1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 GÜMRÜKSÜZ PARA SAHASI
 04 Mayıs 2015, Pazartesi
 

     Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Hürriyet’in “Bırakınız Geçsinler, Gümrüksüz Para Sahası” manşetini yalanladı. Bakanlık açıklamasında, gümrüklerde nakit beyanına ilişkin yapılacak işlemlere yönelik olarak yeni çıkarılan genelge ile 2013’teki genelge arasında “hiçbir fark olmadığı” savunuluyordu.   

   Önce Ekonomi Servisi Müdürü Sefer Levent ile konuştum. Meğer genelge öğrenildiğinde hemen yazılmamış, Yazı İşleri’nde tartışıldıktan sonra yeniden araştırılmasına karar verilmiş. Ankara Büro aracılığıyla bakanlığa sorulmuş ama tatmin edici yanıt alınamamış. Eski genelge bulunduktan sonra haber yayına verilmiş.

     Levent ile konuşmanın ardından Ali Dağlar’ın haberini ve Uğur Gürses’in habere ilişkin analizini inceledim; ilgili genelgelere de baktım. İlk gözüme çarpan, haberin yanındaki “Neler çıkarıldı, neler eklendi?” tablosu oldu. Bu tabloda 2013 ve 2015 genelgeleri arasındaki farklar ayrıntılı şekilde verilmiş. Tablo, bakanlığın iki genelge arasında fark olmadığı açıklamasını tekzip ediyor.

    Gördüğüm kadarıyla  “Gümrüklerde nakit kontrolleri” hakkındaki 2013 ve 2015 genelgeleri arasındaki temel fark, “kişisel sermaye ve krediler” konusunda. 2013 genelgesinde bu iki türdeki nakitler, “getirilmesi serbest nakitler”den hariç tutuluyor.  2015 genelgesinde “kişisel sermaye ve yurt dışından temin edilen krediler”in yolcu beraberinde getirilemeyeceğine yani yasak olduğuna ilişkin maddeler kaldırılıyor; bankalar aracılığıyla getirilmesinin serbest olduğunun belirtilmesiyle yetiniliyor. Böylece Uğur Gürses’in yorumunda olduğu gibi, bu tür nakit girişine “Türk usulü kapı aralanmış” oluyor.

     Yeni genelgede, haberde de vurgulandığı gibi, “Risk analizlerinin yanısıra örnekleme yoluyla rastgele kontrol” yapılmasından vazgeçiliyor; hatta “yolcular beyana zorlanamaz” deniliyor. Bu da kontrol yetkisi korunmakla birlikte “caydırıcılıktan ve farkındalığın artırılmasından” vazgeçildiği anlamına geliyor.  

     Bakanlık açıklamasında, “doğru olmadığı saptanan beyanların sadece MASAK'a iletilmesinin, Cumhuriyet Savcılıklarının devre dışı bırakıldığı anlamına gelmediği” vurgulanıyor.  Fakat eski genelgede bu durumlarda hem MASAK, hem de Savcılığa bildirim zorunluydu;  dolayısıyla savcılık MASAK’ın kararını beklemeden soruşturma yürütebiliyordu. Yeni genelge ile savcılıkların doğrudan soruşturma yapabilmesi engellenmiş oluyor.

      Ayrıca 2013 genelgesindeki, terörün finansmanı, kara para aklama ve Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu çerçevesinde muvazaalı işlemlerin Cumhuriyet Savcılıklarına bildirilmesi zorunluluğu yeni genelgede yer almıyor.

      Bu açılardan bakıldığında Bakanlık açıklamasının gerçeği yansıtmadığını söylemek mümkün. Ancak ilk sayfadaki spotlarda “beyan zorunluluğu”nun 15 Nisan’da çıkan genelge ile kaldırıldığı kaydediliyor. Halbuki bu genelgede kaldırılan “beyan zorunluluğu” yok. Haber metninde de son genelgeyle yurda getirilmesi serbest bırakılan nakit türleri, “Mal ve hizmet ihracat bedeli, transit ticarete ilişkin kazançlar, yabancı sermaye bedeli veya diğer kaynaklardan temin edilen nakitler” olarak sıralanıyor. Oysa bu nakit türlerinin getirilmesi 2013 genelgesinde de serbestti ve beyan zorunluluğu yoktu.  2015 genelgesinde sadece “kişisel sermaye ve yurtdışından temin edilen krediler” ile ilgili nakitlerin yolcu beraberinde getirilmesi dolaylı olarak kolaylaştırılıyor. Haberde bu noktalar problemli. Fakat bu konudaki yanlış anlatımı, Uğur Gürses’in aynı sayfadaki analizi bir ölçüde düzeltiyor.

    Ayrıntıları bir yana bırakalım. Haberin temel tezi, “yurt dışından gelen yolcuların yanlarında serbest biçimde nakit para getirebilmesinin önünün açıldığı”. Bu kesinlikle doğru. Ama bu değişim, sadece 2015 genelgesiyle gerçekleşmiş değil. Yeni genelge nakit girişinin serbest bırakılması yolunda yeni bir aşama. Zaten haberin yanındaki “El konulan paralar iade edilebilir” kutusundan anlıyoruz ki, “2004’ten önce yurda her türlü nakit girişinde beyan zorunluymuş. Sonraki yıllarda genelgelerle bu kontroller yumuşatılmış.”

   Demek ki, 2013 ve 2015 genelgelerini karşılaştırmak, nakit girişiyle ilgili “gevşeme”yi anlatmakta yetersiz kalıyor. 2004 öncesi mevzuat da bu karşılaştırmaya eklenebilseydi değişim tablosu net biçimde ortaya çıkacaktı.

    “Bırakınız Geçsinler, Gümrüksüz Para Sahası” haberinin doğruları ve yanlışları özetle böyle…

 

Kot pantolon fetvası

   “Nureddin Yıldız’ın kot pantolon tweeti olay oldu” başlıklı haber, Hürriyet internette 26 Nisan’da yayımlandı. Bu haberde, “Pantolon giymenin ‘kafir taklidi’ olduğunu ilan eden Nureddin Yıldız, özellikle kot pantolon giymenin caiz olmadığını savundu” deniliyordu.

  Yıldız’ın başkanı olduğu Sosyal Doku Vakfı’ndan yapılan açıklamada, haberdeki bu ifadeler yalanlandı. Bazı okurlar, Vakıf açıklamasını twitter üzerinden ileterek haberi eleştirdiler.

   Bunun üzerine Yıldız’ın habere konu olan tweetlerini de inceledim. “Pantolon giymenin kafir taklidi olduğu” ve “kot pantolon giymenin caiz olmadığı” ifadeleri, yöneltilen soruda yer alıyordu. Ama “Fetva Meclisi” adına verilen yanıtta sadece “kot pantolonun tercih edilmemesi” isteniyordu:

     “Esasen pantolon, bize ait bir kültür ve kıyafet şekli değildir. Bu nedenle Müslümana en yakın olabilecek pantolon türünü giymeyi tercih ederiz. Kot pantolon yakınlık/uzaklık açısından en uzakta durmaktadır.”

    Demek ki, Yıldız başka gazetelerde de yayımlanan o sözleri söylememiş; sorudaki ifadeler yorumlanarak Yıldız’ın sözleri gibi okura aktarılmış. Bu örnek, bir gazetecilik problemine dikkat çekiyor. Haber yazarken, haberin öznesine karşı nesnel davranmalıyız. Her zaman, her haberde ve kim olursa olsun…

 

      Okurdan kısa kısa

      Uğur Esen: Kelebek’te, Avustralya Başbakanı Abbott’ın, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüştükten sonra İstanbul’a gelmesi haberinin başlığı “Çankaya Köşkü’nden İstanbul gecelerine”. Haberde de Çankaya’da görüştükleri yazıyor. Erdoğan’ın AOÇ’deki Saray’a taşındığından haberiniz yok galiba. (25 Nisan) 

      Birgül Ergev: Bugünkü gazetenizde (23 Nisan) “zülfikar” kelimesinin (a) harfinde inceltme işareti kullanılmış. Zülfikar kelimesinin son hecesi kar-kış'taki kar gibi kalın sesle okunur. Eski yazıda, kalın (ka)yı temsilen (kaf) ile yazılırdı.

       Fikri Kulakoğlu: Web sayfanızda bir başlık vardı! “Erzincan’da gizemli işaretler!”. Kent Ormanındaki kayalarda bulunan işaretler görenleri şaşırtmış! Hürriyet’in, kültür varlıklarımızı tahrip eden definecileri kışkırtacak bir asparagası yayınladığına inanamıyorum. (22 Nisan)

     Mahmut Kodan: Özgecan Aslan’ın katillerini kadın hakimler yargılayacakmış. Ama haberde kadın hakimlerin fotoğraflarını göremedim. Eskiden atlamazdınız böyle şeyleri. (17 Nisan).   

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET/ 4 MAYIS 2015

 
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr