1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 MEDYA MAHALLESİNİN JANDARMALARI
 06 Nisan 2015, Pazartesi
 

   Savcı M.Selim Kiraz’ın başına silah dayanmış fotoğrafını Türkiye kamuoyunun görmesi gerekiyordu.

    Bu fotoğraf, silahla hukuk sağlamaya çalışmanın saçmalığı kadar, bir hukuk insanının öyle bir ortamda bile serinkanlı durabildiğini de gösteriyordu. Teröristlerin saçtıkları dehşete rağmen, acz içinde olduklarını, ideolojilerinin ve eylemlerinin yanlışlığını daha iyi kanıtlayacak başka bir görsel olamazdı.

   Fakat bu fotoğrafın geniş halinde, savcıdan çok, yüzünü örgüt flamasıyla maskelemiş terörist ve duvara astıkları bayraklar dikkat çekiyordu. Geniş haliyle bakılınca fotoğraf, terör örgütünün propaganda malzemesine dönüşüyordu.

     Bu fotoğrafın iki hali, terör haberleriyle ilgili önemli bir ayrıma işaret ediyor; kamunun haber alma hakkı ve terörün propagandası.  Kamunun haber alma hakkının kullanılmasındaki kırmızı çizgi, terör propagandasıdır.  Nitekim Doğan Yayın İlkeleri’nde “Terör haberleri verilirken, halkın haber alma hakkı ile terörün propagandasını yapmama ilkesi birlikte gözetilir” deniliyor.

    Bu görüşten hareketle, Hürriyet’in, saldırının ertesi günü, şehit savcının şakağına silah dayanmış fotoğrafı yayımlamasının doğru olduğu kanısındayım. Erken saatlerde, savcı Kiraz’ın öldürülmesinden önce hazırlanan taşra baskılarında “Berkin’e ihanet” manşetinin altında büyük verilmişti bu fotoğraf. “Teröre lanet” manşetiyle çıkan şehir baskılarında ise fotoğraf küçültülmüştü. İki baskı arasındaki fark, sanırım operasyonun kanlı sonuçlanması ve savcının hayatını kaybetmiş olmasından kaynaklanıyordu.

    Ama hem taşra hem de şehir baskılarında iç sayfada, fotoğrafın terör örgütünün bayrak ve amblemlerinin göründüğü geniş hali kullanılmıştı. İlk sayfadaki özen, iç sayfalarda da gösterilmeli, örgütün sembolleri çıkarılmalıydı.

     Kuşkusuz bu benim görüşüm. Meslek etiği ile ilgili konularda gazeteciler arasında görüş farkları olabilir. Bunu biz gazeteciler, meslek örgütleri ve akademisyenler kendi aramızda tartışırız. Hatalardan dersler çıkarılır, bir daha tekrarlanmamasına özen gösterilir.

    Gazetecilik etiği konusunda siyasetçilerin, hele de iktidar sahiplerinin fikir yürütmesi, basın özgürlüğü ve halkın haber alma hakkına müdahaledir. Nitekim Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Başbakan Davutoğlu’nun açıklama ve talimatları dört sonuç doğurdu; birincisi baskın sırasında yayın yasağı konulması, ikincisi Hürriyet’in de aralarında bulunduğu medya kuruluşlarının cenaze törenine alınmaması, üçüncüsü Hürriyet ile birlikte yedi gazeteye soruşturma açılması, dördüncüsü de operasyon sonrasında 166 siteye erişimin engellenmesi.

      Törene almamanın adını “akreditasyon yasağı” koydular ama bence doğru nitelendirme cezalandırmaydı. Hukuka aykırı, keyfi bir cezalandırma. Aynı zamanda kendisi gibi düşünmeyenlere tahammülsüzlüğün yeni bir örneğiydi.

    Ne yazık ki, bu anti demokratik uygulamalara zemin hazırlayan ve alkış tutanlar da kimi gazeteciler. İktidarın medyadaki uzantısı konumundaki bu gazeteciler ve medya kuruluşları, bir süredir kendilerine böyle bir iş edindiler. Habercilik yapmak yerine diğer medya kuruluşlarını izliyor; eleştirel gazetecilik yapanları hedef alıyor, yakıştırmalarla zan altında bırakıyorlar. Habire linç peşinde koşuyor medya mahallesinin jandarmaları…

    Kendi sorumluluklarını bir yana bırakıp gazetecilikten ve fotoğrafın ailenin üzerindeki etkisinden dem vuranlar da başarısız operasyonu sorgulasalar daha doğru yapmış olurlar. Ölümün yarattığı travmanın yanında fotoğrafın sözü mü olur? Savcıyı o badireden sağ salim kurtarmaktı görevleri…

 

  Köşe yazısına ürün yerleştirme

    Ahmet Hakan’ın, geçen cuma günkü yazısında “Yerli ve muhteşem” başlıklı kutuyu görünce inanamadım.  Bildik üslubuna, konu seçimine aykırı bir yazıydı.

    Biri İtalya’da,  diğeri Türkiye’de üretilen iki kakaolu fındık ezmesi markasını kıyaslıyor; yerli olanı göklere çıkarıyordu. Yerli fındık ezmesine yönelik övgülerini, “Yani demem o ki… Bırakın elin N’sını da kendi S’nizin kıymetini bilin” diye noktalıyordu.

   Benim gibi internet sitelerinin de dikkatini çekti bu yazı. Bazı sitelerde “Ahmet Hakan açık açık reklam yaptı” haberleri çıktı. Fındık ezmesi geyikleri, twitterda da aldı başını gitti. Sadece kavanozundan fındık ezmesi yerken çekilmiş fotoğrafını twittera koyan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek ile Ahmet Hakan arasındaki yazışmaları bile milyonlarca takipçi okumuştur. O fındık ezmesi markası, gazetelere sayfalar dolusu reklam verse bu kadar büyük tanıtım yapamazdı herhalde.

   Ahmet Hakan’ın, iyi niyetle, tanıtım ve reklam amacı gütmeden böyle bir yazı yazmış olduğuna eminim. Fakat reklamlar ile gazetecilik metinleri arasındaki temel fark, yönlendirmedir. Reklam, tüketiciyi bir ürünü satın almaya yönlendirir. Gazetecilik çalışmaları ise okuru bilgilendirmeyi, gerçeği aktarmayı hedefler.  Haber ve yazıların tamamlayıcı unsuru olması halinde ticari ürünlerden, markalardan sözedilebilir ama yönlendirici olmadan ve tabii markalar arasında ayrım yapmadan.

    Maalesef Ahmet Hakan’ın “Yerli ve muhteşem” başlıklı yazısı hem tüketiciyi bir ürünü satın almaya yönlendiriyordu, hem de markalar arasında ayrım yapıyordu. Bir markaya karşı negatif tavır alırken, diğerini okura öneriyordu. Piyasadaki diğer markaların benzer ürünlerini de görmezden geliyordu. Özetle, reklam yanı ağır basmıştı yazının.

    Yazılara “ürün yerleştirme” ve markaların tanıtılması, reklamcılara, hatta kimi gazetecilere doğal geliyor, biliyorum. Ne de olsa ABD’li akademisyen ve gazeteci Robert W. McChesney’in tanımladığı gibi  “aşırı ticarileşme çağı”ndayız ve “sıradanlaşan ticarileşme medyayı ticari pazarlama sisteminin parçası haline getirdi.”  Fakat sıradanlaşma doğru olduğunu göstermez. Kaldı ki, ne kadar sıradanlaşsa da ben, gazetecilik meslek etiğine aykırı olduğunu, hem yazana, hem de gazeteye zarar verdiğini hatırlatmaya devam edeceğim.

 

Okurdan kısa kısa

     Mirat Gürol: (İstanbul Hayvan Hakları Derneği Başkanı) Sokak köpeklerini zan altında bırakan “Eskişehir'deki köpekler” başlıklı yazınızı hayretle okudum. Yaşamını yitiren Erinç Pütün üzerinde otopsi yapılmamıştır. Ölüm Raporu mevcut. Otopsi yapılmadığı için Pütün'ün kanama dolayısı ile öldüğünün söylenmesi, kanamanın hayvan parçalaması sonucu oluştuğunu ispatlamaz. 

  Not: Gürol haklı. “Otopsi” değil “Ölü muayene tutanağı” diye yazmalıydım. Savcı nezaretinde muayene eden uzmanlar, klasik otopsiye gerek görmemiş.

     Savaş Çığır: 30 Mart tarihli Kelebek’te Bergüzar Korel’in semtte “kasapçılık” yapan mal sahibinden kiraladığı dükkandan bahsedilmekte.  Bu cümlede kullanılan “kasapçılık” kelimesine Türk Dil Kurumu’nun Türkçe sözlüğünde rastlamadım. Doğrusunun “kasaplık” olduğunu düşünüyorum.

      Behzat Rızvani: 29 Mart, sayfa 10. Başlık  “HSBC Türkiye’de kalma şartını açıkladı” haberi. Kurumsal ve Ticari Bankacılık Müdürü Bayan Virma’nın soyadı Sönmez mi,  Sökmen mi? Bu konuda  kararınızı belirtir misiniz?

   Not: Soyadının doğrusu Sökmen. Spot ve girişteki soyadı yanlış.

      Tülin Kirbil: 19 Mart’ta “Obama’ya anlattım halledemedi” haberinin giriş cümlesi “..bir anısını aktararak anlattı” diye bitiyor. Hem aktarmış hem anlatmış! Birini yazsanız yeterdi. Aktarınca anlatmasına gerek kalmaz.

    Turan Menekşe: 26 Mart’ta ekonomide “Tüm evler deniz görecek” haberini hayretle okudum. Merak ediyorum, o şirketin bültenini alıp haber diye sayfaya mı koydunuz? Şirket yöneticilerinin fotoğrafları da tanıtımı iyi tamamlamış.

     Necmettin Türen: Biz engelliler olarak başta İstanbul, Ankara ve İzmir olmak üzere birçok kentte 28 Mart günü engelli yardımlarının kesilmesine karşı protesto eylemi gerçekleştirdik. Fakat gazetenizde bu konuyla ilgili bir habere rastlamadık. Binlerce engellinin katıldığı bu etkinlik haber değeri taşımıyor mu?

FARUK BİLDİRİCİ/ 6 NİSAN 2015 / HÜRRİYET

 
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP’SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
RONALDO SÖYLEŞİSİ
İNSAN HAKLARI HABERLERİ
"ASKERİ KAYNAKLAR" YANLIŞI
SİLAH KENDİLİĞİNDEN ATEŞ ALIR MI?
TECAVÜZÜ HAFİFLETMEYELİM
GAZETECİLİKTE ÇIKAR ÇATIŞMASI
MEDYANIN ÜLKE ALGISINA KATKISI
BOŞ SÜTUNLAR
MEDYA İKLİM SORUNUNDA ETKİSİZ AKTÖR
"NOBEL ÖDÜLLÜ" DİYORSAN
MÜZİSYEN BERKLEE'DE OKUDUM DERSE
REKLAMIN ETKİLİ VE UCUZ YOLU
ÜRPERTİCİ BİR FOTOĞRAFTI
"HAMİLEYE TEKME"DEN HUKUK DERSİ
"KAYYIM"A DİLİMİZ DÖNMÜYOR
YABANCI MARKALI YERLİ ARAÇLAR
YALANLAMALAR DA YALANLANIR
TEK KAYNAĞA DAYALI HABER
SİYASİ HABERLERDE EŞİTLİK
GAZETECİLİĞİ SAVUNMAK
MASABAŞI HABERCİLİK
JİGOLO KOCALAR VE IŞİD'E KAÇAN KIZLAR
ÜNİVERSİTEDE ATIŞ POLİGONU
ÇEKYA MI?
ANGELİNA JOLİE NEDEN GELMEDİ?
MANTIK VE VİCDAN SÜZGECİ
YANILTAN SANATÇILAR
HABERCİLİK SUÇU
EKONOMİNİN AKTÖRLERİ
İNTİHAR HABERLERİNİN ÇEKİCİLİĞİ
ÖZELEŞTİRİ ZAMANI
İNTİHARLAR, TAHLİYELER VE SORUMLULUĞUMUZ
DARBELERE KARŞI ÇIKARKEN
HABERCİNİN KADERİ
MERAK KONUSU KLASİĞİ
İSTANBUL-İZMİR ARASI KAÇ SAAT?
İKİ TURİZMCİDEN ELEŞTİRİ
SERİ KATİL TEFRİKASI
ŞEHİT CENAZELERİNDEKİ SALDIRGANLIK
BİNALARI KİM YIKTI?
VENEZUELA'DAKİ HAMBURGER
YAZILMAMIŞ HABERE İHTAR
BAKAN HAKLI MIYDI?
HABER NASIL YAZILMAZ?
YARGIÇ DEĞİLİZ
BASKIN HABERİNDEKİ YANLIŞLAR
GAZETECİ ÖRTBAS ETMEZ
KODLAMA VE BUZLAMA KILAVUZU
140 BİN TÜPGAZ MI?
FRİKİK GAZETECİLİĞİ
BİLGİ KİRLİLİĞİNE DİKKAT
GÜNEŞ GÖZLÜKLÜ KADIN
GAZETECİ KİMLİĞİNİ GİZLER Mİ?
BULMACA MERAKLILARINA YANITLAR
GÖRMEZDEN GELİNEMEZDİ
CAN YÜCEL GÖRSE KAHROLURDU
KİŞİSEL VERİLERİN GÜVENLİĞİ
OPERASYON HABERLERİNE DAİR GÖZLEMLER
SUÇLU İLAN ETMEDEN
KADIN AKADEMİSYENİN İTİRAZI
RUS SÖZCÜ HAKLI MI?
İDAMIN YAŞI
HAYVANLAR VE HAKARETLER
SOSYAL MEDYA VE MAHREMİYET
1 - 2 - 3 - 4
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr