1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 BAKANLIĞIN SÖYLEYEMEDİĞİ
 11 Mayıs 2015, Pazartesi
 

 

     Politikacılar ve bürokratlar, biz gazetecilere gazetecilik öğretmeye kalkmaktan vazgeçseler iyi olacak. Zira kendi işlerini doğru düzgün yapmakla uğraşmak yerine, basın ahlakı üzerine ahkam kesmeleri komik kaçıyor. En yakın örnek de Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Botokslu mozaik” haberiyle ilgili açıklaması...

   Bakanlık, Hürriyet’in o haberi yazarak “basın ahlakı”na aykırı davrandığı suçlamasında bulunuyor; yargılıyor. Fakat açıklama iddiaları aydınlatmaya yetmeyen çelişkili ve karmaşık ifadeler içeriyor. Şöyle sıralayayım metnin çelişkilerini: 1- İddialarla ilgili inceleme bitmiş ama inceleme bitmeden haber yazılmaması gerekir. 2- Mozaiklerde tahribat yok ama işlem tamamlanınca eski haline dönecek 3- Restorasyonda sorun yok ama bazı eksiklikler tespit edildi. 4- Fotoğraflar, işlemlerin ilk aşamasında çekilmiş ama yine de üzerinde oynama yapılmış. 

    Bir de Hürriyet’te “art niyetli tutuma müzenin kapatıldığına yönelik haberlerle devam edilmiş” deniyor ki, sanırım haberi okumamışlar. O haberde müzenin bir bölümünün kapatıldığı yazıyordu, müzenin değil.

     Bakanlık, Hürriyet’i ağır ifadelerle suçlayınca, Okur Temsilcisi olarak haberi araştırdım. Hatay Müzesi’ndeki mozaiklerin restorasyonda bozulduğu iddiasının çıkış noktası, Hataylı mozaik ustası Mehmet Daşkapan. Onun iddialarını ilk kez yerel Antakya gazetesinde kaleme alan da Tamer Yazar.  Bu gazeteci, 1 Şubat’ta haberi çıktıktan sonra da işin peşini bırakmamış,  hem Başbakanlık hem de Kültür Bakanlığı’na iletmiş iddiaları. Antakya gazetesinin haberini, aradan üç ay geçtikten sonra arkeofili.com adlı arkeoloji sitesi yayınlayınca olay, ulusal medyaya taşınmış.

     Bakanlığın açıklamasını Daşkapan’a sordum. Fotoğraflar üzerinde oynadığı iddialarını reddetti: “Fotoğraf çekerken mozaikler yeni müzede sergileniyordu. Hatta bu konuyu gündeme getirmemden sonra, İsis Seromoni mozayiğini kaldırdılar. Ben de boş duvarı ve ışıklı panoyu da çektim. Demek ki, bozulan mozaikleri sonradan düzeltiyorlar. Ben de zaten bunu istiyordum. İyi olmuş.”

     Gazeteci Yazar da, Daşkapan’ın sözlerini doğruladı; “Fotoğraflar, fotoşoplu değildi. Mozaiklerin müzede sergilenmesinden sonra çekilmişti. Geniş açılı fotoğraf çekmesini de ben istedim. Eserler, haber çıktıktan sonra kaldırılmış.”

   İlginç bir durum. Halbuki sergilenen mozaiklerin restorasyon işleminin bitmiş olması gerekmez mi? Sonradan kaldırıldıysa iki ihtimal akla geliyor; Ya bu mozaikler restorasyon bitmeden sergilendi ya da gerçekten hatalı ve eksikti.

    Benim öğrendiğim, müzenin açılışı için baskı yapılmasının bu soruna yol açtığı yönünde. Müzenin 2013’te hizmete girmesi planlanıyormuş, birkaç kez ertelenmiş. Başbakan Davutoğlu, 28 Aralık 2014’te müzeyi açtığında da bazı mozaikler, restorasyon bitmeden sergilenmeye başlanmış. Bu iddialar ortaya atılınca da kaldırılıp, işlemler alelacele tamamlanmış, düzeltmeler yapılmış.

    Görüldüğü gibi, bu bilgiler, haberin unsurlarını doğruluyor. Kaldı ki, iddialar araştırılırken bakanlık yetkilileri ile görüşülmüş; onların soruşturma açıldığını belirtmeleri üzerine haber yazılmış. Böyle bir kontrol sürecinden sonra haber yapılmasından doğal bir gazetecilik tavrı olamaz. Ancak “restorasyonun hatalı olduğu” bu kadar kesin bir dille yazılmamalıydı. Restorasyon doğru yapılmış mı, mozaiklerde bozulma var mı? Bunu ancak uzmanlar söyleyebilir.

    İddiaların alındığı kaynağın belirtilmemesi ve fotoğrafları kimin çektiğinin yazılmaması da haberin eksikliği. Bir de restorasyon ekibi, “mozaikler değil fotoğraflar botokslu” savunması yaptığında, fotoğrafların sahibine de sormak gerekirdi. Böylece haberde çelişki olmadığını, o açıklamayı yapan bakanlık bürokratları bile anlayabilirdi.

 

Otomotiv gazetecilerinin yanıtı

  Otomotiv Gazetecileri Derneği (OGD) Başkanı Ufuk Sandık, otomotiv gazeteciliği ile ilgili eleştirilerime gecikmeksizin yanıt vermişti. Fakat erteleyemediğim bazı konuların araya girmesi nedeniyle Sandık’ın görüşlerine ancak bu hafta yer verebiliyorum:

     “Meslektaşlarımızdan yapıcı eleştiriler her zaman bekliyoruz. Ama bu kez Türk basınında çokça örneği olan yüzeysel bir değerlendirmeyle karşılaştık. Otomotiv haberlerini iyi analiz etmeden genel bir sonuca varmışsınız.

     ‘Otomotiv haberleri nasıl olmalı?’ sorusuna yanıt vermek için bir iki dergi ve gazete karıştırmanın yetersiz olduğunu düşünüyorum. Yazdığınız değerlendirme sonrasında sizi ve okurlarınızı bilgilendirme ihtiyacı olduğunu gördüm.

    Otomotiv mecraları günlük gazeteler, dergiler, dijital medya ve tv'den oluşuyor. Hepsinin farklı misyon ve vizyonları var. Günlük gazetelerdeki otomobil haberleri ekonomi sayfalarında yayımlanıyor. Bu yüzden günlük gazetelerdeki haberler farklı bir içeriğe sahip. Bu sayfalarda istatistikler, firmaların yatırımları, pazar bilgileri ve şirket yöneticilerinin görüşleri haberleştiriliyor. Bunun yanı sıra yurtdışındaki fuarlar, yeni modellerle ilgili bilgilere de yer veriliyor.

     Dergiler ağırlıklı olarak otomobil testlerine yer veriyor. Okuyucu kitlesi otomobilseverler ve potansiyel müşteriler. Bu kitle, otomobilleri iyi bilir ve dergideki hataları acımasızca eleştirir. Testlerde tüketici penceresinden bakmaz ve objektif olmazsanız derginiz satmaz. Dijital medya da otomobil testleri yapıyor. Otomobillerin artı ve eksilerini tek tek sıralıyor.

      Basında ihtisaslaşmanın ilk ve en başarılı örneği otomotivdir. Otomobil sadece bir ulaşım aracı değil. Sosyolojik ve ekonomik yönleri de var. Bu konuda mütevazı olamayacağım. Otomotiv basınındaki meslektaşlarım hem otomobili bilir hem ekonomiden anlar hem de tüketici davranışlarını analiz edebilecek alt yapıya sahiptir. Çünkü yaptığımız iş bunu gerektiriyor. 

     Profesyonel bir otomotiv basını olmasaydı, pazarda hala 15-20 yıl öncesinin teknolojileri sunulacaktı. Tüketiciler haberleri yakından takip edip, talepkar olunca otomotiv firmaları da yeni ürünlerini pazara sunmak zorunda kaldılar. 

   Otomotiv basını için ‘Tüketici penceresinden bakmıyor’ demek, otomotiv haberciliğini basın bülteni noktasına indirmek, meslektaşlarıma haksızlık etmek. Otomotiv haberciliğini bir de bu pencereden değerlendirmeniz ümidiyle…”

   Doğrusu, Ufuk Sandık’ın OGD’ye başkan seçildikten sonra yaptığı “Otomotiv sektörünün kalkınmasına verdiğimiz katkılar tartışılamaz” açıklaması “otomotiv haberlerine şirketler penceresinden bakıldığı” eleştirimin yerinde olduğu izlenimi uyandırmıştı bende. Sandık’ın bu açıklaması, eleştirimle aynı gün, Hürriyet’te, “Sektöre katkımız artarak devam edecek” başlığıyla yayımlandı.

Bence bir gazetecinin, izlediği sektöre katkıda bulunmak gibi bir görevi olamaz.

   Yine de Ufuk Sandık’ın eleştirilerime verdiği yanıt, Okur Temsilcisi olarak beni sevindirdi. Demek ki, otomotiv gazeteciliğinin “şirketler penceresinden bakılarak yapılmaması gerektiği” konusunda aynı çizgideyiz.

    Ama ben, uygulamanın bu yönde olmadığı düşüncesindeyim, onlar ise bu çizgiyi başarıyla uyguladıklarını savunuyor. Belki de yanılıyorumdur. Galiba bana düşen, otomotiv sayfalarını ve dergileri karıştırmaya devam etmek…

 

     Okurdan kısa kısa

     Erhan Erol: İsrail Büyükelçiliği’nde insanların iki defa x-ray cihazından geçirildiği haberi teknik olarak yanlış. X Ray cihazından eşyalar geçer, insan geçemez. İnsanlar arama sırasında hassas kapı dedektöründen geçirilir.

     Barışhan Türk: Ali Pekten’in emeklilerle ilgili yazısında, yabancı insanların görseli yerine bizim emeklilerin fotoğrafı konulsa daha iyi olurdu. (25 Nisan)

     A.Rıza Keskinalemdar: 28 Nisan’da “Cardozo bile onu kıskanır” haberinizde Trabzonsporlu Medjani için “Galatasaray'a iki golü var” diye yazılmış. Halbuki Medjani'nin Galatasaray'a bu sezon attığı gol sayısı üç.

    Caner Kırmacı: İnternette aynı haberleri ısıtıp yeniden yayınlamanızdan bıktım. İran’daki zengin gençler haberini her ay yeni bulmuş gibi veriyorsunuz. 

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET/ 11 MAYIS 2015

 
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
HABER AJANSLARINA ÇAĞRI
SÖYLEŞİDE GAZETECİNİN ROLÜ
"ASKERİ KAYNAK" NEDİR?
ASPARAGAS BÖCEĞİ
NEFRET TACİRLERİNE ARACILIK
GÜCÜN SÖYLEME ETKİSİ
HABERLER AKLAMAZ
GAZETECİYE YASAĞI SAVUNMAK
MEDYA DA MUHASEBE YAPMALI
OKURUN ÖĞRETİCİLİĞİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr