1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 OTOMOTİV SAYFASINA BİR ELEŞTİRİ
 20 Nisan 2015, Pazartesi
 

M.Akif Nuray adlı okur, 6 Nisan’da yayımlanan “Türkler yakıtta F1 performansı arıyor” başlıklı otoyaşam sayfasını “açıkça S.. şirketinin reklamı” olarak nitelendirdi. Hürriyet Ekonomi Müdür Yardımcısı ve Otomotiv Editörü Emre Özpeynirci, bu eleştiriye katılmadığını belirtti, haberini şöyle savundu:

   “Malezya Grand Prix’inde yarış dışında S..'in Formula 1 için ürettiği yakıtlarla normal yoldaki araçlar için geliştirdiği yakıtları laboratuvar ortamında ve pistte inceleme ve test etme imkanı buldum. İzlediğimiz Formula 1 yarışını da o yakıtı kullanan takım kazandı.

     Haberde adı geçen marka Türkiye genelinde 1000 istasyona sahip dünyanın en büyük akaryakıt şirketi. Yani Türk halkının tüketim tercihlerini 3 aşağı 5 yukarı ortaya koyacak nitelikte bir şirket.

    Ayrıca Formula 1'e yakıt veren ve bu yakıtın benzerini  istasyonlarına da taşıyan tek marka olduğu için haberde sadece bu markaya  yer verdik. Aynı şirketin farklı dizel ve benzin yakıtı olmasına rağmen tüketiciler o markanın daha pahalı olan performanslı yakıtını tercih ediyormuş. Oranlar çok yüksek.

    Tüketicilerin yüksek vergi nedeniyle büyük motorlu araç alamamasına, bunun için de teselliyi performansı yüksek yakıtlarda bulduğunu anlatmaya çalıştım. Bunu da o şirketin verdiği bilgiler doğrultusunda yaptım.”

    Okur Temsilcisi olarak dikkatimi çeken ilk nokta, bu haberin, S.. şirketinin davetiyle gidilen Malezya’daki F1 yarışlarını izledikten sonra yazılmış olması. Ancak Hürriyet’teki haberde mahreç de kullanılmamış, haberde adı geçen şirketin geziyi finanse ettiği de. Nitekim Emre Özpeynirci de “son dönemde haberlerde bu tür ziyaretleri, davet eden firmayı belirterek yayınlamamıza rağmen bu haberde atladığımız doğru” dedi. Evet, bu önemli bir eksiklik olmuş.

   Haberin mantığına da itirazım var. Haber, “Türkiye’de tüketicinin, S..’in ürettiği performans katkılı akaryakıtı tercih ettiği” tezine dayanıyor. Oysa tüm akaryakıt şirketleri haberde adı verilen katkılı yakıtı satmıyor. EPDK’nin Ocak 2015 Petrol piyasası raporuna göre, S..’in pazar payı, pompa satışlarında benzinde yüzde 24,84, motorinde yüzde 17,61. Demek ki, Türkiye’deki tüketicilerin çoğu bu akaryakıtı tercih etmiyor. Haberde, diğer şirketlerin katkılı ürün satışlarıyla ilgili veri de yok. Dolayısıyla haberde anlatılan,  sadece S..’den yakıt alanların tercihi. Hatta S.. tüketicilerinin ne kadarının bu yakıtı tercih ettiğini de bilmiyoruz; haberde oran ya da miktar belirtilmiyor.

    Özetle, S.. tüketicilerinin seçiminin tüm tüketicilerin tercihi gibi sunulması yanlış. Sanırım bu da sadece geziye davet eden şirketin yöneticilerine dayanarak yazılmasından kaynaklanıyor. Nitekim bu haber, hemen aynı başlıklarla Sabah ve Sözcü gazetelerinde de yayımlandı. O gazeteciler de aynı geziye davet edilmişti. Şirketin davet ederken yapmak istediği sanırım bu ürünü tanıtmaktı…

     Bir de haberde, Ferrari takımının Malezya’daki birinciliği bu yakıtı kullanmasına bağlanıyor; “F1’de lideri artık yakıt belirliyor” deniyor. Bence bu yeterli kanıt olamaz. Zira Malezya’dan önce yapılan Avustralya Grand Prix’ini Mercedes takımı kazandı; 12 Nisan’da yapılan Çin yarışında da Ferrari, Mercedes’e yine geçildi. Belki o takımın yakıtı daha iyidir ama bilmiyoruz.

 

   Kutu/ Rekor üretim

   Otomotiv haberleriyle ilgili bir eleştiri de Reha Öztanyel adlı okurdan geldi. 12 Şubat’ta çıkan “7 yılın rekoru” haberini eleştiriyor; “Otomotiv üretimi haberi neye hizmet etmektedir?” diye soruyordu.  Haberin içeriğini yeterli bulmadığını vurgulayarak, “Her yazılan faydaya yönelsin, tüketim aracı olmasın” diyordu.

   Bu eleştiriyi, haberde imzası olan Emre Özpeynirci’ye sordum. “7 yılın rekoru” haberiyle ilgili eleştiriyi şöyle yanıtladı:

   “Bu haberim ocak ayında rekor kıran otomotiv üretimiyle ilgili. Şirket ve markalardan bağımsız önemli bir ekonomi haberi. Otomotiv üretiminde  7 yılın en iyi ocak ayı yaşanmış, bu bir haberdir yani haber değeri taşır.”

    Özpeynirci’nin görüşüne katılıyorum; bu haberde bir şirketle ilgili bilgi verilmiyor; otomobil üretimiyle ilgili gelişme haberleştiriliyor. Otomobil üretiminin rekor düzeyde artması, elbette ekonomi sayfaları için haberdir. Ekonomideki gelişmeler açısından da önemi kuşku götürmez.

 

     Kutu/ Nasıl olmalı?

     Otomotiv haberleri nasıl olmalı? Bu soruya yanıt verebilmek için bir süredir Hürriyet’in yanısıra diğer medya kuruluşlarının otomotiv haberlerini, sayfalarını dikkatle izliyorum.

    Gördüğüm kadarıyla Türkiye’de bu sayfalarda sektörle ilgili gelişmeler, şirket temsilcilerinin demeçleri, yeni otomobil modellerinin tanıtılması ön planda tutuluyor.  Haber ve yazıların çoğu, şirketler penceresinden bakıyor gelişmelere.

    Halbuki biz gazeteciler, her alanda olduğu gibi, otomotiv haberlerinde de kamunun (başka deyişle tüketicinin) penceresinden bakmalıyız.  Bu sayfalardaki haberlerde de pekala eleştirel tavır alınabilir. Örneğin yeni bir model tanıtılırken artıları ve eksileri birlikte okura aktarılabilir. Hem okurun (tüketicinin) doğru seçim yapması sağlanır, hem de okur nezdinde tanıtım bülteni ile haber arasındaki fark korunmuş; haberin güvenilirliği sağlanmış olur.

 

      Okurdan kısa kısa

   Süheyla Kurtuluş (Emek sinemasının son işletmecisi) :  İzzet Çapa’nın Levent Eyüboğlu’yla gerçekleştirdiği ve 10 Şubat'ta yayınlanan röportajda geçen “Kadın kendi gelip,  ‘Beni kurtarın, battım! Buyrun anahtar. Sokakta projeyi protesto etmek için yürüyenler bir kere film izlemek için sinemaya gelselerdi ben batmazdım’ diye ekledi” cümleleri gerçekdışıdır.  Levent Eyüboğlu denen şahısla gerçek hayatta değil konuşmak, bir kez dahi karşılaşmamışımdır.

    Ercüment Kayataş: İbrahim Turhan’ın ilan olarak hazırlanmış söyleşinin bulunduğu sayfanın sunumu gayet yanıltıcı. Tamamen haber gibi sunulmuş. Sağ üst köşe küçücük not hariç. Ağrı’daki çatışma haberini de nesnel, tarafsız, iki tarafın açıklamasını da yansıtan bir şekilde vermeniz gerekirdi. (12 Nisan)

   Sefa Karahasan: Bir haberi değerlendirirken, “Türkiye spor medyası, KKTC’li sporcuların ambargo koşullarında yaşadıklarına ışık tutamadı” yazmışsınız. Bu, KKTC’deki spor ambargosu ile ilgili yıllarca haber ve yazı yazan bize haksızlık. Milliyet’te, 2 yıl boyunca Kıbrıs'a özel spor sayfası yaptık.

     Hande Birsay: Bu nedir Hürriyet? Bir katilin tahliyesini üç noktalı duygusal cümlelerle “boğaz'a koştu” filanlarla vermek? (35 yıl sonra ilk kucaklaşma/13 Nisan)    

     Kaan Aksulu: Brigitte Bardot’ya benzetilen model Anna Ewers ile ilgili habere internette “Çakma Bardot / Baldan tatlı” başlığı atmışsınız. Sizce de bu başlıkta düzey sorunu yok mu? 

    Mehmet Çağlayan: Sibel Arna, D… reklamında. Görmüyor musunuz?

     Birgül Ergev: Bugünkü (10 Nisan) gazetenizde ikinci sayfada bir Türk sanatçının ABD’de jüri üyesi olduğu duyuruluyor. Ama nasıl? “Amerika'da jüri oldu” başlığıyla. Gayet iyi bilirsiniz ki kişiler, “jüri üyesi” olabilir.

     Semih Kalkanoğlu:  Hürriyet Seyahat Eki Sayfa 18. “Burası Neresi?” yarışması. Son katılım 13 Mart 2015.(!) Bugün 12 Nisan. Ayrıca Vatan Partisi adayları haberinde adı geçen Em. Korgeneral Ayhan Taş, hava değil kara korgeneraldir. Aynı hata bugün ikinci kez yapıldı.

     Şükrü İltir: Kim Kardashian’ın Ermenistan’a gidişiyle ilgili haberde “sözde Ermeni Soykırımı'nın 100. Yıldönümü” diye yazmışsınız. Bu “sözde” lafı eskilerde kaldı sanıyordum. “Soykırım” sözcüğünü tırnak içine alınca o tanıma katılmadığınızı belirtmiş olursunuz zaten. (9 Nisan)

FARUK BİLDİRİCİ/ HÜRRİYET/ 20 NİSAN 2015

 
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
HABER AJANSLARINA ÇAĞRI
SÖYLEŞİDE GAZETECİNİN ROLÜ
"ASKERİ KAYNAK" NEDİR?
ASPARAGAS BÖCEĞİ
NEFRET TACİRLERİNE ARACILIK
GÜCÜN SÖYLEME ETKİSİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr