1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda.  Haberlerin peşinden koştum; haber trafiği yönettim, söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım. Dokuz yıl boyunca sürdürdüğüm Hürriyet gazetesi Okur Temsilciliği (Ombudsman) görevinden 4 Mart 2019’da ayrıldım. Artık mesleğime "Medya ombudsmanı" olarak katkıda bulunmayı hedefliyorum.  Okurlardan da somut örnekler üzerinden medya eleştirileri bekliyorum.

Faruk Bildirici


 HAYALİ MİYDİ?
 12 Ocak 2015, Pazartesi
 

“Fenerbahçe Cumhuriyeti gerçek oluyor” başlığını taşıyordu spor sayfasının 21 Kasım tarihli manşeti. “Nasıl gerçek oluyor” diye merak edip, haberi okuduğunuzda, “Fenerbahçe’nin Adriyatik denizinde bir ada satın almak üzere araştırmalara başladığını” öğreniyordunuz sadece. Fenerbahçe Cumhuriyeti’nin nasıl gerçek olacağı, dahası adada ne yapılacağı konusunda hiçbir bilgi yoktu.

Aslında Fenerbahçe’nin ada alacağı haberi, aynı gün Sabah ve Takvim gazetelerinin spor sayfalarında da vardı. Sabah ve Takvim, Hürriyet’ten farklı olarak Fenerbahçe’nin adada lüks evler yapıp satacağını yazmıştı.

Bu haberler hayli ilgi çekti. Sporla ilgili internet siteleri hemen kopyaladı. Hürriyet’in internet sitesinde de çok sayıda yorum aldı haber. Ancak bazı okurlar, haberi “hayal” olarak yorumladılar.

Serdar Gürel adlı okur “Hangi adayı, Fenerbahçe neden satın alıyor? Alıp sosyal tesis mi yapacak? Huzurevi mi? Yoksa meclis binası mı?” sorularını içeren bir mail gönderdi. O da Hürriyet Spor Servisi’nin hazırladığı bu haberi gerçekçi bulmamıştı.

Ardından aynı gün içinde Fenerbahçe’den yalanlama geldi. Hem de alaycı bir dil kullanılmıştı kulübün resmi açıklamasında:

“Hürriyet, Sabah ve Takvim gazetelerinde, kulübümüzün bir ada satın alacağı şeklinde çıkan haberler yalandır. Fenerbahçe’nin bu tarz bir projesi ve planlaması bulunmamaktadır. Kamuoyundan bu tür hayali haberlere itibar etmemesini rica ederiz.”

Böyle bir açıklamadan sonra gazetecilikte iki yöntem söz konusu olabilir; ya açıklamayı yayımlar haberin yanlışlığını kabul edersiniz ya da haberin doğruluğunu gösteren yeni kanıtlar ortaya koyar haberinize sahip çıkarsınız. Hürriyet Spor Servisi, bu iki yönteme de başvurmadı; ne açıklama yayımlandı, ne de haberle ilgili bir savunma refleksi ortaya konuldu.

Bu konuyu yazmadan önce bir süre gözlemeye karar verdim. Haberde “detayların daha sonra belli olacağı” yazıldığı ve arkadaşlar da “haberi doğrulatarak yazdıklarını” söyledikleri için zamanla yeni bilgiler ortaya çıkıp çıkmayacağından emin olmak istedim. Ama artık iki aya yakın zaman geçtiğine ve yeni bir gelişme olmadığına göre, bu haberle ilgili görüşümü yazabilirim.

Haberin hazırlanma aşamasında gazetecilik hataları yapıldığı açık. Yeterince araştırılmamış, haberin temel unsurları eksik bırakılmış. Kaynağını geçtim; neden, nasıl sorularının yanıtları da yok haberde. Sayfadaki ada fotoğrafı bile internetten gelişigüzel seçilmiş...

“FB, neden ada alacak?” ve “Fenerbahçe Cumhuriyeti kavramı nasıl gerçekleşecek?” sorularının yanıtları olmayınca gazetedeki bu metin, haberden çok bir kurguya benziyor. “Hayali haber” eleştirilerine verecek başkaca bir yanıt bulamıyorum maalesef…

 

Hatalarda zaman aşımı

Fenerbahçe’nin Kadın Basketbol Takımı’nın ABD’li oyuncusu Angel McCoughtry, sevgilisi Brande Elise ile nişanlanmış, nişan fotoğraflarını da sosyal medyada paylaşmıştı. Hurriyet.com.tr’de 26 Kasım’da yayımlanan haberde bu bilgiler veriliyor, “nişan töreni”nden de fotoğraflar aktarılıyordu.

Ancak McCoughtry, birkaç gün sonra Instagram hesabından bir açıklama yaparak haberi tümüyle yalanladı:

“Geçen yaz, Türkiye’den ayrılmadan önce bir veda partisi verdim. Bu partide arkadaşlarımla birçok fotoğraf çektirdim ve birdenbire bu fotoğraflar, odağında ben ve en iyi arkadaşım Brenda olmak üzere magazin basını tarafından kullanıldı. Özel hayatımla ilgili çıkan tüm haberler yalandır.

Özel hayatım ve medeni durumumla ilgili haberler, geleneklerime ve karakterime aykırıdır. Sosyal medya hesaplarımdaki birkaç fotoğraf ve diyaloğu referans alarak herhangi bir doğrulatma yapmadan özel hayatım manipüle edildi ve arkadaşlar arasında yaptığımız bir şaka gerçek bir ilişkiymiş gibi yansıtıldı.”

Oysa Koray Durkal imzalı haberde, McCoughtry’nin nişanlanması, sosyal medyada açıklanan bir bilgi gibi sunulmuş; hatta “Çift, nişan fotoğraflarını sosyal medyadan paylaştı” denilmişti.

McCoughtry’nin açıklamasının ardından gazeteye düşen öncelikli görev, haberi savunmaktı. Örneğin, Enerji Bakanı Taner Yıldız, “Milyonlar çöpe gitmiş” manşetini “abuk sabuk habercilik” olarak nitelendirince Hürriyet, 7 Ocak’ta, “Sayıştay ne dediyse o” haberiyle yanıt verdi bakana. Bakan Yıldız’ın eleştirdiği haberin Sayıştay raporuna dayandığı hatırlatıldı; rapordan yeni alıntılar yapıldı. Doğru gazetecilik bu…

Fakat McCoughtry ile ilgili habere sahip çıkılmadı. McCoughtry’nin internet siteleri ve spor medyasında geniş yer bulan açıklamasına karşı sessiz kalındı. Haberin doğruluğu savunulamıyorsa, yanlışlığı ortaya çıktıysa, gazeteciye düşen, cevap hakkına saygı göstererek açıklamasını yayımlamaktı. Bu da olmadı.

Hatta McCoughtry’nin açıklamasından sonra arkadaşlarla konuştum; harekete geçilmesini bekledim. Aradan iki aya yakın bir zaman geçmesine rağmen bu konuda bir şey yazılmadı; ne McCoughtry’nin açıklaması eklendi; ne de o haber internet sitesinden kaldırıldı.

Özür dilemek bu kadar zor olmamalı. Sessiz kalarak geçiştireceğimizi sanıyorsak o da yanlış. Gazetecilik hatalarına zaman aşımı işlemez.

 

Okurdan kısa kısa

Adnan Uslupat: 6 Ocak’ta Hürriyet’in Dünya sayfasında yer alan Ortadoğu haritasında Suudi Arabistan ile İsrail komşu gibi görünüyor. Bildiğim kadarıyla komşu ülke Ürdün’dür. Daha dikkatli olunmasını ve düzeltilmesini dilerim.

M. Akif Nuray: Günümüzde ağırlaştırılan öğretmenlik ortamına mesnetlenmemiş (28 Aralık’ta, “Öğretmenden öğrencisine: Hem kızım hem karım ol” başlıklı) iftira-haber ile sakınmaksızın katkı yaptınız.

Not: Haberde suçlanan öğretmenin adı ve soyadı rumuz olarak kullanılmıştı ama haberin yanındaki fotoğrafta yüzü açıkça görünüyordu.

Metin Susan: 4 Ocak’ta, Pazar ekinde “Zeynep için rekor tazminat” başlıklı röportajda hastalığın adı, üç kez geçiyor: Sereprar palsi, Serapler palsi, Serepral palsi. Üçte sıfır. Bunun dışında röportaj güzeldi. Yazarınızı tebrik ediyoruz.

Not: Doğru yazılışı “Serebral palsi”. 

Orhan Çelik: 30 Aralık’ta ekonomi sayfasında çıkan “O şimdi kasap” haberinde “Sualtı Savunma Grup Komutanlığı’nda SAT tim komutanı” olarak yazılmış. Bu yanlış. Kısaltması “SAT” değil, “SAS” olmalıydı.

Mehmet Çağlayan: Kelebek’teki (5 Ocak) Ata Demirer’in “İşte yeni evim” haberinde bir tek ev adresi eksik kalmış. Bu doğru bir tavır mı? Ata Demirer iyi niyetle gazetecilere göstermiş olsa bile evinin fotoğrafı basılmayabilirdi.

Songül Doğan: Şen ailesinin yaşadığı torun acısının internette “Yılın magazin haberi” başlığı altında verilmesi bence Ali Şen ve ailesine yapılmış bir duyarsızlık ve saygısızlıktır. Bu yanlışı düzeltmenizi rica ediyorum.

Elif Bozkaya: Bugün (26 Aralık) internet sitenizi açtığımda çok üzüldüm. İkinci sıradaki manşet haberin başlığı “Taş düşürdüm gelemicem” şeklindeydi. Siz de gençlik gibi böyle kısaltmalar kullanırsanız vay Türkçe’nin haline.

D. Emrah Zıraman: 27 Aralık’ta “İstinye katilleri beyaz bereliler” haberinin ilk cümlesinin girişi şöyle: “Çarşamba öğle saatlerinde uyuşturucu ticaretine bulaştığı iddia edilen Ali Ekber Akgün’ü..” Doğrusu şu: “uyuşturucu ticaretine bulaştığı iddia edilen Ali Ekber Akgün’ü Çarşamba öğle saatlerinde..”.

E. Eker: Kare bulmacadaki manasız sözlerden bıktım, Pulluk=kotan gibi. Mozaik ve artan sözcüklerde bir sürü manasız kelime dolduruyorsunuz. Her seferinde yanlış mı diye bakıyorum. Düzelmesini temenni ederim.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 12 OCAK 2015


 
MATKAP SESİ ALTINDA MUAYENE
KABATAŞ'TAKİ İKİ TWEETİN ÖNEMİ
BAYRAKTAR'IN YATIRIMI VE GAZETECİLİK
GAZETENİN İTİBARI REKLAMIN FİYATI
"KARŞIT GÖRÜŞ" NE DEMEK?
TACİZ HABERİNDE EROTİK ÇAĞRIŞIM
HARDDİSKTEKİ KAYITLAR
ARAP KADIN TURİSTE AYRIMCILIK
ÖRTÜLÜ REKLAMLARA TAKİP
ÖYKÜSÜNÜ ANLATAMAYAN HABER
ŞÜPHECİ EDİTÖRLÜK
HAYALİ MİYDİ?
TELEKULAK HABERCİLİĞİ
İNTİHAR HABERLERİNE SON
SADECE HABERLER SORULUYORSA
"VIP TORPİLLER" HABERİ
"YİNE" DİYORSAK EĞER
GAZETECİLİĞİN YENİ SINAVI
VOLKAN İLE MADENCİLER KIYASLANABİLİR Mİ?
HESABI VALİLİK ÖDEMEMİŞ
ERMENEK'TE ENGELLENEN GAZETECİLİK
PEŞMERGENİN HESABI KAPANDI
İKİ OLUMLU GELİŞME
LANSMAN GAZETECİLİĞİ
O SÖYLEŞİDE NE OLDU?
HACK'LENMİŞ FOTOĞRAF FETİŞİZMİ
NEDEN "İSLAM DEVLETİ" DEMİYORUZ?
GÜVENİLİRLİĞİ REKLAMA TAHVİL ETMEK
NEDEN HÂLÂ GİZLİYORUZ?
EŞ DOST GAZETECİLİĞİ
MAHREMİYETE ALENİ SALDIRI
"MUHTAR BİLE OLAMAZ"DI
ÖZÜR DİLİYORUM
ÇAĞRIYA UYDUM
GAZETECİYE REVA GÖRÜLEN
NEDEN TEŞHİR ETMİYORUZ?
SAHUR DAYAĞI VE HÜRRİYET
TEKZİP VE ADALET DUYGUSU
TAKIR TUKUR HABERLER
GÜL'ÜN YENİ ADRESİ
OTOBÜS FİRMALARINA KORUMA
HAYAT BİZDEN İLERDEYSE
SPOR MEDYASINA ÇAĞRI
BASIN TOPLANTISINDA ROL DEĞİŞİMİ
İŞ KAZALARININ SORUMLULARI
UÇAKTAKİ GAZETECİLER
TEKME FOTOĞRAFININ SAHİBİ
YA MEDYANIN SORUMLULUĞU?
MAĞDURUN YANINDA OLMALIYIZ
BOŞANDIM, DÜĞÜN HABERİMİ SİLİN
MAHKEME KARARIYLA SANSÜR
İHTAR BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNE
TÜRKİYE'NİN KESEB'TEKİ ROLÜ NE?
KAMU YARARI YA DA ORTAK ÇIKAR
ÇOCUĞU KİM VURDU?
TEMAS VE MESAFE MESLEĞİ
İNTERNET MEDYASINA YARGISIZ İNFAZ
FIKRA ÜZERSE
DİJİTAL ARŞİVDE DÜZELTME KILAVUZU
FACEBOOK FOTOĞRAFLARI
LEZZETE KEFİL OLUNURSA
ADALET DUYGUSU EKSİKLİĞİ
FENERBAHÇELİLERİN ÜZÜNTÜSÜ
TIR VAKASINDA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ
GİZLİ KAYITLARDA ÇİFTE STANDART
PERDELEME NEREDE?
ÖLÜMÜN FOTOĞRAFI
OKURUN RUHUNU YAKALAMAK
BU BAKAN BAŞKA BAKAN
ÇEK DEFTERİ GAZETECİLİĞİ
HÜRRİYET'TE "SEYİRCİSİZ MAÇ" OLMAYACAK
ESRARENGİZ YARATIK KOMİKLİĞİ
GAZETECİLİĞİN KUTSALI
YANLIŞIN ÜZERİNİ ÖRTMEK
YAYIMLANMAYAN SÖYLEŞİNİN ÖYKÜSÜ
KADIN ÇIPLAKLIĞINDAN KORKMAK
RESTORASYON UZMANI HUKUKÇU
OKURA SAYGI ÇAĞRISI
SABAH OKURLARININ BİLME HAKKI
NEFRET SUÇUNDA YANLIŞ
ERMAN TOROĞLU VE REKLAMLAR
CİNAYETE GEREKÇE YAZILIRSA
LSD İLAÇ OLAMAZ
ÇAKAR'IN SÖZLERİ ÇARPITILMIŞ
DOLANDIRILAN KADIN OLUNCA
MANŞETLERE KİM KARAR VERİR?
KALAŞNİKOFLU FOTOĞRAFIN ÖYKÜSÜ
ÜNLÜLERİ YAFTALAMAK MI?
İZİNSİZ KAYIT ETİK DIŞI
MAHKEME NE DERSE DESİN
KARAKTER SUİKASTİ
İDDİANAMEYLE GELEN TEKZİP
ATALAY HAKLI MIYDI?
GAZETECİNİN VELİNİMETİ OKURUDUR
ÖLÜMCÜL BİR MESLEKİ HASTALIK
GEZİ'Yİ İLANLARDAN OKURSAK
GEZİ'DEN MEDYAYA DERSLER
SOSYAL MEDYAYA ALKIŞLAR
İKİLİ FOTOĞRAF KOMİKLİĞİ
SANSÜR NEYE YARADI?
<<< <
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@gmail.com