı altında tutuldu; yüzlerce gazeteci, yazar ve programcı işsiz kaldı. Gözaltına alınan, hapse atılan gazeteci ve yazarlar oldu. Bunlarla da yetinilmedi. Akreditasyon ve yayın yasakları getirildi; telefonlarla haberlere ve hatta ekranlardaki alt yazılara müdahale edildi. Sosyal medya bile bu yasaklardan nasibini aldı.

    Peki böylesi karanlık bir dönemde medyanın başarılı bir sınav verdiğini söyleyebilir miyiz? Elbette bütün medya kuruluşlarını aynı kategoriye sokmak mümkün değil. Ama genel olarak, Türkiye medyasının, bağımsız ve eleştirel gazetecilik yapılabildiği, iktidar erkini elinde bulunduranları kamu adına yeterince denetleyebildiği söylenemez.

      Kuşkusuz her medya kuruluşu gibi Hürriyet’in de geçmişin muhasebesini yapması gerek. Şimdilik sadece Hürriyet’in, seçim sürecinde sergilediği gazeteciliği değerlendireceğim. Doğan Grubu ve Hürriyet, seçim kampanyası boyunca Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Başbakan Davutoğlu’nun hedefi konumundaydı. Erdoğan ve Davutoğlu ile onlara biat etmiş kalemler, hemen her gün ağır suçlamalarda bulunuyorlardı Hürriyet’e.

   Bir yanda bu siyasetçiler, bir yanda parti bülteni haline gelmiş gazete ve televizyonlar. Birinci sayfalarını hemen her gün Erdoğan ve Davutoğlu’nun konuşmalarıyla dolduran gazeteler, bu ikilinin konuşmalarını saatlerce canlı yayınlarla veren televizyon kanalları ile kaplıydı ortalık.

    Bu tabloya rağmen, Hürriyet’in soğukkanlı bir çizgi izlediğini söylemek mümkün. Seçim haberlerinin hakim rengi, AKP karşıtlığı ya da yandaşlığı değildi. Bütün partilere eşit mesafede duruluyor; adil ve dengeli olma çabası göze çarpıyordu. Spekülasyonlardan kaçınılıyordu.

     Çatışmacı ve ayrımcı bir dil kullanıldığına da rastlamadım.  Tam tersine başta Diyarbakır’daki bombalı saldırı olmak üzere yeni gerginliklere yol açabilecek olayların haberleştirilmesi sırasında haberin önemini yadsımayan ama tahrik de etmeyen, birleştirici, yatıştırıcı bir dil seçilmişti.

    Sadece liderlerin konuşmalarına sayfada yer verilirken “haber değeri” yerine protokol hiyerarşisinin esas alınmasına itirazım var. Daha önce de yazdım bunu.

   Özetlersem, Hürriyet, seçim döneminde iktidar adına (Chomsky’nin kullandığı kavramla ifade edersek) “razı etme mühendisliği” yapmıyordu. Seçmenlerin sağlıklı karar verebilmesi için doğru ve eksiksiz bilgilendirilmesini hedef alıyordu. Zaten bağımsız gazetecilik de bunu gerektirir.

   Yeni dönemde de yapılması gereken belli. Bağımsız, eleştirel ve sorgulayıcı gazeteciliğin, siyaset mühendisliğine de sapmadan, kararlı, tavizsiz biçimde uygulanması.

 

     Erol Simavi’ye saygıyla

     Hürriyet’in, geçen hafta toprağa verilen eski sahibi Erol Simavi’nin gazeteciliğini anlatmak için kısa bir anekdot aktarayım. Bir süredir hastanede yaşam savaşı veren gazeteci Cüneyt Arcayürek’in “Yeni demokrasi yeni arayışlar” kitabında rastladım:

      “Zorlu ve Polatkan’ın ipte sallanırken, sehpaya giderken çekilmiş fotoğrafları bütün gazetelerde boy boy yayımlandı. Bir tek gazete yayımlamadı: Hürriyet. Yurdun çeşitli yörelerinden akan haberler, Menderes’in sehpada sallanan resimlerini yayımlayan gazetelerin halkça ateşe verildiğini gösteriyordu.

    Hürriyet ise, üzerinde yazılı fiyatın birkaç katıyla kapışılmıştı. Bu denli anlamlı, duygusal ve görkemli bir halk tepkisi, belki hiç yaşanmamıştı. Hürriyet’te Menderes ve öteki iki arkadaşının sehpada sallanan fotolarını yayımlamama kararını, MBK’dan gelen baskıya dönük her seslenişe karşın, Simavi kardeşler vermişlerdi.”

    Erol Simavi’nin olduğu kadar, Hürriyet’in gazeteciliği konusunda da çarpıcı bir örnek bu. Karalama senaryoları yazanların da öğrenmesi gereken bir gazetecilik tavrı. 

 

     Okurdan kısa kısa

     Tuncay Hacaloğlu: Üzülerek bunları yazıyorum. 1 Haziran’da gazetenin 7. Sayfasında merhum Bedri Koraman’ın “dün (31 Mayıs) ikindi namazının ardından Torba Mezarlığında defnedildiği” belirtilmekte, 15. sayfadaki ölüm ilanında ise merhumun cenazesinin 2 Haziran’da toprağa verileceği yazılı.

    Ekrem Türkçü/ Tahsin Tarlak: 8 Haziran’da gazetenizdeki seçim sonuçlarında HDP Sivas'tan 4 milletvekili çıkarmış diye gösteriyordu. Şırnak’ın çıkardığı milletvekili sayısı da Ak Parti 6, HDP 6 olarak 12’ye yükselmiş.

  Cafer Yarkent: 8 Haziran günü “Ödüllü Çengel Bulmaca”da anahtar kelimeyi bilemedim. Çünkü anahtar kelimeniz beş harfli. Oysa bulmacada altı harf var.

     Metin Susan: 3 Haziran’da, Çin'de alabora olan gemi haberinde İngilizce “chief engineer”den aktarılan bir ifadeyle “şef mühendis”ten bahsediliyor. Ertesi gün de bu görevli “başmühendis”liğe terfi ettiriliyor. Türkçede bu kişiye “çarkçıbaşı” deriz. Ayrıca çarşamba günkü haberde gemi kâh batıyor, kâh alabora oluyor. Gemi batsaydı suyun üstünde çekilmiş fotoğrafları olmazdı.

    Efe Cebeci: “Çavuşoğlu: Polonya ile vizeler kaldırılacak” haberinizden rahatsız oldum. Slovakya ve Slovenya'nın ardından Polonya ile de vizelerin kaldırılacağını yazmışsınız. Karşılıklı alınmış bir karar gibi duruyor fakat Bakan’ın söylediği, Türkiye’nin tek taraflı olarak vizeyi kaldırması.

  Mehmet Çağlayan: Aynı diziden iki sanatçı bir yerde karşılıklı oturursa “Gizli Aşk” mı olur? Bu nasıl bir ahlak anlayışı? Magazin gazeteciliği neden bu kadar mutaassıp? Karşı cinsten insanlar buluşup görüşemez mi?(4 Haziran)

      Çetin Karasüleymanoğlu: 15 Mayıs’ta, internet gazetenizin Kelebek sayfasında bulunan “Rus tatilcilerden Türkiye itirafı” konulu haberde(!) kullandığınız fotoğraflar gerçekten şikayet eden kişilere mi ait yoksa rastgele fotoğraf mı kullandınız? Bu tarz yapılan yayıncılığı çok basit buluyorum.     

     Funda Akdağ: İnternetteki başlıklarınızdan illallah ettik. “Kanlı örgütün en komik üyesi” nasıl bir bakış açısı? 80 yaşında bir adamın tarihin en kanlı örgütlerinden birine katılmasının nesi komik? Siz çok mu güldünüz? 

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET/ 15 HAZİRAN 2015

 
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
HABER AJANSLARINA ÇAĞRI
SÖYLEŞİDE GAZETECİNİN ROLÜ
"ASKERİ KAYNAK" NEDİR?
ASPARAGAS BÖCEĞİ
NEFRET TACİRLERİNE ARACILIK
GÜCÜN SÖYLEME ETKİSİ
HABERLER AKLAMAZ
GAZETECİYE YASAĞI SAVUNMAK
MEDYA DA MUHASEBE YAPMALI
OKURUN ÖĞRETİCİLİĞİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr