1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 ZAYTUNG ŞAKASI GİBİ
 13 Nisan 2015, Pazartesi
 

 

   Hürriyet’in ilk sayfasında “Aç kalırsan karını ye” başlığıyla çıkan ve geçen hafta çok tepki çeken haberin “Zaytung” türü bir mizah ürünü olarak başlayan öyküsünü anlatayım size.

   Suudi Arabistan Müftüsü Abdülaziz bin Abdullah’ın “Erkek şiddetli açlık durumunda karısını ya da karısının bazı parçalarını yiyebilir” şeklinde fetva verdiği söylentisi, önce Lübnan’daki bazı internet sitelerinde dolaşıma çıktı. Özellikle İran yanlısı medya, bu iddiaya yer verdi. Oradan alıp dünyaya yayan da Londra merkezli Al Kuds el Arabi gazetesinin internet sitesi oldu.

    Doğal olarak bu haber, Londra’da servise konulduğu andan itibaren sosyal medyada büyük yankı uyandırdı. Sanırım Cihan Haber Ajansı da oradan aldı ve haber yapıp abonelerine geçti.

    Hürriyet’in internet sitesi, Cihan’ın haberini  “Suudi müftüsünden akıl almaz fetva” başlığıyla verdi. Haber, oradan gazeteye sıçradı; 10 Nisan tarihli taşra baskılarında gazetedeki başlık “Aç kalırsan karını ye” oldu. İç sayfada ise aynı başlığın yanında bir de “Suudi Müftü bunu dedi mi” balonu vardı.

    Fakat aynı akşam, Suudi Arabistan Müftülüğü yazılı bir açıklamayla bu haberleri yalanladı; açıklamada “haberin kasıtlı bir iftira olduğu” savunuldu. Bu yalanlamayla birlikte Müftünün böyle bir fetva verdiği haberi çökmüştü aslında.

Spotta “..iddiası tartışma yarattı” denilmiş olsa da haberin tamamen kaldırılması ya da iddianın doğru çıkmadığını anlatan bir habere dönüştürülmesi gerekirdi.

    Nitekim Hürriyet internet, haberin başlığını “O iddia yalan çıktı” diye değiştirdi. Haberin içeriğini de yeniledi. Gazetenin şehir baskılarında ise başlık değişmedi; yine “Aç kalırsan karını ye” olarak kaldı. Sadece ilk sayfadaki spotun sonuna ve yedinci sayfadaki haberin altına “iddianın yalanlandığı” eklendi. Oysa bu yeterli değildi.

   Aslına bakılırsa bu haber, Yazı İşleri masasına ilk geldiğinde, internette ve gazetede yayınlama kararı verilmiş olması şaşırtıcı. Hadi bu kadar garip bir fetvanın gerçek olmasına ihtimal verildi; en azından şüpheci davranıp araştırılmalıydı.

    Nitekim Arap dünyasında tepki çekince CNN Arabic,  bu iddianın nereden çıktığını araştırdı. Ne buldu dersiniz? Meğer Faslı bir blog yazarı olan İsrafil al-Magribi’nin, mizahi bir hiciv yazısıymış kaynak. Zaytungvari bir şaka haberiymiş bu kadar ciddiye alınan…

    Görüldüğü gibi, sanal alemde yanlışlar çok hızlı yayılıyor. İnternet ve sosyal medyada, gazetecilik için olanaklar kadar riskler de büyük.

 

    Yalanlama baskısı

    Kadın basketbolcu Angel McCoughtry, eşcinsel olduğu ve sevgilisi Brande Elise ile nişanlandığı yolunda 26 Kasım 2014’te Hürriyet internette çıkan haberi yalanlamıştı. Ben de bu açıklamayı değerlendirdiğim yazımda “Özür dilemek bu kadar zor olmamalı” demiş ve eklemiştim:

     “..McCoughtry’nin internet siteleri ve spor medyasında geniş yer bulan açıklamasına karşı sessiz kalındı. Haberin doğruluğu savunulamıyorsa gazeteciye düşen, cevap hakkına saygı göstererek açıklamasını yayımlamaktı. Bu da olmadı.”

   12 Ocak’taki bu yazının üzerinden üç ay geçti. Bu arada McCoughtry, Fenerbahçe’den ayrıldı ve ülkesi ABD’ye döndü. 31 Mart’ta da instagram hesabından yeni bir açıklama yaptı. Eşcinsel ilişkisini doğrulamakla kalmıyor, bir de itirafta bulunuyordu:

   “..Denizaşırı son takımım (Fenerbahçe), sosyal medya üzerinde yalan bir açıklama yapıp ilişkimin doğru olmadığını açıklamazsam beni işimden olmakla tehdit etti.”

   Meğer McCoughtry, Fenerbahçe kulübünün tehdidi nedeniyle açıklama yapmak zorunda kalmış. Demek ki,  Hürriyet internette yayımlanan “Angel McCoughtry, sevgilisi Brande Elise ile nişanlandı” haberi tamamen doğruymuş.

     Öncelikle haberde imzası bulunan Koray Durkal’ın hakkını teslim etmem gerek. Geç de olsa haberinin gerçeği yansıttığı açığa çıktı. Haberin “yanlış olduğu” algısına yol açarak üzülmesine neden olduysam özür dilerim.

   Fakat o yazıdaki temel eleştirim, haberin yalanlanmasına karşı sessiz kalınmasıydı. Haberi yalanlanan bir gazetecinin ya haberini savunması ya da cevap hakkına saygı göstererek açıklamayı yayımlaması gerektiğini vurgulamıştım. Sanırım bu eleştirinin de ne denli yerinde olduğu ortaya çıktı.

    Bir ders de Fenerbahçe Kulübünün açıklamalarıyla ilgili. Demek ki spor servisleri, Fenerbahçe’nin açıklamalarını kuşkuyla karşılamakta haklıymış. Fenerbahçe’den, McCoughtry’nin kendilerine yönelik suçlamalarına ilişkin bir “yalanlama”nın gelmemiş olması da bunu gösteriyor.

 

   Kim korkuyordu?

   Kıbrıs Türk Futbol Federasyonu’nun (KTFF), Kıbrıs (Rum) Futbol Federasyonu’na (KOP) üye olma kararı, Hürriyet internette şu başlıkla duyuruldu:  “Kıbrıs’ta korkulan oldu! KKTC Futbol Federasyonu, Rum Federasyonu’na üye oluyor.”

    Bu başlık, KKTC’de tepkilere neden oldu. Siyasilerin yanısıra Kıbrıs Türk Futbol Federasyonu Başkanı Hasan Sertoğlu da başlığı, sert bir dille eleştirdi:

    “Bizim kimseye bağlandığımız falan yoktur. Türkiye’de olimpiyat yapılınca Kıbrıs Cumhuriyeti bayrağı ayakta selamlanırken, siz Hürriyet olarak neredeydiniz? ‘Kıbrıslı Türk Sporcular Nerede’ diye neden manşet atmadınız? …Neyiz biz?… Haklarımızı alacağız.”

    Sertoğlu’nun eleştirisini aktarırken argo ve hakaret içeren sözcükleri ayıkladım. Bir spor adamının böyle bir dil kullanmasını yadırgadım doğrusu.

    Sözlerinin içeriğine ise katılmamak mümkün değil. Sadece Hürriyet değil, Türkiye spor medyası, KKTC’li sporcuların ambargo koşullarında yaşadıklarına ışık tutamadı. Oradaki futbolcuların sorunları görmezden gelindi.

   Şimdi KTFF, çözüm yolunda bir karar aldığında buna olumsuz yaklaşmamak gerekirdi. Ayrıca Türk ve Rum federasyonlarının birleşmesinden kim korkuyor? Olsa olsa Türkiye’deki kimi siyasetçiler ya da Kıbrıs sorununa ideolojik yaklaşanlardır.

   Biz gazete olarak spor haberlerinde bir kesimin görüşlerini seslendiremeyiz. Bize düşen, taraf olarak yaklaşmak yerine olayı objektif ve yorumsuz bir dille haberleştirmek. Taraf olursak, bu başlık örneğinde görüldüğü gibi toplumdaki diğer kesimleri kırmış oluruz.

 

Okurdan kısa kısa

     İfral Turgut: Çukurova ekinde, emekli öğretmen Mustafa Kocamemik'in 20 binden fazla kitap okuduğu için "sıra dışı okur" seçildiği yazıyordu. Böyle demeçler denetlenmez mi? Hiç aksatmadan her hafta iki kitap okusa 20 bin kitabı 192 yılda okuyabilir. Yanlış mı hesapladım yoksa? (4 Nisan)     

   Berra Uluç: 4 Nisan’da Kayahan’ın hayatını anlatırken “1973’te Nur Acar ile evlendi. Bu evlilik 24 yıl sürdü. Lale Yılmaz ile yaptığı ikinci evliliği 1993’te sona erdi” yazmışsınız. Sizce tarihler yanlış değil mi?

   Not: Evet, tarih yanlış. İlk evliliği 24 değil 18 yıl sürmüş.

   Ahmet Örmeci: “HDP barajı geçerse Öcalan Meclis'te” diye başlık atmışsınız. Altına da Dilek Öcalan'ın en kötü göründüğü fotoğrafı bulup koymuşsunuz. Haberlerde böyle bir algı operasyonu yapmaya hakkınız var mı?  
FARUK BİLDİRİCİ/HÜRRİYET/ 13 NİSAN 2015

 
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
TATLITUĞ FOTOĞRAFINA YORUM
O KOMUTAN ŞEHİT Mİ?
YEREL HABERLERE EDİTORYAL SÜZGEÇ
MAHKEME KARARI YAZARKEN
AZİZ YILDIRIM'DAN MEKTUP
DR.MUCİZE Mİ?
RİVAYETLER ÖLDÜRÜCÜDÜR
GAZETECİ REFLEKSİ
GERÇEĞİ SÖYLEMEYEN KINAMALAR
BİR YAZAR TUTUKLANIRSA
YALAN BİLE DEĞİL
HÜRRİYET OKURLARINA ÇAĞRI
HÜRRİYET VE ERDOĞAN'IN "400 VEKİL" SÖZÜ
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
YA SONRA?
NE DERLERSE DESİNLER
GAZETECİ CİNAYETİNİN NEDENİ
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr